كوڭىل ايتۋ – قايعىنى جەڭىلدەتەدى
ەكى كۇندە بىرنەشە شارۋا قوجالىعىن, ءوندىرىس وشاقتارىن, الەۋمەتتىك نىسانداردى ارالاعان وبلىس اكىمى اۋدان اكىمدىگىنىڭ ءماجىلىس زالىندا وتكەن اكتيۆ جيىنىنا قاتىستى. القالى جيىندا اۋدان اكىمى حالەل ماقسۇتوۆتىڭ ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرى مەن بولاشاق جوسپارلارى بويىنشا ەسەبى تىڭدالىپ, اۋدان تۇرعىندارىنىڭ ۇسىنىس-تىلەگىنە, ءوتىنىش-نازىنا نازار اۋدارىلدى.
سەنىمگە سەلكەۋ تۇسپەيدى
اكتيۆتە ح.ماقسۇتوۆ 2017 جىلدىڭ 4 ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جالپى ەكونوميكانىڭ كولەمى 9,5 ميلليارد تەڭگەنى قۇراعاندىعىن مالىمدەدى. اۋداندىق بيۋدجەت قارجىسى 99,8 پايىزعا يگەرىلدى. الداعى ۋاقىتتا ۇزاق مەرزىمدى جالعا بەرىلگەن جەرلەردە دەمالىس ۇيلەرى سالىنادى دەپ جوسپارلانۋدا.
ايماق باسشىسى اۋدان اكىمىنە بۇل ماسەلەنى قاتاڭ باقىلاۋدى تاپسىرىپ, الداعى جۇمىستارىنا زور سەنىم ارتتى.
− كەيبىر ادامدار جەر ۋچاسكەلەرىن الادى دا, ونى يگەرمەيدى. وزدەرى قالادا تۇرادى, ال جەر سول كۇيى ەش قاراۋسىز بوس قالادى. سول سەكىلدى جايتتاردى قاداعالاڭىزدار. ول جەر تەلىمدەرىن قولىنان ءىس كەلەتىن ادامدارعا بەرىڭىزدەر. زاڭدا بارلىعى جازىلعان. قاراۋسىز, يگەرىلمەگەن جەرلەردى قايتىپ الىپ, باسقا ازاماتتارعا بەرگەن ءجون, – دەدى وبلىس اكىمى.
سونىمەن قاتار, اۋدان باسشىسى مال شارۋاشىلىعى مەن شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ دامۋى تۋرالى ەسەپ بەردى.
بيىلعى جىلى اۋدان بويىنشا جوسپارعا سايكەس 54,8 مىڭ گەكتار جەرگە ءداندى داقىلدار سەبۋ جوسپارلانۋدا ەكەن. ەگىستىك القاپتارىنىڭ دەر كەزىندە كەپپەۋىنە بايلانىستى سەبۋ جۇمىستارى كەشەۋىلدەپ جاتقان كورىنەدى. بۇگىنگى كۇنى اۋدان بويىنشا 3300 گەكتارعا تۇقىم سەبىلگەن.
جولدىڭ جىرى
جينالىس بارىسىندا اۋداننىڭ ەڭ وزەكتى پروبلەمالارىنىڭ ءبىرى – جولداردى جوندەۋ ماسەلەسى تالقىلاندى. قارقارالى اۋدانى بويىنشا 1108 شاقىرىم اۆتوموبيل جولدارى بار, ونىڭ ىشىندە 165 شاقىرىم – رەسپۋبليكالىق, 311 شاقىرىم – وبلىستىق جانە 632 شاقىرىم اۋداندىق ماڭىزى بار جولدار. بيىلعى جىلى قاراعاندى – قارقارالى باعىتىنداعى جولدىڭ 94 شاقىرىمى جوندەلەدى, ونىڭ 51 شاقىرىمى «قاراعاندى – اياگوز – بۇعاز» رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار اۆتوجولدىڭ بولىگى. ايتا كەتۋ كەرەك, بۇل تاس جول 1957-1964 جىلدارى سالىنعان ەكەن. قاراپ وتىرساق, ەلۋ جىلدا جول تۇگىلى, ەل جاڭارىپ جاتادى. سول ۋاقىتتان بەرى بىردە-ءبىر رەت جوندەۋدەن وتپەگەن. جوسپارلانعان جوندەۋ جۇمىستارى 2017 جىلدىڭ تامىز ايىنا دەيىن اياقتالۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار, جاڭا باسشىنىڭ تاپسىرماسىمەن قولعا الىنعان جاڭا جوبا بويىنشا باعىتتاۋشى دامبانىڭ قۇرىلىسى قاراستىرىلىپ وتىر. دامبانىڭ بيىكتىگى – 1,5 مەتر, ال ۇزىندىعى – 2,6 شاقىرىم. جوبا قۇنى 466,5 ملن تەڭگە بولماق.
جاڭا جوبانىڭ جاي-جاپسارى مەن مۇمكىندىكتەرى تۋرالى «قازاۆتوجول» ۇك» اق قاراعاندى فيليالىنىڭ ديرەكتورى قانات شايمين باياندادى.
ساناتوري – قوسىمشا جۇمىس ورىندارى
اۋداننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى دا نازاردان تىس قالمادى. ءوڭىر باسشىلارىنىڭ مالىمدەۋلەرىنەن ۇققانىمىزداي, قاراعايلى كەنتىندە جالپى اۋدانى 700 تەكشە مەتردى قۇرايتىن, ءبىر اۋىسىمدا 25 ەمدەلۋشىنى قابىلداي الاتىن, كۇندىزگى ستاتسيونارى بار جاڭا وتباسىلىق-دارىگەرلىك امبۋلاتوريا سالىنباق. قۇرىلىس جۇمىستارى 2018 جىلى اياقتالۋى ءتيىس. سونىمەن قاتار, بيىلعى جىلى تاتتىمبەت, تومار, ەگىندىبۇلاق ەلدى مەكەندەرىندەگى مەديتسينالىق مەكەمەلەر ءۇشىن جالپى قۇنى 14,9 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 3 سانيتارلىق كولىك ساتىپ الىنادى. سونداي-اق, اۋدان ورتالىعىندا ەسكى تۋبەركۋلەز ديسپانسەرىنىڭ ورنىندا ساناتوري اشۋ جوسپاردا بار ەكەن.
– ايتا كەتەتىن جايت, سوڭعى جىلدارى تۋبەركۋلەز دەرتىنە شالدىققاندار سانى تومەندەدى, – دەپ اكىم الدىندا وبلىستىق دەنساۋلىق ساقتاۋ باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەرجان نۇرلىباەۆ ەسەپ بەردى. – بارشاڭىزعا بەلگىلى, قارقارالىدان شىعابەرىستە تۋبەركۋلەز دەرتىن ەمدەيتىن ديسپانسەر بولاتىن. ءبىز ونى ەمدەلۋشىلەر سانى كۇرت تومەندەگەندىكتەن, جاۋىپ تاستادىق. بيىلعى جىلى سول جەردە ساناتوري اشۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. ول ساۋىعۋ مەكەمەسىندە جەرگىلىكتى حالىق ەمدەلۋ مۇمكىندىگىنە يە بولادى. سونىمەن قاتار, قوسىمشا جۇمىس ورىندارى اشىلادى.
سوڭعى جىلدارى اۋداندا انا ءولىمى تىركەلمەگەن, ال نارەستەلەردىڭ شەتىنەۋ كورسەتكىشى ورتاشا وبلىستىق كورسەتكىشتەن تومەن.
ماماندار تاپشى
اۋداندا كۇرمەۋلى ماسەلەلەر دە بار. سولاردىڭ باستىسى – جۇمىسشى كادرلار تاپشىلىعى. قازىرگى تاڭدا جاس مامانداردى اۋدانعا تارتۋ بويىنشا كەشەندى شارالار ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. سونىمەن قاتار, جينالىس بارىسىندا وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ اۋدان ورتالىعىندا دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن سالۋ ماسەلەسىن قاراستىرۋدى تاپسىردى. بۇگىنگى كۇنى جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن بولىنگەن 4 ميلليون تەڭگەگە جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتار دايىندالعان.
− ايتا كەتۋ كەرەك, جوبا بويىنشا العاشىندا نىساننىڭ ورنالاسۋى باتپاق جەردە بولاتىن, – دەيدى وبلىستىق دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورت باسقارماسىنىڭ باسشىسى ناتاليا سۋحورۋكوۆا. – بولاشاق نىساننىڭ ورنالاساتىن جەرىن اۋىستىرساق ءجون بولار ەدى. مەكتەپتىڭ ماڭىنا سالساق, وقۋشىلار دەنە شىنىقتىرۋ ساباعىندا سول كەشەنگە بارىپ تۇرسا ىڭعايلى بولادى دەپ ويلايمىز. قازىرگى جوبالاۋ قۇجاتتارى بويىنشا دىڭگەكتىك الاڭ جاساۋ كەرەك. ول ءوز كەزەگىندە جوبانى 100 ملن تەڭگەگە قىمباتتاتىپ تۇر.
– بۇل دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىنا قاراجات تابۋ كەرەك, – دەدى ايماق باسشىسى. – ەگەر ءبىز كەلەسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا قۇرىلىسىن باستاساق, جەلتوقسان ايىنا دەيىن بىتىرەمىز دەپ ويلايمىن. وسى سەكىلدى الەۋمەتتىك ماڭىزى بار نىساندار تۇرعىندار ءۇشىن قاجەت.
جەل گەنەراتورلارى – ەل يگىلىگىنە
قارقارالىنىڭ ماقتانىپ ايتار ماردىمدى ىستەرىنىڭ ءبىرى – قۇنى 44 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن جەل گەنەراتورلارىنىڭ جاڭا اۋقىمدى جوباسى بولماق.
ول جايلى وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆقا اۋدان اكتيۆى جيىنىندا «شاڭىراق» كومپانياسىنىڭ جەتەكشىسى مۇرات دوشتاەۆ مالىمدەدى. كاسىپكەر الداعى ۋاقىتتا جەل گەنەراتورلارىن ورناتۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازاقستاندا ونداي قۋات وندىرەتىن قۇرىلعىلاردىڭ بالاماسى ازىرگە جوق ەكەن.
– ءبىزدىڭ جوبامىزدىڭ قۇنى 128 ملن ەۋرونى قۇرايدى. جەل گەنەراتورلارىن ورناتۋ ارقىلى ءبىز ەلىمىزدىڭ جاسىل ەكونوميكاسىن دامىتۋعا ۇلەسىمىزدى قوسپاقپىز,– دەدى «شاڭىراق» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى م.دوشتاەۆ. – قازىرگى تاڭدا جوبالاۋ قۇجاتتارى مەملەكەتتىك ساراپتاماعا جىبەرىلدى. نىساننىڭ قۇرىلىسىن وسى جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا باستاپ, 2018 جىلى اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. جوبا قۋاتتىلىعى 60 مۆت قۇرايدى. مامانداردى گەرمانيادا وقىتاتىن بولامىز.
جەل گەنەراتورىنىڭ قۇرىلىسى 220 جاڭا جۇمىس ورنىن اشىپ, جوبا اياسىندا جۇمىسكەرلەرگە ارنالعان كوتتەدج قالاشىعى سالىنباق. سونىمەن قاتار, كاسىپكەر 70 ورىندىق بالاباقشا سالۋدى كوزدەپ وتىر.
اتالمىش جوبا وبلىس اكىمىنىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. ول وسى سەكىلدى نىساندار ەلباسىنىڭ «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەتىنىن اتاپ ايتتى.
− وسىنداي كاسىپكەرلەر باسقالارعا ۇلگى بولۋى كەرەك, – دەدى وبلىس اكىمى. – بۇل ادامدار تەك وزدەرىنىڭ پايداسىن ويلاپ قانا قويماي, ءبىرىنشى كەزەكتە ەلى ءۇشىن, جەرى ءۇشىن جانى اشيدى. وسى سەكىلدى جەرلەستەرىمىز كوپ بولسا نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. ال جەرگىلىكتى بيلىك مۇنداي كاسىپكەرلەردى بارىنشا قولداپ وتىرۋى ءتيىس.
وبلىس اكىمى ءوزىنىڭ جۇمىس ساپارى بارىسىندا جەرگىلىكتى كاسىپكەرلەردىڭ دە ءىس-ارەكەتتەرىمەن تانىسىپ قايتتى.
«ايسانىڭ» ارتىقشىلىعى نەدە؟
قازىرگى تاڭدا اۋداندا ەكى مىڭعا جۋىق شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرى بار ەكەن. ولاردا ءۇش مىڭنان استام جەرگىلىكتى حالىق جۇمىسپەن قامتىلعان. جىل باسىنان بەرى 47 ادام جەكە كاسىپكەر رەتىندە تىركەلگەن. سونىمەن قاتار, بيىلدىڭ وزىندە 4 جاڭا شارۋا قوجالىعى اشىلىپتى. بۇرىننان جۇمىس اتقارىپ كەلە جاتقان كاسىپكەرلەر ءوز كەزەگىندە كاسىپتەرىن كەڭەيتىپ, جاڭا سالالاردى مەڭگەرۋدى ءجون كورىپ وتىر. مىسالى, ءىرى قارا مال وسىرۋمەن اينالىساتىن «ايسا» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى بيىلعى جىلى قىمىزبەن ەمدەۋ قىزمەتى بار قوناق ءۇي اشۋدى كوزدەپ وتىر. بۇل دەمالىس ورنىندا جايلى دەمالىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرى دە كورسەتىلەتىن بولادى. قوجالىق يەسى قايدار احمەتشين ايتقانداي, مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ وتىرعان قولداۋدىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرمىز. ەلباسىنىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالاسىندا قامتىلعان «تۋعان جەر» باعدارلاماسى جاڭا باستامالارعا تۇرتكى بولىپ وتىر. شارۋاشىلىق اياسىندا كەشەندى دەمالىس ورتالىعىن اشۋدى قولعا الدىق. ءوزىم تەمىرتاۋ قالاسىندا تۇرعانىممەن, وسى قارقارالىنىڭ تۋماسىمىن. ەلىمە پايدام ءتيسىن, ەڭبەگىمنىڭ يگىلىگىن ءوز وتباسىم عانا ەمەس, تۋعان ەلىم دە كورسىن دەگەن نيەتپەن وسىنداي جوبالاردى ىسكە اسىرۋعا كىرىسىپ كەتتىك, دەيدى كاسىپكەر.
ونداي كاسىپكەردىڭ تاعى ءبىرى – ايدىن مەزگىلباەۆ. قارقارالى اۋدانىنا قاراستى باقتى ءوڭىرىنىڭ تۋماسى اۋدان ورتالىعىنان 400 ادامدىق جاڭا مەشىت قۇرىلىسىن باستاپ كەتىپتى. بولاشاقتا ول نىسان ء«مادي مەشىتى» دەگەن اتاۋمەن جاماعاتقا قىزمەت كورسەتپەك.
قارقارالى – تۋريزمگە تاپتىرمايتىن مەكەن
بۇگىنگى تاڭدا قارقارالى اۋدانىندا تۋريستەردىڭ دەمالۋىنا ارنالعان 26 نىسان جۇمىس ىستەيدى. ماۋسىم باستالعاندا ولاردىڭ 2500 دەمالۋشىعا دەيىن قابىلداۋ مۇمكىندىكتەرى بار.
– استانادا وتەتىن ەكسپو-2017 كورمەسى اياسىندا تۋريستەردى تارتۋ ءۇشىن تۋروپەراتورلارمەن ۇلتتىق تابيعي پارك اراسىندا بىرلەسكەن قىزمەت تۋرالى كەلىسىمشارت جاسالىپ, مارشرۋت بەكىتىلدى, – دەپ مالىمدەدى اۋدان اكىمى حالەل ماقسۇتوۆ. – مەملەكەتتىك ۇلتتىق تابيعي پارك جانىنان ۆيزيت-تسەنتر اشىلدى.
سونداي-اق, ساپالى ءارى تابيعي ونىمدەردى باعالايتىندار ءۇشىن قارقارالىدا «بالقانتاۋ» جارتىلاي دايىن ونىمدەر شىعاراتىن تسەح جۇمىس اتقاراتىنىن بىلدىك. كاسىپورىن كۇنىنە شامامەن 600 كەلىگە جۋىق 15 ءتۇرلى ءونىم شىعارادى. شيكىزاتتى جەرگىلىكتى شارۋالاردان الادى. كاسىپورىندا وزدەرىنىڭ قاساپحاناسى مەن ۆەتەرينارلىق زەرتحاناسى جۇمىس ىستەيدى. «بالقانتاۋ» ونىمدەرىن جاقىن ارادا قاراعاندى قالاسىنىڭ الەۋمەتتىك پاۆيلوندارىنان كورۋگە بولادى.
جالپى, قارقارالى اۋدانىنداعى شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرى وندىرەتىن ونىمدەر كولەمى 2017 جىلدىڭ 4 ايىندا 7 ميلليارد تەڭگەگە باعالاندى.
وسىنشا يگىلىكتى ءىستى ءوز كوزىمەن كورگەن وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ اۋدان اكىمىنە كاسىپكەرلەرگە قولداۋ كورسەتۋدى ۇدايى نازاردا ۇستاۋ جونىندە تاپسىرما جۇكتەدى.
ەكىنشى كۇن – ەگىندىبۇلاقتا
وبلىس اكىمىنىڭ اۋدان ورتالىعىنان كەيىنگى ساپارى قاراعايلى بايىتۋ فابريكاسى, «التاي-پوليمەتالل» جشس سەكىلدى ءوندىرىس وشاقتارىندا جانە ەگىندىبۇلاق اۋىلىندا جالعاستى.
جىل باسىنان بەرى ايماقتاعى ونەركاسىپ ورىندارى 3 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن ءونىم وندىرگەن, بىلتىرعى جىلعى وسىنداي ۋاقىت مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا ءوسىم 261 پايىزعا جەتكەن. ول جايىندا دا قارقارالى اۋدانىنىڭ اكىمى حالەل ماقسۇتوۆ مالىمدەدى. مۇنداي جەتىستىكتەرگە جەتۋگە وبلىس ورتالىعىنان 350 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان تەرەكتى كەنتىنىڭ ماڭىندا سالىنعان «التاي-پوليمەتالل» جشس ءىرى كاسىپورنىنىڭ ىسكە قوسىلۋى سەبەپكەر بولىپ وتىر.
وبلىس اكىمى ەرلان قوشانوۆ جۇمىسكەرلەردىڭ جۇمىس شارتتارىمەن جانە كۇندەلىكتى ومىرىمەن تانىسۋ ماقساتىندا كاسىپورىندى جانە تۇرمىستىق نىسانداردى ارالاپ شىقتى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, اتالمىش كاسىپورىندا 500-دەن استام ادام جۇمىس ىستەيدى. جۇمىسكەرلەردىڭ باسىم بولىگى جەرگىلىكتى تۇرعىندار.
ءوندىرىس وشاعى 2016 جىلدىڭ جەلتوقسانىندا ىسكە قوسىلعان بولاتىن. كوكتاسجال رۋدنيگىندە اشىق تاسىلمەن قۇرامىندا مىس بار رۋدا شىعارىلادى. جانە وسى جەردە بايىتۋ كومبيناتىندا مىس كونتسەنتراتى وندىرىلەدى. كاسىپورىننىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى – تەحنولوگيالىق پروتسەس- تەردە ىشتەن جانۋ قوزعالتقىشىنان تولىقتاي باس تارتۋىندا. 2017 جىلدىڭ قاڭتار – ءساۋىر ايلارى ارالىعىندا جالپى سوماسى 500 ملن تەڭگەنى قۇراعان 1200 توننا كونتسەنترات وندىرىلگەن.
قاراعايلىنىڭ قارقىنى قالاي؟
ايماق باسشىسىنىڭ كەلەسى ات باسىن تىرەگەن جەرى قاراعايلى كەنتى بولدى. مۇندا بالقاش مىس بالقىتۋ زاۋىتى ءۇشىن مىس كونتسەنتراتى وندىرىلەدى. كەنتتىڭ 5 مىڭ تۇرعىنىنىڭ 700-دەن استامى قاراعايلى كەن بايىتۋ كومبيناتىندا جۇمىس ىستەيدى. ۇستىمىزدەگى جىلى ءوندىرىس كولەمىن ۇلعايتۋعا جانە جۇمىستى اۆتوماتتاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن قايتا جاڭعىرتۋ شارالارى وتكىزىلەدى.
– وسى جىلدىڭ 4 اي قورىتىندىسى بويىنشا جالپى ەكونوميكا كولەمى 9,5 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, – دەپ حالەل ماقسۇتوۆ وبلىس باسشىسىنىڭ الدىندا ەسەپ بەردى. – ەگەر وتكەن جىلدىڭ وسىنداي مەرزىمىمەن سالىستىرار بولساق, جوسپار 103 پايىز ورىندالدى. نەگىزگى كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسيا كولەمى 2 ملرد تەڭگە. اۋداننان مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە 365 ملن تەڭگە ءتۇستى.
بابا تويىنا بارىمىزدى سالامىز
الايدا اۋىل تۇرعىندارى اۋىز سۋ ماسەلەسىن, جول قيىندىعىن, ۇيالى بايلانىس كەدەرگىلەرىن دە ايتا كەتتى. تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ ءتۇيىنىن شەشۋگە ءوڭىر باسشىلارى كەپىل بولاتىنىن ايتىپ, شالعايداعى جۇرتشىلىقتىڭ كوڭىلى دەمدەلدى.
ساپار قورىتىندىسى بويىنشا جەرگىلىكتى حالىقتىڭ ورتاعا سالعان پروبلەمالىق ماسەلەلەرى قاراستىرىلاتىن بولادى.
ەگىندىبۇلاق اۋىلىندا قازداۋىستى قازىبەك بابامىزدىڭ ەسكەرتكىشىنە تاعزىم ەتىپ, بابانىڭ 350 جىلدىڭ مەرەيتويىن اۋىل اقساقالدارىمەن اقىلداسىپ, جوعارى دەڭگەيدە اتاپ ءوتۋ ماسەلەسى تالقىلاندى.
سونىمەن, ەكى كۇندىك ساپار بارىسىندا قارقارالىنىڭ قارىمىن مەيلىنشە اڭعاردىق. تۋريزمگە تۇعىر, ينۆەستيتسياعا يگىلىكتى ورىن ەكەن. مۇمكىندىك مول, تالاپ وڭ.
ميراس اسان, «ەگەمەن قازاقستان» قاراعاندى وبلىسى سۋرەتتەردى تۇسىرگەن دميتري كۋزميچەۆ