• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
بيزنەس 27 ناۋرىز, 2017

بىرىكپەي ءىس بىتپەيدى

351 رەت
كورسەتىلدى

​قولىما قالام العىزعان جۋر­ناليست ساۋلەمباي ابسادىق­­ ۇلى­نىڭ «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى­نىڭ ۇستىمىزدەگى جىلى 28 اقپان كۇنگى سانىندا جاريالانعان «اۋىل كووپەراتيۆتەرىن قۇرۋعا نە كەدەر­گى؟» دەگەن ماقالاسى. ماقالا ويى­مىزدى ءدوپ باستى.

ەلباسىنىڭ ءاربىر جولداۋى ىلگەرى باسۋدىڭ, ءال-اۋقاتىمىزدى ارت­تىرۋدىڭ جولىن كورسەتەتىن باع­دار­لاما ەكەندىگى داۋسىز. ارينە, بيىل­عى جولداۋ ناقتىلىعىمەن ەرەك­شە­لەنەدى. مىسالى, ءتورتىنشى با­سىم­­دىق رەتىندە «اگرارلىق سەك­تور ەكو­نو­ميكانىڭ جاڭا دراي­ۆەرىنە اي­نا­لۋى ءتيىس» دەۋى وتە قۇپتارلىق شەشىم.

اۋىل جانە مال شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنەن ەكولوگيالىق تازا ءونىم شىعارۋ كۇن تارتىبىنە قويىلىپ وتىر. ول ءۇشىن سول ونىمدەردى تىكە­لەي دا­يىن­دايتىن اگرارلىق سالانى قايتا قۇ­رىلىمداۋ كەرەك ەكەندىگى تۇسىنىكتى.

راس, ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ۇكى­مەتتىك باعدارلامالار قابىل­دا­نىپ, ءىستىڭ كوزىن تاپقان باقۋات­تى شارۋ­الار شوعىرى قالىپ­تا­سىپ كەلەدى. بىراق, ولار قانشا باقۋات­تان­عانى­مەن, «جالعىز شاۋىپ بايگە الماسى انىق».

وسى ورايدا پرەزيدەنتتىڭ بەس جىل ىشىندە 500 مىڭنان استام جەكە ءۇي شارۋاشىلىقتارى مەن شاعىن فەرمەرلەردى (شارۋا قوجا­لىق­تار­دى) كووپەراتيۆتەرگە تارتۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاعداي جاساۋ كەرەك دەگەن تاپ­سىرماسىن ورىنداۋ اۋىل حالقى­نىڭ ءال-اۋقاتىن ارت­تىرۋعا, ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىن نىعاي­تىپ, ىشكى جانە سىرتقى نارىق­قا دايىن ونىمدەردى شىعارۋعا ءمۇم­كىندىك اپەرەتىن بىردەن-ءبىر دۇرىس جول دەپ ەسەپتەيمىن.

قازىر جاسىم جەتپىستىڭ ەكەۋىندە. ءومىر بويى ەڭبەك جولىم قازىرگى ەسەيحان, بۇرىن­عى قاراتاۋ اۋىلىندا ءوتتى. قارا­تاۋ كەڭەستىك كەزەڭدە استىق ەگىپ, مىڭعىرتىپ مال ءوسىردى, قوي باسى­نىڭ سانى 45-50 مىڭ باسقا, ءىرى قارا 2-3 مىڭ, جىلقى 1000-1500, تۇيە 500 باسقا جەتتى. جاراتقاننىڭ جاقسىلىعىمەن 10 مىڭ گەكتار جەرىمىز بار ەدى. اۋدان استىعىنىڭ ۇشتەن ءبىرى ءبىزدىڭ شارۋاشىلىقتا وندىرىلەتىن. شارۋاشىلىقتىڭ ءبىر وزىندەگى 20 استىق كومباينى استىق وراعىندا بار ەگىندى جيناپ الۋعا شاماسى جەتپەي, كورشىلەس شارۋا­شىلىقتاردان كومەك الاتىنبىز.

گەكتار ءتۇسىمى دە كوڭىلدەگىدەي شىعاتىن. مىسالى, مارىنسازداعى 120 گەكتار القاپتان گەكتارىنا 37 تسەنتنەردەن, اق شوقادا 100 گەكتاردان 42 تسەنتنەردەن استىق باستىراتىنبىز. ورتا ەسەپپەن 10-15 تسەنتنەردەن ءونىم الاتىنبىز.

قازىر سول جەتىستىكتىڭ ءبىرى دە جوق. اۋىلدا 40-قا تارتا شارۋا قوجالىعى بار. باياعى تەحنيكا, استىق كومبايندارى جوق. استىق تۇقىمى دا كۇماندى. مايدالانىپ كەتكەندىكتەن بار ەگىستىك القابىنىڭ ۇشتەن ءبىرىن عانا يگەرىپ جۇرگەن جايى­مىز بار. ونىڭ ءوزىن كورشى جۋا­لى اۋدانىنىڭ كاسىپكەرىنە جالعا بەرىپ وتىرمىز. ەگەسى ءبىز بولعانمەن, ءونىمدى ءوندىرىپ الىپ, بايىپ جاتقاندار سىرتتان كەل­گەن كاسىپكەرلەر. ءبىز سياقتى ماي­دا شارۋا­شى­لىقتار بىرىگىپ سەرىكتەس­تىكتەر, كووپەراتيۆتەر قۇرىپ, اياق­تارى­نان قاز تۇرىپ جاتىر. ونى كورىپ تە, ءبىلىپ تە ءجۇرمىز. ماسەلەن, مەنىڭ 65 گەكتار عانا ەگىستىك ال­قابىم بار. ونى يگەرۋ ءۇشىن استىق كوم­باينىن الۋ ماعان ءتيىمسىز ءارى وعان شامام دا كەلمەيدى. «كوپ تۇكىرسە – كول» دەمەكشى», مەن سياقتى شارۋالار مەن ءۇي قوجالىقتارى كوپ. سولارعا «بىرىگەيىك» دەسەك, بەل­سەنە قويمايدى. بانكتەردىڭ ال­دىن توزدىرۋدان قورقا ما, جوق جاس­تارىمىز جالقاۋلانىپ, باردى قانا­عات تۇتۋعا ەتتەرى ۇيرەنىپ كەتكەن­دىكتەن بە, ايتەۋىر ىقىلاسسىز.

«اۋىلشارۋاشىلىق كووپەراتيۆ­تەرى تۋرالى» زاڭدى وقى­ساڭ 40-50 ءۇي قوجالىقتارى بىرىك­سە, 4 پايىزدىق سىياقىمەن 5-7 جىل­عا دەيىن نەسيە بەرۋ قاراستى­رىلعان. ءىستىڭ كوزىن تابا بىلگەنمەن تيىن ساناي بىلگەنگە بۇل كوپ كومەك ەكەندىگى داۋسىز.

تەك بىرلىك كەرەك, تاۋەكەل كەرەك. ويتكەنى, ءومىر بىزدەن سونى تالاپ ەتەدى. ەلباسىنا مىڭ دا ءبىر راح­مەت, جەر داۋىنا نۇكتە قويىپ, بەس جىلعا موراتوري جاريا­لادى. ەندى, وسى ۋاقىت ارا­لى­عىن­­دا, جەرى­مىزدى كولدەنەڭ كوك ات­تى­عا جالعا بەرىپ, قاراپ وتىرعانشا يەلىك ەتىپ, ءونىمىن ءوزىمىز الايىق. ول ءۇشىن اۋىل كووپەراتيۆتەرىن قۇرىپ, العان نەسيەمىزگە تەحنيكالار الىپ, جاي­قالتىپ ەگىن وسىرەيىك. ءبىزدىڭ القاپ­تا ەكو­لوگيالىق مينەرالدى تىڭايت­قىش­تار قولدانىلمايدى, تازا ونىمدەر الى­نادى. ونىمەن ازىقتانعان مالدىڭ ەتىمەن ءسۇتى تازا بولماي ما؟

ءبىز بولساق, قارتايدىق. ال جاس­تار نەگە ۇيىمداسىپ, بىرىكپەسكە. ەگىن­د­ى دە, جاڭا تەحنولوگيانى دا يگەرە­تىن سولار عوي. ەلگە يەلىك ەتە­تىن دە سولار.

ەندەشە, قيمىلدايتىن كەز كەلدى, اعايىن!

قۇرمانالى جاقسىلىق ۇلى,

ەڭبەك ارداگەرى

جامبىل وبلىسى,

تالاس اۋدانى,

ەسەيحان اۋىلى

سوڭعى جاڭالىقتار