بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ الپاۋىت مەملەكەتتەرىمەن ءوزارا ارىپتەستىك ورناتقان قازاق ەلىنىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگى دە جىل ساناپ ارتىپ كەلەدى. ەلىمىزدەگى بالاماسى جوق ءىرى ءوندىرىس ورىندارى, ەل يگىلىگىنە قىزمەت ەتەتىن ۇلكەن كەشەندەر – سونىڭ ايعاعى. ال ءاربىر ءوڭىر ءوزىنىڭ ەرەكشەلىگىنە قاراي ەلباسى ايتقان جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىككە ۇلەس قوسۋدا. بۇل تۇرعىدا الەۋەتى ارتقان اۋليەاتانىڭ باسەكەگە باتىل قادامى قانداي؟ وڭىرلىك ەكسپورت باستى باعىت بولىپ وتىرعان باسەكەگە قابىلەتتىلىك تانىتا الا ما؟
سىرتقى نارىقتا دا سەرپىن بار
جامبىل وبلىسى بيىل ءىرى ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى قولعا الدى. ەندى وبلىستا 15 ميلليارد تەڭگەنىڭ 12 ينۆەستيتسيالىق جوباسى جۇزەگە اسىرىلىپ, 1340 تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلادى دەپ جوسپارلانۋدا. ونىڭ العاشقىسى وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى تيمۋر جانكە ارنايى ءوزى بارىپ اشقان بايزاق اۋدانىنداعى «س.پ.«روللا-يان» جشس-ءنىڭ ماكارون تسەحى. قايتا جاڭعىرتۋدان ءوتىپ, باسەكەگە قابىلەتتىلىگى ارتقان كاسىپورىندا بۇگىندە DL-650X اۆتوماتتى جەلىسى ىسكە قوسىلىپ, كەسپەنىڭ بىرنەشە ءتۇرى شىعارىلا باستادى. جوبانىڭ جالپى قۇنى 285 ميلليون تەڭگەنى قۇراسا, جىلدىق قۋاتى 9000 توننا دايىن ءونىم شىعارۋعا قاۋقارلى. اتالعان جوبا 2015-2019 جىلدارعا ارنالعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ وتىر. بۇگىنگى تاڭدا بۇل جەردە 60 ادامعا جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلعان. سونداي-اق, شىعارىلاتىن ءونىم ىشكى نارىقپەن قاتار, رەسەي جانە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا ەكسپورتتالادى. بولاشاقتا جامبىلدىق ماكارون ونىمدەرىن ءوڭىر تۇرعىندارىمەن قوسا, رەسەي مەن قىتاي تۇرعىندارى دا تۇتىنادى.
اعىمداعى جوبالار قاتارىندا قورداي اۋدانىنداعى «BioVet KZ» جشس دا بار. ۆەتەرينارلىق پرەپاراتتار شىعاراتىن بيوكومبيناتتىڭ قۇرىلىسىمەن وبلىس اكىمى كارىم كوكىرەكباەۆ جۋىردا عانا بارىپ تانىسىپ, جۇمىستى جانداندىرۋ جونىندە ناقتى تاپسىرمالار بەرگەن بولاتىن. قۇنى 2 ميلليارد تەڭگەنى قۇرايتىن كومبيناتتا جىلىنا 25 ميلليون ۆاكتسينا شىعارىلاتىن بولادى. ەندى بيوكومبيناتتىڭ بولاشاقتاعى باعدارى ەلىمىزدىڭ جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋعا ۇلكەن ۇلەس قوسادى دەگەن سەنىم بار. سونداي-اق, «ەر تاي» جشس-نىڭ «اقسۇيەك كەن بايىتۋ» فابريكاسىن جاڭعىرتۋ جوباسىنىڭ قۇنى 1200 ميلليون تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ونىڭ جىلدىق قۋاتتىلىعى 15,5 مىڭ توننا قورعاسىن-مىرىش كونتسەنتراتىن شىعارۋعا جەتەدى. بۇل جوبا دا ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا, حالىقتىڭ جۇمىسپەن قامتىلۋىنا وڭ ىقپال ەتپەك.
ال التىن وندىرۋمەن اتى شىققان مويىنقۇم اۋدانىندا قۇنى 256,0 ميلليون تەڭگەنى قۇرايتىن «ورگستروي» جشس-نىڭ «جاڭعىرتۋ جانە جاڭا تەحنولوگيا بويىنشا جارىلىسسىز بلوكتاردى ءوندىرۋ» جوباسى, «كازگرانيت» كومپانياسى» جشس-نىڭ «گرانيت تاقتالارىن جانە برۋسچاتكالاردى ءوندىرەتىن تسەحتىڭ قۇرىلىسى», سونداي-اق قورداي اۋدانىندا 125 جاڭا جۇمىس ورىندارىن اشۋ ارقىلى «پەرۆومايسكيە دەليكاتەسى» جشس-نىڭ «شۇجىق ءوندىرەتىن تسەحىن قايتا جاڭعىرتۋ» جوبالارىنىڭ قۇرىلىستارى ءجۇرىپ جاتىر.
سونىمەن قاتار, مەركى, تالاس, سارىسۋ اۋداندارىندا دا بىرقاتار جوبالار قولعا الىنىپ, ولاردى بولاشاقتا ەل يگىلىگىنە بەرۋ كوزدەلۋدە.
ال تاراز قالاسىندا «تاراز ارماتۋرا زاۋىتى» جشس-نىڭ «قۇرىلىس ارماتۋراسىنىڭ ءوندىرىسى», «Kisc» جشس-نىڭ «قۇيىلۋ تسەحىن جاڭعىرتۋ» جانە «Alina Holding» جشس-نىڭ «قۇرعاق قۇرىلىس قوسپالارىن جانە گيپس وندىرەتىن زاۋىتتار كەشەنى» جوبالارىنىڭ قولعا الىنعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. جوبانىڭ قۇنى 3900 ميلليون تەڭگەنى قۇرايدى. جىلدىق قۋاتتىلىعى 140 مىڭ توننا. ناتيجەسىندە, الداعى ۋاقىتتاردا شاھاردا تاعى 105 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى.
ەسكە سالا كەتەيىك, يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋدىڭ ەكىنشى بەسجىلدىعى شەڭبەرىندە «كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسى» بويىنشا وبلىستا بۇگىندە 5477 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلىپ, 35 ينۆەستيتسيالىق جوبا جۇزەگە اسىرىلۋدا.
ەت ەكسپورتى ەرەكشە سيپاتقا يە
جامبىل وبلىسىنداعى «مەركى» جشس-نىڭ يران مەملەكەتىنە قوي ەتىن ەكسپورتتاۋى بۇل سالانىڭ ەرەكشە سيپاتقا يە بولعانىن كورسەتەدى. بۇل كورسەتكىشكە بىلتىرعى جىلدىڭ اقپان ايىندا ەت ەكسپورتتاۋعا بايلانىستى ەكىجاقتى كەلىسسوزدەردىڭ ناتيجەسىندە قول جەتكىزىلدى. ەندى ماماندار ەكسپورتتالاتىن قوي ەتى يرانعا ارنايى مۇزداتىلعان كۇيدە جەتكىزىلەتىنىن ايتىپ وتىر. قوي ەتى ارنايى دايىندالعان ماتەريالعا ورالىپ, ونىڭ سىرتىنا اعىلشىن جانە پارسى تىلدەرىندە اقپارات جازىلادى. بۇگىنگى تاڭدا يران مەملەكەتىنە 1000 توننا ەت ۇشاق ارقىلى جونەلتىلدى. ال اتالعان كومبينات ءبىر كۇندە 1500 ۇساق مال مەن 150 ءىرى قارانى وڭدەۋگە قاۋقارلى.
اۋليەاتادا وندىرىلگەن ەت ونىمدەرى سىرت مەملەكەتتە وتە جوعارى باعالانادى ەكەن. كوبىنە ءبىزدىڭ ەلدە وندىرىلگەن ءونىمدى يراندىقتار, رەسەيلىكتەر جانە قىتايلىقتار تۇتىنۋعا قۇشتارلىق تانىتادى. سەبەبى, ەلىمىزدە جايىلىمدىق جەرلەردىڭ مولدىعى, ءشوپتىڭ قۇنارلىلىعى دا ەت ەكسپورتىنا اسەر ەتىپ وتىر. دەگەنمەن, مۇنداي ۇلكەن سۇرانىستاردى قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن دۇنيەجۇزىلىك ستاندارتتارعا ساي بولۋ قاجەتىگى دە تۋىندايدى.
ال ەندى وبلىسىمىزداعى ىرگەلى «مەركى» جشس الەمدىك ستاندارتتارعا ساي ما؟ ساي بولۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ بۇل تۇرعىدا كاسىپورىن بۇگىنگى كۇننىڭ تالابىنا ساي ارنايى جاڭعىرتىلۋدان وتكەن. سونداي-اق, ءوندىرىس ورنىنا ەلەكتروندى تارازى قويىلىپ, ەت وڭدەيتىن ورىنداردىڭ قابىرعالارى مەن ەدەندەرى ارنايى جوندەۋدەن وتكىزىلگەن ەكەن. سونداي-اق, 350 تونناعا جۋىق ەت ونىمدەرىن ساقتايتىن مۇزداتقىش تا قويىلعان. ازىرگە وبلىستىڭ ەت ەكسپورتىنا ەرەكشەلىك بەرىپ تۇرعان كاسىپورىننىڭ ءبىرى وسى.
ءتۇيىن
اعىمداعى جىلى قولعا الىنىپ وتىرعان جوبالاردىڭ بولاشاقتا قانداي ناتيجە بەرەتىنى ۋاقىتقا بايلانىستى. تەك ميلليونداعان قارجى جۇمسالعان جوبالار جارتى جولدا توقتاپ قالماي, باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋعا ايرىقشا ۇلەس قوسسا, ەل ءۇمىتىنىڭ اقتالعانى. ەلباسى جولداۋىندا ايتىلعان جاھاندىق باسەكەگە قابىلەتتىلىكتىڭ ءبىر پاراسى جامبىل وبلىسىنان باستاۋ السا, ول دا ەلگە پايدا, مەملەكەتكە مارتەبە.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى