ەتنوسارالىق كەلىسىم ەلىمىزدىڭ تۇراقتى دامۋىنىڭ ەڭ ماڭىزدى فاكتورى دەسەك, قاتەلەسە قويماسىز. ويتكەنى, ەتنوسارالىق تاتۋلىق – قوعامدىق كەلىسىمىنىڭ نەگىزى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋدىڭ تىرەگى.
اۋەل باستان بىرلىك پەن ىنتىماقتى الدىڭعى ورىنعا قويعان ەلباسىمىزدىڭ ۇستانعان ساياساتى بۇگىندە ءوز جەمىسىن بەرىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسى ەگەمەندىكتىڭ العاشقى كەزىندە-اق: «ىشكى ساياساتتىڭ ىرگەلى قاعيداسى ۇلتارالىق كەلىسىم ءپرينتسيپى بولۋى ءتيىس. مىنە, وسىنىڭ ءوزى دەموكراتيالىق قۇقىقتىق مەملەكەت قۇرۋداعى قازاقستاندىق جولدىڭ ەرەكشەلىگىن جانە ءبىزدىڭ دۇنيەجۇزىلىك قاۋىمداستىققا ەنۋىمىزدىڭ ەرەكشەلىگىن ايقىندايدى», - دەپ اتاپ كورسەتكەن ەدى.
بۇگىندە سولار ەلىمىزدىڭ تاريحىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الدى. بارلىق قازاقستاندىقتىڭ جولى – بىرلىك جولى جانە ازاماتتىق بىرتەكتىلىك نەگىزىندە ۇلتتى دايەكتىلىكپەن قالىپتاستىرۋ جولىنا ۇلاسىپ وتىر. كوزى قاراقتى وقىرمان ەلباسىمىزدىڭ «ۇلت جوسپارى – قازاقستاندىق ارمانعا باستايتىن جول» ەڭبەگىمەن جاقسى تانىس دەپ ويلايمىز. وسى ماقالا – ەڭبەگىندە پرەزيدەنت ازاماتتىق بىرتەكتىلىكتى نىعايتۋعا قازىردىڭ وزىندە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى مەن «ماڭگىلىك ەل» جالپىۇلتتىق يدەياسى سياقتى نەگىزدەر بار ەكەنىن, ەندى سولاردى دامىتا وتىرىپ, بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلتتى قالىپتاستىرۋعا بولاتىنىن ايتقان ەدى. ءبىز بۇگىن سوعان كەلە جاتىرمىز.
ال قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ميسسياسى – قازاقستاندىقتاردى ەتنوسارالىق بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمنىڭ مىزعىماستىعىنا باستايتىن جول. وسىعان بايلانىستى ەلباسىمىز: «عىلىم جەردەگى ءاربىر ەتنوس كەم دەگەندە ءبىر ايرىقشا ەرەكشەلىككە يە دەگەندى ايتادى. ءبىزدىڭ ءومىرىمىز قازاقستاندىق 100 ەتنوستىڭ 100-دەن كەم ەمەس, ايرىقشا جانە قايتالانباس ەرەكشەلىكتەرى بار ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. ولاردىڭ ءبارى جينالىپ كەلگەندە ءبىزدىڭ بولاشاعى ءبىرتۇتاس ۇلتىمىزعا ارتىقشىلىقتار بەرەدى», − دەگەن بولاتىن.
اسسامبلەيا ءوزىنىڭ قىزمەتىن باستاعاننان بەرى باعا جەتپەس وسى قۇندىلىقتىڭ باستى ساقتاۋشىسى ميسسياسىن تابىستى اتقارىپ كەلەدى. بۇل جەردە «ماڭگىلىك ەل» پاتريوتتىق اكتىسىنىڭ ورنى بولەك. سەبەبى, قازاقستاندىقتاردىڭ ءوز ەلىنە, ءوز جەرىنە دەگەن پاتريوتتىق رۋحى وسىلار ارقىلى تانىلادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ بىرتەكتىلىك پەن بىرتۇتاستىق بويىنشا بۇكىل جۇمىستى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى اينالاسىندا تۇزەتىن بولامىز, دەپ اتاپ كورسەتۋى سوندىقتان بولسا كەرەك. اسسامبلەيانىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن ىسكە اسىرىلىپ جاتقان ءىس-شارالار وتە كوپ. مىسالى, «ۇلكەن ەل – ۇلكەن وتباسى», «جيىرما يگى ءىس» جانە باسقا دا ءىرى جوبالار ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىمەن كوپشىلىكتىڭ ەسىندە قالدى.
كەزىندە ۋينستون چەرچيل «قوعام قىسىمعا ۇشىراعاندا قاراپايىم حالىق بىرىكسە, جاڭا جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزۋدىڭ مۇمكىندىگى مول» دەگەن ەكەن. ەندى قوعامدى بىرىكتىرەتىن جاعداي تۋعان سياقتى. ول ءبىزدىڭ ەلىمىزدە بار دەپ ايتۋىمىزعا بولادى. ويتكەنى, جۇزدەن استام ەتنوستار مەكەندەيتىن قازاقستان ءوزىنىڭ عاسىرلار بويى جيناقتاعان قۇندىلىقتارىن باسىمدىق دەڭگەيگە شىعاردى. بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ ارقاسىندا ەكونوميكامىز تۇراقتاندى, قارجىلىق داعدارىستاردى ويداعىداي ەڭسەرە بىلدىك, شيرەك عاسىردىڭ ىشىندە قازاقستان الەمدىك قوعامداستىققا جاقسى جاعىنان تانىلدى. مىنە, وسىنىڭ ءتۇپ نەگىزىندە ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق كەلىسىم جاتقانىن ەشكىم جوققا شىعارا المايدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ قۇرىلعان كۇنى – 1 ناۋرىز العىس ايتۋ كۇنى رەتىندە اتاپ ءوتىلىپ كەلەدى. ال ونىڭ نەگىزىندە العىس ايتۋ عانا ەمەس, رۋحاني تۋىستىققا ۇندەۋ جاتقانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. سەبەبى, تاتۋ بولۋعا دەگەن تىلەك تە, ىنتىماققا شاقىرۋعا دەگەن نيەت تە وسى العىس ايتۋدان باستالادى. سونداي-اق, العىس ايتۋ كۇنىن قازاقستاندىق پاتريوتيزم مەن ىنتىماق − بەرەكەنىڭ, بىرلىك پەن دوستىقتىڭ جاراسىم تاپقان كۇنى دەۋگە دە بولاتىنداي. شىنتۋايتىندا, باسقا تۇسكەن تاعدىر تاۋقىمەتى سالدارىنان ءوز جەرىنەن اۋا كوشىپ, قازاق دالاسىن پانالاۋى ارقىلى جان ساقتاعان ەتنوستاردىڭ ءبىرىنشى كەزەكتە قازاققا قۇرمەت كورسەتىپ, العىس ايتۋى زاڭدى دا. بۇدان ەشكىم دە كىشىرەيىپ قالمايدى. قايتا بۇل ولاردىڭ ءبىر-بىرىنە دەگەن سىيلاستىعىن ارتتىرىپ, بىرلىگىن نىعايتا تۇسەدى.
قازاقستاندىق بىرەگەي قۇرىلىمنىڭ ەتنوسارالىق تاتۋلىق پەن كەلىسىمدى جاراستىرۋداعى تاجىريبەسى الەم ەلدەرىن دە قىزىقتىرۋدا. ونى جان-جاقتى زەرتتەپ, ءوز ەلدەرىندە قولدانعىسى كەلەتىندەر دە از ەمەس. سەبەبى, قازاقستان اسسامبلەيا ارقىلى بىرلىك پەن ىنتىماقتىڭ, بەيبىتشىلىك پەن تىنىشتىقتىڭ, باقىت پەن مەيىرىمنىڭ رۋحىن قالىپتاستىردى. سونىمەن بىرگە, اسسامبلەيا ەتنوسارالىق كەلىسىم سالاسىنداعى باستامالاردى ىسكە اسىرا وتىرىپ, ءوزىنىڭ حالىقارالىق
ۇيىمدارمەن بايلانىستاردى دا ورىستەتتى. مىنە, وسىنداي يگى ىستەر ارقىلى ەلىمىز كوپشىلىك مەملەكەتتەرگە ارمان بولعان وتكىر ماسەلەلەردىڭ شەشىلۋىنە ىقپال ەتىپ ءجۇر.
ءاليسۇلتان
قۇلانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»