بۇگىنگى كۇنى جەرگىلىكتى بيلىك جانە توتەنشە جاعدايلار قىزمەتى تاراپىنان جىلداعى سۋ تاسقىنى كەزدەرىندە ارناسىنان اسىپ توگىلەتىن ۇلكەن توراڭعۇل كولى ەرەكشە باقىلاۋعا الىنعان. ول اسا قاۋىپتى ايدىنداردىڭ ءبىرى سانالادى. كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە بۇل ماڭايدا 20 مىڭ گەكتارعا جۋىق اۋماق سۋ استىندا قالاتىنىن ەسكەرسەك, اۋا رايىنىڭ كۇرت جىلىنۋى ءتۇرلى جايسىزدىقتارعا سوقتىرۋى ابدەن ىقتيمال. جايشىلىقتا جىلامسىراپ اعاتىن قامىساقتى وزەنى دە وسىنداي كەزەڭدە بۇعالىققا بوي بەرمەگەن اساۋ تارپاڭشا ەرەكشە مىنەز تانىتاتىنى بار.
بىلتىر سۋ دەڭگەيىنىڭ كۇرت كوتەرىلۋى سالدارىنان جايىلما سۋلار 40-50 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى ارالاعاش, رۋبلەۆكا ەلدى مەكەندەرىنە دەيىن جەتىپ, تاسجولدار شايىلىپ كەتكەن بولاتىن. بيىل دا وسىنداي ىقتيمال قاتەردىڭ ورىن الۋى جوققا شىعارىلمايدى. توتەنشە جاعدايلار جونىندەگى دەپارتامەنتتىڭ ماماندارى قالىپتاسقان جاعدايمەن تانىسىپ, كولدەن شىعاتىن ارنالار تەرەڭدەتىلىپ, كەڭەيتىلدى. ءسويتىپ, سۋدىڭ اعۋ جىلدامدىعىن ەكى ەسەگە دەيىن ارتتىرۋ مۇمكىن بولدى.
ءۋاليحانوۆ اۋدانىندا ورنالاسقان سىلەتى وزەنىنىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى ارنالار مەن دامبالاردىڭ بولۋىندا. مۇزدى جارۋ ق ۇلىكول مەن كاراتال اۋىلدارى اراسىندا سۋدىڭ ەركىن اعۋىن قامتاماسىز ەتەدى. وسى شاراعا ەرەكشە ەكپىن ءتۇسىرىلىپ جاتقانى سوندىقتان. قۇتقارۋشىلاردىڭ ايتۋىنشا, سۋ دەڭگەيى كۇن سايىن كوتەرىلىپ كەلەدى. ەرەكشە قاۋىپ تونگەن جاعدايدا قوس ەلدى مەكەن تۇرعىندارى ءبىرىنشى كەزەكتە كوشىرىلەتىن بولادى. مالداردى جەتكىزۋ ورىندارى دا بەلگىلەنگەن.
م.جۇماباەۆ اۋدانىنداعى بەيناش اۋىلىندا بوگەت نىعايتۋعا قوسىمشا كۇشتەر جۇمىلدىرىلدى. ءماملۇت كولىندەگى ارتىق سۋدى پلوتسكوە كولىنە اعىزۋ ءۇشىن «پەتروپاۆل – قوستاناي اۆتوجولى ارقىلى ارىق قازىلدى. بۇل شارالار وبلىستىق ماڭىزى بار پوۆوزوچنوە-بايان-ارحانگەلكا باعىتىنداعى جول قاتىناسىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
تۇتاستاي العاندا, 170 ەلدى مەكەندە 19 مىڭ تەكشە مەتر سۋ سورعىتىلىپ, سۋ تاسقىنى قاۋپى ءبىرشاما ازايتىلدى.
ءومىر ەسقالي, «ەگەمەن قازاقستان» سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى