تابيعات ادامدى ءار ءتۇرلى ەتىپ جاراتاتىنى بەلگىلى عوي. بىرەۋى ىزەتتى, ەكىنشىسى ادۋىندى, ءۇشىنشىسى تىمىرسىڭ, ءتورتىنشىسى اڭقىلداق, اشىق مىنەزدى بولىپ كەلەدى. قانشا ادام بولسا, سونشا مىنەز-ق ۇلىق بار. اتامىز قازاق «ادامنىڭ الاسى ىشىندە» دەپ بەكەر ايتپاعان عوي. بىراق, وسى مىنەز-ق ۇلىقتىڭ ىشىندەگى ەڭ ءبىر جامانى – جالاقورلىق پا دەيمىن. بۇل تۋا بىتكەن مىنەز ەمەس, ادامداردىڭ بويىنا جۇرە بىتكەن مىنەز سياقتى.
ءباز-باياعىداي تەپە-تەڭدىك تىرشىلىكتىڭ ءداۋىرى اياقتالىپ, اركىم وزىنشە شارۋا جاساپ, ءناسىبىن تەرىپ جەپ جاتقان مىنا ۋاقىتتا, باي مەن كەدەي دەگەن ۇعىمدار تۇرمىسىمىزدا پايدا بولعان كەزدە كەيبىر پىسىقايلار جالاقورلىقپەن «مال تابۋدىڭ» قامىنا كىرىسكەنىن ەستىپ, ءبىلىپ ءجۇرمىز. ويتكەنى, جالاقورلاردىڭ تورىنا ابايسىزدا ءىلىنىپ قالعاندار ولاردىڭ ايتقاندارىن جاساپ, كۇرەسۋگە داتتەرى بارماي, وزدەرىنە قولايسىز بولعان ماسەلەنى جەردەن قازىپ تاپسا دا, اقشامەن جابۋعا تىرىسىپ باعادى. مىنا ءبىر وقيعانى ەستىگەندە ەزۋ تارتپاسقا شاراڭ جوق. اۋىلدا ءبىر وتباسى ءۇيىن ساۋدالاپ ءجۇرىپ, جاقسى باعاعا وتكىزىپتى. ءۇي يەسى ءبىر داۋدىرلەگەن اق كوڭىل جىگىت ەكەن, ءۇيىن ساتقان سوڭ, قۋانعاننان «ءجۇز گرامىن» ءىشىپ الىپ, «سەندەر قانداي جاقسى ادامدار ەدىڭدەر» دەپ ءۇيىن ساتىپ الىپ وتىرعان ەر ادامنىڭ ايەلىنىڭ بەتىنەن شولپ ەتكىزىپ, ءسۇيىپ الىپتى. باسقا كەز بولسا, بۇل ءتىپتى ءبىر العىس رەتىندە كورىنەر ەدى.انا ەركەك مۇنداي ءساتتى شەبەر پايدالانىپ, تابان استىندا شۋ شىعارىپ, پوليتسيا شاقىرىپ, ايەلىمە ماس بولىپ الىپ ءتيىستى دەپ اياق استى جالا جاۋىپتى.ءىس ناسىرعا شاۋىپ, ارىز جازىلىپ, قىلمىستىق ءىس قوزعالاتىن بولىپتى. اينالاسىنداعى كورشى-قولاڭنان, بالا-شاعاسىنان ۇيالعان الگى جىگىت «تاتۋلاستىرۋ, ءوزارا كەلىسىمگە» قوماقتى قارجى بەرىپ, اكەلەپ-كوكەلەپ ءجۇرىپ, ارەڭ قۇتىلىپتى. سودان بەرى اۋىلداستارى ايەلدىڭ بەتىنەن سۇيسەڭ, مىڭداعان دوللارىڭ قالتاڭدا تۇرسىن دەگەن ءاجۋا-قالجىڭ تاراتىپ جىبەرگەن ەكەن.
جالپى, جالاقور ادامنان جۇرتتىڭ بارلىعى قورقادى. ويتكەنى, سىرتىڭنان تاراتىپ جىبەرگەن وسەكتەن كۇرەسۋ وراسان قيامەت-قايىم ەكەنىن باسىنان وتكەرگەن ادام عانا بىلەدى. نەگە دەسەڭىز, ونى ايتۋشى اۋىز بولسا دا, دالەلدەۋشى كۋا جوق. «ءپالەدەن ماشايىق قاشىپتى» دەگەن ءسوز بار, كىم بارىپ, ءيا كورىپ ەدىم, ەستىپ ەدىم دەپ كۋالىككە قاسقايىپ تۇرادى دەيسىڭ. جىبىر مەن سىبىردىڭ اراسىندا جۇرگەن پىكىر تۇبىندە سان ادامنىڭ وبالىنا قالارى انىق. جاقسىنى جامان, جاماندى جاقسى ەتەتىن دە وسەك, جاڭساق پىكىر, جالا ەكەنىن بارلىعى جاقسى بىلەدى. وزىنە سەنىپ تاپسىرىلعان جۇمىستى اتقارا الماي, الدەقانداي تەكسەرۋ ساۋ ەتە قالىپ, كەمشىلىگى جىپكە تىزگەندەي شىعا كەلگەندە مەملەكەتتىك مەكەمەنىڭ ءبولىم باستىعى «بۇل تەكسەرۋدى ماعان اناۋ جىبەردى» دەپ كوكبەتتەنىپ, الدەقاشان كەتىپ قالعان زەينەتكەردىڭ سوڭىنان جالا ءسوزدى قارداي بوراتىپتى. مەملەكەتتىك مەكەمەدە ەكى كۇننىڭ بىرىندە تەكسەرۋ بولۋعا دا ءتيىس. ويتكەنى, بيۋدجەت قارجىسى قايدا كەتىپ جاتقانىنا باقىلاۋ كەرەك قوي. سونى تۇسىنبەگەن الگى ءبولىم باستىعى ايەلدىڭ ورەسىنىڭ تومەندىگىنەن جالاقورلىققا بارۋى, بىرەۋدىڭ جانىن جازىقسىز جارالاۋى وكىنىشتى-اق. ەندەشە, ءوز بويىنداعى ءمىنىن كورمەي, وزگەنىڭ باسىنداعى «كۇنىن» كورۋ, ىشتارلىقتان بىرەۋگە جالا جابۋ, ارتىق ءسوز, جوق جەردەن ءمىن ىزدەۋ جاقسىلىق ەمەس.
اسىرەسە, وسى ءبىر جامان قاسيەت تۋىس ادامدار اراسىندا دا اتاسىنان قالعان ەنشىسىندەي ىلەسىپ, قالماي كەلە جاتقانىن جاسىرا المايمىن. الدەقانداي اعايىنىڭ توي جاسايدى دەلىك. شاقىرادى, بارىنە بارا بەرۋگە نە قالتاڭ كوتەرمەيدى, نە ۋاقىتىڭ كەلمەيدى, نە دەنساۋلىعىڭ سىر بەرەدى, ايتەۋىر, ءار ءتۇرلى سەبەپتەرمەن بارا الماي قالساڭ, بىتپەس داۋ-داماي باستالادى دا كەتەدى. نەپر ەتىپ دۇنيەگە كەلگەن كۇنىڭنەن باستاپ, سەنىڭ ءومىربايانىڭ تەرىس ايتىلىپ, نەشە ءتۇرلى سوزدەردى وكپەلەرى قارا قازانداي بولعان توي يەلەرى قارداي بوراتادى دەرسىڭ. ول نەشە ادامنىڭ اۋزىنان تۇرلەنىپ شىعىپ, ءوزىڭنىڭ قۇلاعىڭا جەتكەندە «تالىپ» قالا جازدايسىڭ. «ونىڭ تويعا كەلمەگەنى – كورە المايدى, ءىشىتار, اعايىندى مەنسىنبەيدى, شىق بەرمەس شىعايباي, ساراڭ» جانە تاعى باسقا ادامدى كەمسىتەتىن نەشە ءتۇرلى سوزدەر تىزبەگى ءبىراز ۋاقىت تولاستامايدى. ال, ەگەر اياق استىنان قالادان جاقسى ءۇي الساڭ نەمەسە جاقسى ماشينە مىنسەڭ, ەندى باسقا ارناداعى عايبات سوزدەر ايتىلا باستايدى. وسى كەزدە تۋىسقان بولعاندارى ءۇشىن مىندەتسىپ, بەرسەڭ جاقسىسىڭ, بەرمەسەڭ جامانسىڭ دەگەن قاعيدا ۇستانعان, اتىڭدى سىرتتاي بىلعاپ جۇرگەن, التىن باسىڭدى كورنەۋ كەمىتكىسى كەلگەندە الدىنا جان سالماي, جالاقورلىققا بارا سالاتىن, ەكىجۇزدى «جاقىندارىمدى» كورگىم كەلمەي كەتەدى. ولاردى داۋلاسىپ جەڭۋ ءۇشىن, سولاردىڭ دارەجەسىنە ءتۇسىپ, «كوز شىعارىپ, باس جارا المايسىڭ» عوي. ەڭ ءبىر قىزىعى, نەشە ءبىر جالا سوزدەردى ايتىپ جۇرگەن الگى اۋىزدىڭ يەلەرى ءوزىڭدى كورىپ, بەتپە-بەت كەلگەندە «بەتىڭنەن ءسۇيىپ» وتىرىك مارە-سارە بولا قالاتىنىن قايتەرسىڭ.
جالاقورلىقتىڭ ادام ولتىرگەنىن دە كوردىك. اۋىلدا قويمادا قىزمەت جاساپ تۇرعان ءبىر جاپ-جاقسى جىگىت اعاسىمەن «انا سيىر ەتىنىڭ سانىن ماعان بەرمەي, باسقاعا بەرىپ جىبەردىڭ» دەپ ءبىر كوكبەت ايەل اياق استىنان جانجالداسىپ, اۋزىنا كەلگەنىن ايتىپ, ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا اقىرى تۇبىنە جەتكەنى بار. نەشە ءتۇرلى ءوز اتىنا ايتىلعان جالا ءسوزدى بيازى مىنەزدى, مومىن جىگىت كوتەرە الماي, ميىنا قان قۇيىلىپ, قايتىس بولىپ كەتتى. ءيا, اششى ءتىل ادام ولتىرەدى ەكەن. پەندە بولعان سوڭ بىرەۋدى سىيلاپ, بىرەۋگە وكپەلەپ جۇرەتىن ادەتىمىز عوي. الايدا, قانداي جاعدايدا دا بىرەۋدىڭ سىرتىنان عايبات ءسوز ايتۋدىڭ ءوزى ۇلكەن كۇنا ەكەنىن ءبىر ءسات ۇمىتپاعان ابزال. جالپى, ادام وزگەنىڭ دە,ءوزىنىڭ دە الدىندا ادىلەتتى بولعانى دۇرىس قوي. كەيىن كوڭىلىڭە مازاسىزدىق اكەلەتىن جامان مىنەز-جالاقورلىققا بارماعانىڭ ءجون. ويتكەنى, بۇل جارىق, دۋماندى دۇنيەدە ادامعا جاساعان جاقسىلىعىڭ دا, جامانشىلىعىڭ دا الدىڭنان شىعارى ءسوزسىز.
نۇريلا بەكتەمىروۆا.
تالدىقورعان.