وتكەن عاسىردىڭ 50-60-جىلدارى قىتايدان كەلگەن ازاماتتاردىڭ اراسىنان بەلدى دە بەدەلدى تۇلعالاردىڭ شىققانى بەلگىلى. وسى ارادا ءمادەنيەت ءمينيسترى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ 2001 جىلعى بەيجىڭدە وتكەن قازاق مادەنيەتى كۇندەرىندە: «قاي جەردە, قاي قيىردا جۇرمەڭىزدەر, سىزدەر ءبىزدىڭ وتانداستارىمىز بولىپ ەسەپتەلەسىزدەر. سىزدەردىڭ ارالارىڭىزدان شىققان كوپتەگەن قانداستارىمىز قازىر قازاق ەلىنىڭ ادەبيەتى مەن مادەنيەتىن, عىلىمىن كوركەيتۋدە سوقتالى ۇلەس قوسۋدا. تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ بۇگىنگى ادەبيەتىن وسى قازاق دياسپوراسىنان شىققان جازۋشى قابدەش ءجۇمادىلوۆسىز, اقىن جاركەن بودەشەۆسىز, ءانشى مايرا مۇحامەدقىزىنسىز, ءبيشى شۇعىلا ساپارعاليقىزىنسىز كوزگە ەلەستەتۋ مۇمكىن ەمەس. سىزدەر ءبىزدىڭ تىڭ كۇشىمىزسىزدەر, تىنىسىمىزسىزدار. سوندىقتان دا وزدەرىڭىزدى ءبىز ەش ۋاقىتتا دا ۇمىتپايمىز», دەگەن ءسوزى ويعا ورالىپ وتىر. شىنىندا, تاۋەلسىزدىك العاننان كەيىنگى جىلدارى سول الدىڭعى تولقىننىڭ ءىزىن باسىپ, اتاجۇرتىنا كەلگەندەر اراسىنان دا جۇلدىزداي جارقىراپ شىققان ءار سالانىڭ مايتالمان ماماندارى جەتىپ ارتىلادى. بۇگىن سولاردىڭ ءبىر توبىنىڭ جۇرەكجاردى سوزدەرىن جاريالاپ وتىرمىز.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆ قازاقستان تاۋەلسىزدىگىن العاننان كەيىن شەت ەلدە تارىداي شاشىلىپ جۇرگەن اعايىنداردى تاريحي وتانىنا قايتارۋ ماسەلەسىن دە قولعا الدى. مۇنداي ءسۇيىنىشكە تولى جاقسى جاڭالىق الىستاعى ءبىزدىڭ دە قۇلاعىمىزعا جەتىپ جاتتى. 1993 جىلى «دوستىق ءۇيىنىڭ» سول كەزدەگى باسشىسى قىتايعا بارعان ءبىر ساپارىندا قازاق جاستارىن جيناپ, پرەزيدەنتتىڭ ەلگە شاقىرۋىنان حاباردار ەتتى. كوپ ۋاقىت وتپەي, شىڭجان ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىتۋشى بولىپ جۇرگەن جولداسىم تالعات مامىر ۇلىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى جۇمىسقا شاقىردى. ول كىسىنىڭ ماماندىعى ينفورماتيك-فيزيك. كەلەسى جىلى مەن دە كەلدىم. مەن ءۇرىمشى قالاسىنداعى عىلىم-تەحنيكا باسپاسىندا رەداكتور ەدىم. ءسويتىپ, 1994 جىلى العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ اتامەكەن توپىراعىن باسۋ باقىتى بۇيىردى.
توقسانىنشى جىلداردىڭ باسىندا تۋىنداعان كاسىپكەرلىك قاراپايىم ساۋدادان باستالعانى بەلگىلى. بۇل ساتىنى ءبىز دە باسىمىزدان وتكىزدىك. ەڭبەگىمىز جانىپ, قولىمىزعا ءبىرشاما قور جيناعاننان كەيىن جۇبايىمىز ەكەۋمىز كەلەشەكتە تياناقتى كاسىپپەن اينالىسقاندى ءجون دەپ شەشتىك. 1997 جىلى «مەرحاميتقىزى» كاسىپورنىن قۇرىپ, سونىڭ نەگىزىندە 2000 جىلدان بەرى ۇلدارىمىز ەركەبۇلان مەن نۇرسۇلتاننىڭ ەسىمدەرىنەن ۇيلەستىرىلگەن «ەركە-نۇر» كومپانياسى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. كاسىپورىن ۇلتتىق كيىم جانە ۇلتتىق كيىم ۇلگىلەرىنىڭ نەگىزىندە وركەنيەت تالعامىنا ساي قازىرگى زامانعى كيىم تىگۋمەن اينالىسادى. وزىمىزگە ەتەنە تانىس ۇلتتىق كيىمدەرىمىزدى تىگىپ, ساۋداعا شىعارىپ كەلە جاتقان جايىمىز بار. بۇگىندە كاسىپورىن حالىقتىڭ سالت-ءداستۇرى مەن قولونەر شەبەرلەرىنىڭ ەجەلگى ءادىسىن ساقتاي وتىرىپ, ەرلەرگە, ايەلدەرگە جانە بالالارعا ارنالعان جوعارى ساپالى كيىم ۇلگىلەرىن, وقۋشىلار كيىمىن, سونىمەن قاتار, ءارتۇرلى ارنايى جۇمىس كيىمدەرىن جانە سىيكادەلەر جاساۋمەن اينالىسادى. جۇزدەن اسا ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ, وزىندىك ەرەكشە باعىت-باعدارىمەن كوپشىلىكتىڭ ىقىلاسىنا بولەنىپ وتىرعان «ەركە-نۇردىڭ» تاۋارلارى نارىقتا ءۇلكەن سۇرانىسقا يە. ارينە, العاشقى كەزدە تاپسىرىس مەرەيتويلارعا شاپان تىگۋمەن شەكتەلۋشى ەدى. كەيىن زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن بەلگىلى ونەر جۇلدىزدارىنان باستاپ, جاستار دا جاڭا زامان تالابىنا ساي كيىم ۇلگىلەرىن بىزگە تىككىزەتىن بولدى. ۋاقىت وتە كەلە ۇلكەن مەملەكەتتىك تاپسىرىستارمەن جۇمىس جاساي باستادىق. وسى جىلدىڭ باسىندا وتكەن ءدۇبىرلى دودا – VII قىسقى ازيادا ويىندارىنا ارناپ سىيكادەلەر جاسادىق, ونەر ۇجىمدارىنا كونتسەرتتىك كيىمدەر تىكتىك.
«ەركە-نۇر» كاسىپورنىنىڭ وسىنداي تاماشا تابىستارى ۇكىمەت جاعىنان دا ەسكەرىلىپ, كوپتەگەن ماراپاتتارعا يە بولدى. وتاندىق «شاعىن كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا قوسقان ۇلەسى ءۇشىن» جانە «ساپالى تاۋار ءوندىرۋشى» سىندى ونداعان اتاقتاردى يەلەندىك. ءىىى, ءىى دارەجەلى «التىن ساپا» سىيلىعىن دا جەڭىپ الدىق. مەنىڭ دە اتقارىپ جاتقان ازدى-كوپتى ەڭبەگىم ەسكەرىلىپ, «اتا زاڭنىڭ 10 جىلدىعى», «استانانىڭ 10 جىلدىعى» جانە «اتامەكەن وداعى» ۇلتتىق ەكونوميكالىق پالاتاسىنىڭ ءىىى دارەجەلى «اتامەكەن» مەدالىن يەلەنىپ, «ەڭ ۇزدىك كاسىپكەر ايەل» اتاعىن الدىم.
كاسىپورىن جانىنان 2004 جىلدان بەرى «ەركە-نۇر» ءسان تەاترى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. جىل سايىن جاڭا كوللەكتسيالارمەن تولىعا تۇسەتىن «ەركە-نۇر» ءسان تەاترى ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 15 جىلدىعىنا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى دەلەگاتسياسىنىڭ قۇرامىندا گەرمانيا, بەلگيا, گوللانديا, امەريكا ەلدەرىن ارالاپ, قازاقتىڭ كيىم ۇلگىلەرىن كورسەتىپ, ءۇلكەن قۇرمەتكە يە بولىپ قايتتى. سونداي-اق, رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق, اتاپ ايتقاندا: قىتاي, تۇركيا, گەرمانيا, شۆەتسيا, رەسەيدە وتكەن بۇكىلالەمدىك ءسان ونەرى سايىستارى مەن فوتومودەل بايقاۋلارىندا «ەركە-نۇردىڭ» تاڭعاجايىپ كيىمدەرى جۇلدەلى ورىنداردى يەلەندى. 2007 جىلى «جىل تاڭداۋى» بايقاۋىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا «ەڭ ۇزدىك ءسان ورتالىعى» اتاعىنا يە بولعانىمىزدى دا ايتا كەتسەم دەيمىن.
كاسىپورىننىڭ جانىنان «ەركە-نۇر» – شاراپات» قوعامدىق قورىنىڭ قۇرىلعانىنا از ۋاقىت بولسا دا قينالعان جاننىڭ جانىنان تابىلىپ, جەتىمنىڭ باسىنان سيپاپ دەگەندەي, يگى ىستەرىمەن كوپشىلىكتىڭ العىسىنا بولەنىپ كەلەدى. حالىقارالىق قازاق-قىتاي ءتىل اكادەمياسى مەن كوللەدجىندە ورالمان جەتىم ءجانە تۇرمىسى تومەن وتباسىلارىنان شىققان جيىرمادان استام ستۋدەنتتىڭ تەگىن ءبىلىم الۋىنا, جاتاقحانامەن قامتىلۋىنا جاعداي جاساپ وتىرمىز. ستۋدەنتتەردىڭ قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا قىتاي تىلىنەن العان بىلىمدەرىن تاجىريبەمەن ۇشتاپ قايتۋىنا كومەك قولىن سوزۋدامىز.
ءوزىم 1966 جىلى 22 اقپاندا قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شاۋەشەك قالاسىندا دۇنيەگە كەلدىم. وتباسىنداعى ءتورت بالانىڭ ۇلكەنىمىن. اتالارىمىز الاساپىران جىلدارى سەمەي ءوڭىرىنەن قىتايعا قونىس اۋدارىپتى. اتام قابىل ون ساۋساعىنان ونەرى تامعان كىسى بولىپتى. اكەم مەرحاميت پەكين ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اتوم-فيزيكا فاكۋلتەتىندە العاش ءبىلىم العان قازاقتاردىڭ ءبىرى. اكەم تۋعان جەرى شاۋەشەك قالاسىندا مادەنيەت سالاسىندا ىستەدى. ول كىسى 1986 جىلى ەڭ العاش تارباعاتاي ايماعىندا ايتىس ۇيىمداستىرۋشىسى بولعان. مىنەكەي, اتادان بالاعا ميراس بولىپ كەلە جاتقان كيەلى ونەر مەنى دە وزىنە باۋراپ كەلەدى.
«كىسى ەلىندە سۇلتان بولعانشا, ءوز ەلىڭدە ۇلتان بول» دەگەن دانا حالقىمىز. وتانىمدا ەڭبەك ەتىپ جۇرگەنىمە ءوزىمدى شەكسىز باقىتتى سانايمىن. قازاق ەلىنىڭ ءبىر ازاماتى رەتىندە شەتتەن كەلگەن اعايىنداردىڭ جاعدايى تۋرالى تۇجىرىمداما دايىنداعان ەدىم. وسى جوبا جۇزەگە اسسا, كوشىمىزدىڭ بۇدان ءارى كولىكتى بولۋىنا از دا بولسا ۇلەسىن قوسادى دەپ سەنەمىن.
بۇگىنگى كۇنى ەلىمىزدىڭ قانشالىقتى دامىعانىن, وركەندەگەنىن, الەمدىك دەڭگەيگە جەتكەنىن كورىپ وتىرمىز. قازاق تاۋەلسىز ەل بولدى دەگەندى ەستي سالا قۋانىشتان جۇرەگى جارىلارداي بولىپ, قۇستاي ۇشىپ جەتكەندەر نارىق قيىنشىلىعىن بارشا قازاقستاندىقتارمەن بىرگە كوردى. تاۋەلسىزدىك العان 20 جىل ىشىندە اتامەكەنىنە ورالعان ورالمانداردىڭ سانى ميلليوننان اسىپ, حالىق سانىنىڭ كوبەيۋىنە, ۇلتتىق قۇندىلىقتاردىڭ جاندانۋىنا, مەملەكەت ىرگەسىنىڭ نىعايۋىنا وزىندىك ۇلەستەرىن قوسۋدا. بۇل ەلباسى رەفورماسىنىڭ ارقاسى.
فاريدا مەرحاميتقىزى, «ەركە-نۇر» كومپانياسىنىڭ پرەزيدەنتى, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى.