عاسىرلار بويى اتا-بابالارىمىز اڭساپ, وسى جولدا كۇرەسىپ كەلگەن ازاتتىقتىڭ ءوز باسىم ءۇشىن اسا اڭسارلى, قىمبات بولعاندىعىن ايتقىم كەلەدى. 1991 جىلدىڭ تامىز ايىندا ابىلاي حاننىڭ 280 جىلدىعى العاش تويلانعان كۇندەردە كۇللى كوكشەتاۋدىڭ تاۋ-تاسى, ورمان-كولى «ارۋاعىڭنان اينالايىن, ابىلاي!» دەپ تەبىرەنە تەربەلىپ تۇرىپ ەدى. ءبىر عاجابى, وسى توي بۇكىل حالقىمىز اقسارباس ايتقان ەرەن قۋانىشتاردىڭ باسى بولدى. كوپ ۇزاماي عارىشقا تۇڭعىش قازاق وعلانى ۇشتى. ودان تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ ءسات ساعاتى سوققان.
مەن ەلتاڭبانى ازىرلەۋمەن قازاقستان تاۋەلسىزدىگى جاريالانعاننان كوپ ۋاقىت بۇرىن اينالىسا باستاعانمىن. وسى سالاداعى ەڭبەگىمنىڭ قورىتىندىسى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك ەلتاڭباسىنىڭ دۇنيەگە كەلۋى بولدى. ونىڭ جاسالۋ تاريحى دا نىشاندارعا تولى. 1991 جىلعى 2 قازاندا توقتار اۋباكىروۆ عارىشقا ۇشقان كەزدە مەن ءوزىم جاساعان ەستەلىك تاڭبانى بەرىپ جىبەرگەن ەدىم. تاڭبادا تۋعان ءۇيدىڭ, وتاننىڭ بەلگىسىندەي شاڭىراق بەينەلەنىپ, ونى اينالا ۇشۋ سيمۆولى, جايىلعان قوس قانات سۋرەتتەلگەن. وسى تاڭبانى قازاقستاننىڭ عارىشتىق ەمبلەماسى ەتۋدى ۇسىندى. كوميسسيا بۇل ۇسىنىستى ءبىراۋىزدان قولداپ, بەكىتتى. بولاشاق قازاقستان ەلتاڭباسىنىڭ ءتۇپ نەگىزى سول تاڭبا بولعان دەپ ەسەپتەۋ كەرەك.
مەنىڭ باستاپقى يدەيام بىرقاتار گازەتتەردە شىقتى, ال 1992 جىلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەلتاڭباسىنا بايگە جاريالانىپ, سول بايگەگە قاتىستىم.
ەلتاڭبانىڭ جۇرەگى – شاڭىراق الەمنىڭ تۇتاستىعىن, وتاننىڭ باستاۋى – وتباسىن بەينەلەيدى. ءار ادامنىڭ جولباسشى جۇلدىزى بولادى. ونسىز مەملەكەتتىڭ دە كۇنى قاراڭ. ەلتاڭبامىزداعى جۇلدىز وزگە سيمۆولدار مەن تاڭبالاردىڭ بارلىعىنان جوعارى تۇر. دەمەك, تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جۇلدىزى بيىك تە جارىق بولادى.
1993 جىلعى 18 قاڭتاردا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتان مىناداي مازمۇنداعى حات الدىم:
«قۇرمەتتى شوت-امان ىدىرىس ۇلى!
تاۋەلسىز مەملەكەتتىڭ ەلتاڭباسىنىڭ اۆتورى رەتىندە ەسىمىڭىز حالقىمىزدىڭ جۇرەگىندە ماڭگىگە قالادى.
سىزگە تابىس تىلەيمىن, ارقاشان دەنىڭىز ساۋ بولسىن.
ن. نازارباەۆ, 18.01.1993 ج.».
ءبىزدىڭ ەلتاڭبامىزدا ەلىمىزدىڭ تاريحي تاعىلىمى مەن سيمۆوليكالىق كوركەمدىك بەينەلەۋ ايرىقشا ۇيلەسىم تاپقان. قازاقستاننىڭ ەلتاڭباسى – قازىرگى زامانعى مەملەكەتتەردىڭ ەلتاڭبالارى اراسىنداعى ەڭ ادەمىلەرىنىڭ ءبىرى دەپ ويلايمىز. ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدى ەڭ جوعارى دەڭگەيدە تانىتىپ, ونىڭ بارلىق ازاماتتارىنىڭ, ءوز ەلىنىڭ پاتريوتتارىنىڭ ماقتانىشى بولىپ وتىر.
1993 جىلعى ۇكىمەت دەلەگاتسياسىنىڭ مىسىر ەلىنە ساپارى كەزىندە لۋكسور عيباداتحاناسىنا بارىپ, سونىڭ الدىنداعى اسقاق تا جالعىز ەسكەرتكىشتى كورگەنبىز. ونىڭ ەكىنشىسىن ناپولەون بوناپارت الىپ كەتىپ, قازىر پاريجدەگى كەلىسىم الاڭىندا تۇرعانى بەلگىلى. «رەسپۋبليكانىڭ تاۋەلسىزدىگى قۇرمەتىنە الماتىدا وسىعان ۇقساس ەسكەرتكىش قويساق قايتەدى؟» – دەپ سۇرادى مەنەن پرەزيدەنت. «ويلانىپ كورەيىن», – دەپ جاۋاپ بەردىم مەن.
ۇيگە ورالا سالىسىمەن دارىندى جاس ساۋلەتشىلەر مەن مۇسىنشىلەردىڭ باسىن قوسىپ, توپ قۇردىم. جۇمىستى الەمدەگى وسى سىندى ەسكەرتكىشتەر جاساۋ تاجىريبەسىن زەرتتەۋدەن باستادىق. باتىستاعى دا, شىعىستاعى دا مونۋمەنتتەر تاجىريبەسىنە سۇيەنە وتىرىپ, ءبىز ءوز داستۇرلەرىمىزگە جانە حالىق شىعارماشىلىعىنا ەتەنە جاقىن ايرىقشا جاڭا شەشىم ىزدەدىك. بولاشاق مونۋمەنتتىڭ التى نۇسقاسى جاسالىپ, ەڭ جاقسىسى جوعارعى جاقتان بەكىتىلدى.
تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى الماتى قالاسىنداعى رەسپۋبليكا الاڭىندا 1996 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ورناتىلدى. وسى تۋىندىدا ساۋلەتشىلەر مەن مۇسىنشىلەر قازاق حالقىنىڭ ءۇش مىڭ جىلدان استام تاريحىن بەينەلەۋگە ۇمتىلدى.
ۆاشينگتونداعى قازاقستان ەلشىلىگىنىڭ ءۇيى الدىندا 2006 جىلدىڭ قىركۇيەك ايىندا الماتىداعى مونۋمەنتتىڭ ءدال كوشىرمەسى بولىپ تابىلاتىن تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتى ورناتىلدى.
قورىتىندىلاي كەلە ايتارىم, مونۋمەنت ەل پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن جانە باسقارۋشىلىق قالاۋىمەن دۇنيەگە كەلدى. اۆتورلارى: ش.ى.ءۋاليحان – شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ جەتەكشىسى, ادىلەت جۇماباي – ءمۇسىنشى, نۇرلان دالباي – ءمۇسىنشى, قازىبەك جارىلعاپوۆ – ساۋلەتشى, قايرات سۇرانشيەۆ – ءمۇسىنشى. اۆتورلاستار: قالدىباي مونتاحاەۆ – ساۋلەتشى, مۇرات مانسۇروۆ – ءمۇسىنشى, ازات بايارلين – ءمۇسىنشى, قازىبەك ساتىبالدين – ءمۇسىنشى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ 25 جىلىندا رۋحىمىزدى بايىتقان نەبىر ونەر شىعارمالارى تۋدى. ولاردىڭ ءبىرقاتارى وركەندەگەن ەلىمىزدى الەمگە تانىتار برەندكە اينالدى. بۇگىنگى مەرەكە كۇنى مەن ايرىقشا قۋانامىن, مەرەيلەنەمىن. بوستان ەلىمىزدىڭ مەملەكەتتىك ەلتاڭباسىن, تاۋەلسىزدىك مونۋمەنتىن جاساۋ ارقىلى تۋعان ەلىمنىڭ مادەنيەتىنە, ونىڭ گۇلدەنۋىنە شاما-شارقىمشا ۇلەس قوستىم دەپ بىلەمىن. ازاتتىقتى ساۋلەت تىلىندە ايشىقتاعانىم ءۇشىن ءوزىمدى باقىتتى سانايمىن.
شوت-امان ءۋاليحان,
مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى,
قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ساۋلەتشىسى
الماتى