مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرى

– ماقسۇت كارىم ۇلى, بۇ­گىندە حالىق مىندەتتى الەۋ­مەتتىك مەديتسينالىق ساقتان­دىرۋ جۇيەسى جايىندا نەگىزگى اقپاراتتاردان حاباردار بولدى. دەسە دە, وسى تاراپتا قا­بىلدانعان زاڭ اياسىندا مە­دي­تسينالىق ۇيىمداردىڭ مە­دي­تسينالىق كومەكتى قالاي ۇسى­ناتىنىن ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەرسەڭىز... – «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ» قورى تەگىن كەپىل­دەندىرىلگەن كومەك اياسىندا دا, مىندەتتى الەۋمەتتىك مەدي­تسي­نالىق ساقتاندىرۋ بويىنشا دا كونكۋرس نەگىزىندە مەملەكەتتىك جانە جەكە كلينيكالاردان مە­دي­تسينالىق قىزمەتتەردى ساتىپ الادى. بايقاۋ ەكى كەزەڭ­دە وتەدى. ءبىرىنشى كەزەڭدە ءار­بىر مەديتسينالىق ۇيىم قىز­مەتتەردى جەتكىزۋشىلەردىڭ بىر­ىڭعاي تىزبەسىنە ءوزىنىڭ تەحني­كالىق-ەكونوميكالىق جانە مە­ديتسينالىق دەرەكتەرىن ەنگىزەدى. ۇسىنىلعان دەرەكتەرگە سايكەس, قور ولاردىڭ بەلگىلەنگەن ەڭ تو­مەنگى ستاندارتتارىنىڭ سايكەس­تىگىنە باعا بەرەدى. وڭ ناتيجە بولعان جاعدايدا مەديتسينالىق ۇيىم كونكۋرستىڭ ەكىنشى كە­زەڭىنە وتەدى. ەكىنشى كەزەڭدە قور ۇسىنىلعان قىزمەتتەردىڭ كولەمىنە, ونىڭ قۇنىنا جانە وتكەن جىلى كورسەتىلگەن قىز­مەتتەردىڭ ساپاسىنا بەلگىلەنگەن كريتەريلەر بويىنشا باعا بەرەدى. ەگەر مەديتسينالىق ۇيىم­نىڭ رەسۋرستىق قامتاماسىز ەتىلۋى بەلگىلەنگەن ەڭ تومەنگى ستاندارتتارعا, ال كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر بەلگىلەنگەن ساپا كري­تەريلەرىنە سايكەس كەلەتىن بولسا, وندا مەديتسينالىق ۇيىم الەۋەتتى قىزمەت بەرۋشى رە­تىندە تاڭدالادى. وسىلايشا, ءتيىس­تى رەسۋرستىق تۇرعىدان قامتاماسىز ەتىلگەن جانە بىلىكتى كومەك كورسەتۋگە قاۋقارلى تاجى­ريبەلى ماماندارى بار ۇزدىك مەملەكەتتىك جانە جەكە ەمحانالار مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ مۇمكىندىكتەرىنە يە بولادى. – دەنساۋلىق ساقتاۋ سا­لا­سىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ساقتان­دىرىلعان ازامات مارتەبەسىن قالاي انىقتايدى؟ – بارلىق مەديتسينالىق ۇي­ىم­دار قازاقستان رەسپۋب­ليكاسىنىڭ ساقتاندىرىلعان ازا­ماتتارىنىڭ بىرىڭعاي تىز­بە­سىن قاراي الادى, ياعني اق­پارات قولجەتىمدى. ازامات مە­­­ديتسينالىق قىزمەتكەرگە جۇ­گىن­گەن كەزدە, جەكە سايكەس­تەن­دىرۋ نومەرىن ەنگىزىپ, ونىڭ ساقتاندىرۋ دارەجەسىن انىق­تاۋ­عا بولادى. ەگەر اۋدارىمدار جۇرگىزىلگەن بولسا, وندا ءوتىنىش بىلدىرگەن ازامات ساقتاندىرۋشى ۇسىناتىن قىزمەتتىڭ بارلىق ءتۇرىن الا الادى. ەگەر ولاي بولماسا, وندا تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى اياسىندا عانا كومەك كورسەتىلەدى. – اتالعان زاڭناما شەڭ­بە­رىندە مەديتسينالىق ۇيىم­داردىڭ قىزمەتتەرىنە اقى تو­لەۋ ءتارتىبى قانداي؟ – بىرىڭعاي اقپاراتتىق جۇيە ارقىلى كەلىسىمشارت جاساعان بارلىق مەديتسينالىق ۇيىمدار كورسەتىلگەن قىزمەتتەرى تۋرا­لى اقپاراتتى قورعا كۇن سايىن ۇسىنادى. كورسەتىلگەن قىز­مەتتەردىڭ كولەمى مەن ساپاسىن ساراپتاۋدى قوردىڭ وڭىر­لەردەگى اۋماقتىق بولىمشەلەرى جۇر­گى­زەدى. قور اي سايىن اۋماق­تىق بولىمشەلەردەن تولەم قا­جەت­­تىلىگىن الادى جانە سونىڭ نەگى­­زىندە مەديتسينالىق ۇيىم­دار­دىڭ ەسەبىنە قاراجاتتى اۋدارا­دى. سونداي-اق, بىرىڭ­عاي اقپاراتتىق جۇيە دەرەك­تەرىنىڭ نەگىزىندە الداعى ۋاقىت­تا كەلىسىم­شارتتىڭ ىسكە اسىرى­لۋىنا اسەرىن تيگىزەتىن مەدي­تسينالىق ۇيىمداردىڭ رەيتين­گىن ۇنەمى انىقتاپ وتىرادى. – جاڭا جۇيە اياسىندا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭ­بەكاقىسى كوتەرىلەتىنى تۋرا­لى ايتىلىپ ءجۇر. بۇل قان­شا­لىقتى مۇمكىن بولماق؟ – ەنگىزىلگەلى وتىرعان ءمامس جۇيەسى ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن رەفورمالاۋ پرو­تسەستەرىنە ۇلكەن قوزعاۋ بولادى. باسقارۋدىڭ ەكونوميكالىق ادىستەرى, قارجىلىق جانە ماتە­ريالدىق رەسۋرستاردى ءتيىمدى پاي­دالانۋ مەديتسينالىق كو­مەك ساپاسىن جاقسارتىپ, ەڭبەك­اقىنىڭ وسۋىنە مۇمكىندىك بە­رەدى. ءمامس جاعدايىندا ءاربىر مەديتسينالىق ۇيىم ەڭبەك­كە اقى تولەۋ ماسەلەسىندە سارا­لان­عان ءادىستى ەنگىزە الادى, قىز­مەتكەرلەردى ماتەريالدىق تۇر­عىدان ىنتالاندىرۋ ۇلگىسىن ءوز بەتىنشە قالىپتاستىرا الادى. ياعني, تانىمال كاسىبي ماماندار, تاجىريبەلى جوعارى بىلىكتى دارىگەرلەر قازىرگى جاعدايعا قا­راعاندا كوبىرەك ەڭبەكاقى الادى. مەديتسينالىق ۇيىم مەنەدجمەنتى ەمحانالاردىڭ تابىستى قىزمەتى مەن قارجىلىق ءال-اۋقاتى جوعارى ساناتتى مامانداردى تارتۋعا بايلانىس­تى بولاتىنىن ءتۇسىنۋ كەرەك. مۇنداي ەڭبەكاقى تولەۋ تەتىگى جەكە مەديتسينا سەكتورىندا بۇرىننان قولدانىلادى جانە ءوزىنىڭ تيىمدىلىگىن دالەلدەدى. بۇگىنگى تاجىريبەدە كوپتەگەن پاتسيەنتتەر ەمدەلۋ مەن كەڭەس الۋ ءۇشىن سايكەسىنشە لايىقتى ماتەريالدىق قامتاماسىز ەتى­لۋگە ءتيىس اتاقتى دارىگەرلەردى تاڭدايتىنى قۇپيا ەمەس. مەدي­تسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىندە مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭبەگىن ىنتالاندىراتىن وسىنداي تەتىكتەر بولادى. ويت­كەنى, ءمامس-ءتىڭ نەگىزگى ماق­سا­تى – مەديتسينالىق قىزمەت­تەر­­دىڭ ساپاسى مەن تۇپكىلىكتى ناتيجە ەكەنى انىق. – ال, «الەۋمەتتىك مەديتسي­نالىق ساقتاندىرۋ» قورىنىڭ قىزمەتىنە قوعامدىق باقىلاۋ بولا ما؟ – باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى «مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساق­تاند­ىرۋ تۋرالى» زاڭدا قاراس­تى­رىلعان. بۇل – مەديتسي­نا­لىق قىزمەتتەردىڭ ساپاسى جو­نىندەگى بىرلەسكەن كوميس­سيا. اتالعان كوميسسيا دەنساۋ­لىق ساقتاۋ مينيسترلىگى, «الەۋ­مەت­تىك مەديتسينالىق ساق­تان­دىرۋ» قورى مەن قوعام وكىل­دەرىنىڭ اراسىنداعى ديالوگ قۇراتىن كەلىسىم الاڭىنا اينالادى. كوميسسيا قۇرامىنا مىندەتتى تۇردە دارىگەرلەر قاۋىم­داس­تىعىنىڭ, پاتسيەنتتەردىڭ, ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىل­دەرى ەنەدى. قور جارعىسىندا ءمامس جۇيەسىنىڭ قىزمەتى مەن ونى دامىتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا قوعامدىق كەڭەس قۇرۋ مۇمكىندىگى قاراستىرىلۋدا, ونىڭ قۇرامىنا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى جانە ەل ازاماتتارى كىرە الادى. ءوز كەزەگىندە, قوردىڭ ديرەكتورلار كەڭەسى بەكىتكەن ەرەجەمەن ايقىندالاتىن قوعامدىق كە­ڭەستىڭ قىزمەت رەگلامەنتىنە «الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساق­تاندىرۋ» قورىنىڭ جۇمىسىن قوعامدىق باقىلاۋ تەتىگى قوسى­لۋى مۇمكىن. – بۇل ماسەلەلەر بويىنشا «رەسپۋبليكالىق مەدي­تسينا­لىق پالاتا» ۇيىمى تارا­پىنان قانداي جۇمىستار اتقارىلۋدا؟ – جۋىردا شىمكەنت قالا­سىندا وتكەن قوعامدىق ۇيى­مى­مىزدىڭ IV سەزىندە نەمىس جانە جاپون مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە تالداۋ جاسالىندى. جاپونيا مەن گەرمانيادان ارنايى شا­قى­رىلعان مامان­دار مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جاعدايىنداعى ەرەكشەلىكتەرگە توقتالدى. ءوز مۇددەلەرىن قور­عاۋ ءۇشىن مە­دي­تسينا قىزمەت­كەرلەرىنىڭ بىر­لەسە جۇمىس ىستەۋى ماڭىزدى. مە­ديتسينالىق كو­مەك ساپاسىن جاقسارتۋ ءۇشىن ساپا كوميس­سياسى, سونداي-اق, تاجى­ريبەلى دارىگەرلەر مەن مەيىر­بيكەلەردىڭ كومەگىمەن جۇمىس ورىندارىندا ۇنەمى بىلىكتىلىكتى ارتتىرىپ وتىرۋ قاجەت. – ەل ىشىندە مەديتسينالىق ساقتاندىرۋدى ءتۇسىندىرۋ جۇ­مىستارى قانداي دەڭگەيدە جۇر­گىزىلۋدە؟ – رەسپۋبليكا اۋماعىندا كەڭ اۋقىمدى اقپاراتتىق جۇمىستار جۇرگىزىلۋدە. تۇرعىندارمەن, جۇمىس بەرۋشىلەرمەن, كاسىپ­كەرلەرمەن, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇي­ىم­دارمەن جۇيەلى تۇردە كەزدە­سۋلەر ۇيىمداستىرىلىپ جاتىر. مەديتسينا ۇيىمدارىندا كۇن سايىن مىڭداعان مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى ءمامس جۇيەسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن, سالا­ماتتى ءومىر سالتىنىڭ ماڭىز­دىلىعىن, دەنساۋلىعىنا شاعىم بولعان جاعدايدا قالاي, قايدا بارۋ كەرەكتىگىن تۇسىندىرەدى. جەكە ءوز باسىم ءساۋىر ايىنىڭ سوڭىندا باتىس قازاقستان, اتىراۋ, ماڭعىستاۋ وبلىستارىندا 2 مىڭنان اسا جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن, 400-دەن اسا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىمەن كەزدەسىپ, 9 اۋداندى, ونداعى اۋىلداردى ارالادىم. ولاردىڭ تاراپىنان مىندەتتى الەۋمەتتىك مەديتسينالىق ساقتاندىرۋ جۇيەسىنە قاتىستى ء«بىر ادامعا ەكى جاقتى تولەم جاسالىپ كەتپەي مە؟ ءمامس جۇيەسىندە قىم­بات مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ قانشالىقتى قول­جەتىمدى بول­ماق؟ مەديتسينا قىزمەت­كەر­لە­رىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى, كادر ماسەلەسى قالاي شەشىلەدى؟ جۇمىس بەرۋشىلەر قورعا جارنانى ۋاقتىلى اۋدارا ما, جوق پا, ول قالاي باقىلانادى؟» دەگەن مازمۇنداعى ساۋالدار قويىلدى. بۇل ەشكىمنىڭ دە جاڭا جۇيەگە بەيجاي قارامايتىنىن كورسەتەدى. سوندىقتان ءمامس جۇيەسى مەن قوردىڭ جۇمىستارى ۇكىمەت پەن قوعام تاراپىنان باقىلاۋدا بولادى. وسى كەزگە دەيىن اتقارىلعان اۋقىمدى جۇمىستارعا قاراماستان, رەس­پۋبليكا اۋماعىندا جوسپارلى تۇردە اقپاراتتىق-ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلە بەرمەك. اڭگىمەلەسكەن  دۋمان اناش, «ەگەمەن قازاقستان»