جىلاندى تاۋىنىڭ قۇت-قويناۋ ومىراۋىنا قوس-قاتار ورنالاسقان قوشقارباي مەن كەڭوتكەلگە جولى تۇسكەن كىسىنىڭ تابيعات سۇلۋلىعىنا, تۇرعىندارىنىڭ ۇيىعان ىنتىماعى مەن جاراسىمدى تىرشىلىگىنە سۇيسىنبەي كەتۋى مۇمكىن ەمەس. كەشەگى-بۇگىنگى ءتالىم تاريحى قاتار وربىگەن قوشقاربايدا ءدۇيىم جۇرتتى اۋزىنا قاراتقان اتاقتى دۇيسەن بي ەسەنكەلدى ۇلى, كەڭوتكەلدە بال ءۇندى بالقاديشا دۇنيەگە كەلگەن. اۋىلدى جاعالاي جۇگىرگەن قايىڭدار كەرىمسالدىڭ ۇلپىلدەگىنە ورامالىن جەلپىلدەتىپ ءۇن قوسقاندا, قالىڭ قورعان قاراعايلار قاباعىن اشىپ-جاۋىپ تەڭسەلگەندە قۇلاققا اقان سەرىنىڭ نازدى دا سازدى, اسەمقوڭىر ءانى جەتىپ, جاندۇنيەڭ جەلپىنىسكە تۇسەدى. قوس اققۋداي تارانعان ەگىز اۋىلداردىڭ ىزگىلىككە ءىز اشار نيەتى مەن پەيىلى قاسيەتتى تۇركىستاندا جەرلەنگەن بي بابانىڭ اق باتاسىمەن وركەن ۇزارتسا, بۇگىندەرى 104 جاستى جاعالاتقان قۇدايبەرگەن قۇسايىنوۆتىڭ تابارىك تىلەكتەرى ءار كوكىرەكتى ورگە سۇيرەپ جاتقانداي تولقيسىڭ. ءازيز جازۋشىلار جانايدار مۋسين مەن ءمادي حاسەنوۆ كوزى تىرىسىندە وسىنىڭ ءبارىن تەبىرەنىس تىزبەسىنە ەنگىزگەن. «اتتەڭ» دەيسىڭ! بۇگىنگىنىڭ جىرى بولەك شىعىپ تۇر عوي...
جىردىڭ باستى بۇرماسى مەن ەكپىنى – ەڭبەك. كەڭوتكەلدىڭ شارۋاسىن دۋلات تىلەۋوۆ باستاعان جىگىتتەر دوڭگەلەنتىپ وتىرسا, قوشقاربايدا قايىركەن حاسەنوۆتىڭ جاڭاشىل قادامدارىنا قول سوعاسىڭ. ەل گازەتى «ەگەمەن قازاقستان» بارىن سالعانىمەن, جاقسىلىقتىڭ ءبارىن جاريالاۋعا ورىن تابا الماي جاتاتىنى بار. وسىعان دا قۋاناسىڭ. ءبىز دە بارىنشا ىقشام جازۋعا تالپىنىپ, قوشقاربايداعى «شوققاراعاي» شارۋا قوجالىعىنىڭ قادامدارىنان ۇلگى تارتپاقپىز.
سارسەنبىنىڭ الا تاڭىندا اۋىلعا رەسپۋبليكالىق باسىلىمداردىڭ 12 جۋرناليسى ساۋ ەتە قالدىق. جولباسشىمىز اگرووندىرىستى نەسيەلەندىرۋدىڭ رەسپۋبليكالىق «سىباعا» باعدارلاماسىنىڭ ءۇيلەستىرۋشىلەرى. ساپار ماقساتى دا ونشا جەتىسىپ تۇرعان جوق. قوجالىققا جىل باسىندا بەرىلگەن قاراجاتتىڭ قالاي جۇمسالىپ جاتقانىن بايقاستاۋ. قانشا سىپايىلاعانىڭمەن, استارىندا تەكسەرىس جاتىر عوي. بىراق, قايىركەن قوناقتارىن اشىق-جارقىن, جادىراڭقى كوڭىلمەن قارسى الدى. وعان نەگىز بار سياقتى. تابيعاتىنان سالماقتى جىگىت ارتىق اڭگىمەگە بارماعانىمەن, «شوققاراعايدىڭ» شوقتىعى بيىكتىگىن سەزىپ تۇرمىز.
وسىدان ون بەس جىل بۇرىن اجەپتاۋىر دارەجەدەگى شەنەۋنىك ساناتىنداعى قايىركەن حاسەنوۆ اۋىلعا ورالدى. بۇل ءبىر قيىن-قىستاۋ كەزەڭ ەدى. داعدارىس قىسپاعىنداعى قوشقاربايدىڭ قاباعى تۇسىڭكىرەپ, ونىڭ ۇستىنە جىلاندىنىڭ ەتەگىن ءورت شالىپ, جۇدەپ قالعان. تۇسىنە ءجيى ەنەتىن ءمادي اعاسى دا «مۇنىڭ قالاي؟» دەيتىندەي. جاس مامان جانىن سالدى. ىشتەن دە, سىرتتان دا قولداعان نيەتتەستەرى كوتەرىپ كەتتى. وسى 15 جىلدا 26 جاڭا ءۇي, زامانالىق مەكتەپ, ەڭسەلى مەشىت, ناۋبايحانا مەن دۇكەن, كوپتەگەن قورا-قوپسى سالىندى. اۋىلداستارعا جۇمىس تابىلىپ, اۋزى اققا جارىدى.
قايىركەن 2006 جىلى «شوققاراعاي» اتاۋىنداعى شارۋا قوجالىعىن قۇرعان ەكەن. مۇنىڭ سەبەبىن ءوزى اشىپ ايتپاعانىمەن, بۇرىنعى ينۆەستورلار اۋقاتتانعان اۋىلدىڭ داۋلەتىنە كوز الارتا باستاعان ادەت شىعارعانىن ءتۇسىنىپ تۇرمىز. تاجىريبەلى باسشى جۇمىسقا قۇلشىنا كىرىسىپ, ءوز ارباسىن ءتيىمدى ءارى ەركىن سۇيرەي ءبىلدى. اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسىن ءارتاراپتاندىرۋدى ماقسات سانايتىن ول 1000 گەكتار ەگىستىكتى كۇتىپ-باپتاۋمەن شەكتەلمەي, ەتتىك جانە سۇتتىك باعىتتاعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋدى كوزدەۋدە. رەسپۋبليكالىق «اۋىل شارۋاشىلىعى نەسيە كورپوراتسياسى» اق بۇل جوبانى قولداپ, 8 ميلليون 820 مىڭ تەڭگە قاراجات ءبولدى. نەسيەنىڭ شارتى دا قولايلى. قوجالىق بۇل قارجىنى 6 پايىزدىق ۇستەمەمەن جەتى جىلدا قۇتىلۋى كەرەك ءارى العاشقى ەكى جىلدا نەسيە جارعىسىنان بوساتىلادى. قازىر شوققاراعايلىقتار كورشى بالقاشىن اۋدانىنداعى اسىل تۇقىمدى مال زاۋىتىنان قازاقتىڭ اق باس 49 سيىرى مەن ەكى بۇقا ساتىپ الدى. بۇدان باسقا, «سىباعا» باعدارلاماسىمەن قوسىمشا الىنعان 1 ميلليون 300 مىڭ تەڭگەگە مال قورالارى مەن اۋىلشارۋاشىلىق تەحنيكالارى جوندەۋدەن وتكىزىلدى.
شارۋاشىلىق مەنشىگىندەگى بۇزاۋلار قاراسى دا كوبەيىپ قالىپتى. سيىرلار ساۋىلمايدى, ەنەسىنەن جارىعان تورپاق تەز سالماقتانۋدا. وعان دا كوڭىلى تولماعان قايىركەن حاسەنوۆ الداعى كۇزدە بۇزاۋلاردى ارنايى بورداقىلاۋ الاڭىندا ۇستاماق. بولاشاقتا شارۋاشىلىق «مرامورلى ەت» الىناتىن ءىرى قارا سانىن 500 باسقا جەتكىزۋدى جوسپارلاۋدا. شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى اۋدان اكىمى ەربول ساعديەۆكە دە ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتتى. ەندىگى جەردە «شوققاراعايدىڭ» مەنشىگىندەگى شابىندىق كولەمى 500 گەكتارعا جەتكىزىلىپتى. ايتپاقشى, ءبىز شابىندىق باسىندا بولعانىمىزدا مەحانيزاتورلار بيىل 2 جىلدىق جەم-ءشوپ قورىن جاساۋعا مۇمكىندىك بارىن الدىمىزعا تارتتى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى نەسيە كورپوراتسياسى» اق كوكشەتاۋداعى فيليالىنىڭ ديرەكتورى قايرات شاياحمەتوۆ جۋرناليستەرگە وبلىستاعى جالپى جاعداي تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى. «قازىر 30 شارۋاشىلىق 2 ميلليارد تەڭگەگە جۋىق نەسيە قاراجاتىنا تاپسىرىس بەردى, دەيدى ول. بۇگىن 443 ميلليون تەڭگەنىڭ 23 تاپسىرىسى ماقۇلداندى. ال, 75 ميلليون تەڭگە نەسيە بولىنگەن ءتورت شارۋاشىلىق 364 باس ءىرى قارا ساتىپ الدى. قالعاندارى قۇجاتتار دايىندالىسىمەن قارجىلاندىرىلاتىن بولادى».
باقبەرگەن امالبەك,
اقمولا وبلىسى,
زەرەندى اۋدانى.