گازەتىمىزدىڭ وتكەن نومىرىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆتىڭ تۇركياعا جاساعان رەسمي ساپارى بارىسىندا تۇرىك رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ابدۋللا گۇلمەن كەزدەسكەندىگىن حابارلاعان بولاتىنبىز. ەندى سول كەزدەسۋدە قوزعالعان ماسەلەلەرگە توقتالايىق.
قازاقستان سىرتقى ساياسات ۆەدومستۆوسىنىڭ باسشىسى تۇركيا پرەزيدەنتىنە ەلباسىنىڭ سالەمىن جەتكىزە كەلىپ, وتكەن پارلامەنتتىك سايلاۋداعى جەڭىسىمەن شىن ءجۇرەكتەن قۇتتىقتادى. بيىل قازان ايىندا الماتى قالاسىندا ءتۇركىتىلدەس مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعى كەڭەسىنىڭ ءسامميتى وتەدى. وسىعان بايلانىستى مينيستر مەملەكەت باسشىسى ن.نازارباەۆتىڭ سامميتكە شاقىرۋىن تابىس ەتتى. تۇركيا پرەزيدەنتى شاقىرۋدى قابىل الىپ, ءوزىنىڭ سامميتكە قاتىساتىندىعىن ءبىلدىردى. سونىمەن ءبىرگە, ا.گۇل ەكىجاقتى قارىم-قاتىناستاردىڭ جوعارى دەڭگەيدە دامىپ وتىرعاندىعىن اتاپ ءوتتى.
وتكەن جىلى قازاقستان مەن ءتۇركيا پرەزيدەنتتەرى ءتورت رەت كەزدەسىپتى. 2003 جىلعى پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ تۇركياعا جاساعان ساپارىنان باستاپ جوعارى دەڭگەيدەگى كەزدەسۋلەر ۇنەمى جالعاسىن تاۋىپ كەلەدى. ەكى ەل اراسىنداعى قاتىناستاردىڭ دامۋىنا 2009 جىلى 21-23 قازاندا پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ ءتۇركياعا رەسمي ساپارى ەرەكشە سەرپىن بەرگەن. وسى ساپار بارىسىندا قازاقستان مەن تۇركيا اراسىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىك تۋرالى كەلىسىمگە قول قويىلدى.
قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ ءتۇركيا پارلامەنتىندە العاش رەت ءسوز سويلەۋى ەلىمىزگە كورسەتىلگەن قۇرمەت دەپ باعالاۋعا بولادى. تيىسىنشە 2010 جىلدىڭ 23-26 مامىرىندا تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ا.گۇل استانادا پارلامەنت پالاتالارىنىڭ توراعالارىمەن جانە پرەمەر-مينيسترمەن كەزدەسۋلەر وتكىزدى, سونداي-اق شىمكەنت جانە تۇركىستان قالالارىنا بارىپ قايتتى. ساپار بارىسىندا ۇلتتىق كومپانيالار مەن مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرى, 400-گە تارتا قازاقستاندىق جانە 100-گە جۋىق تۇرىك كاسىپكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن قازاق-تۇرىك بيزنەس-فورۋمىندا جالپى كولەمى 300 ميلليون دوللار بولاتىن 30 كەلىسىمگە قول قويىلدى.
تۇركيا قازاقستاننىڭ ەۋرازياداعى ەڭ ماڭىزدى ءارى سەنىمدى ارىپتەسى بولىپ تابىلادى. ءاسىرەسە, بۇل ۇدەرىس ەكونوميكا سالاسىندا كورىنىس تابۋى ءتيىس. كولىك جانە ەنەرگەتيكا باستى ەكونوميكالىق باعىتتار بولىپ تابىلادى. ەندى وسى باعىتتاعى جۇمىستاردى كەڭەيتۋ قاجەت, دەدى مينيستر ە.قازىحانوۆ. الداعى جىلداردا ءوزارا تاۋار اينالىمىن 10 ميلليارد دوللارعا جەتكىزۋ كوزدەلىپ وتىر. سونداي-اق تۇركيا قازاقستان ەكونوميكاسىنا قوماقتى ينۆەستيتسيا سالىپ وتىرعان مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى سانالادى. بۇل ينۆەستيتسيالار يندۋستريالىق سەكتورعا باعىتتالعان. مىسالى, ون جىل ىشىندە وسى ەلدىڭ قازاقستانعا قۇيعان قارجىسى 13 ميلليارد دوللاردى قۇراعان. وسى رەتتە مينيستر ەلىمىزدىڭ يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلاماسىنا ءتۇركيانىڭ كاسىپكەرلەرىن جۇمىلدىرۋ جايىن دا ءسوز ەتتى.
كەزدەسۋدە بۇلاردان باسقا ءبىرقاتار ماسەلەلەر دە كوتەرىلدى. اوسشك-كە توراعالىق ماسەلەسى دە نازاردان تىس قالمادى. ويتكەنى, تۇركيانىڭ اوسشك-كە توراعالىق ەتكەنىنە دە ءبىر جىل ءوتتى. نەگىزىنەن بۇل پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ باستاماسى ەكەندىگىن اتاپ وتكەن ءجون. ەندىگى ماسەلە – اتالعان ۇيىمدى ءارى قاراي دامىتا بەرۋ قاجەتتىگى. استانا مەن انكارانىڭ كوپتەگەن حالىقارالىق جانە وڭىرلىك پروبلەمالار جونىندەگى مۇددەلەرى ۇقساس كەلەدى. سوندىقتان دا ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك جانە ەكونوميكالىق ىقپالداستىق ماسەلەلەرىندە ەكى ەل اراسىندا ستراتەگيالىق ارىپتەستىك قالىپتاستى دەپ نىق سەنىممەن ايتۋعا بولادى. تۇركيا ەلىمىزدى ورتالىق ازياداعى جەتەكشى ەل رەتىندە قابىلدايدى جانە وڭىردەگى ماڭىزدى ارىپتەس رەتىندە تانيدى.
جالپى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ەرجان قازىحانوۆتىڭ تۇرىك رەسپۋبليكاسىنا جاساعان ساپارى جەمىستى بولدى. كەزدەسۋلەر بارىسىندا كوپتەگەن ماسەلەلەر بويىنشا ورتاق ۇستانىم بار ەكەنى انىق بايقالدى. وسىنىڭ ءوزى تۇركيانىڭ ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق ماڭىزدى ارىپتەسى ەكەنىن تاعى ءبىر قىرىنان كورسەتتى.
اسقار تۇراپباي ۇلى – انكارادان.