جالپى, بۇل ءبىرىنشى كەزدەسۋ ەمەس. بۇعان دەيىن دە ومبىلىقتار كەلىپ كەتسە, ءبىزدىڭ وبلىس وكىلدەرى دە ول جاقتا بولىپ قايتقان-دى. ەكى وڭىرارالىق كەزدەسۋ, «قازاقستان-ءسىبىر» حالىقارالىق كورمەسى, قازاقستان مەن رەسەيدىڭ شەكارالاس ايماقتارىنىڭ فورۋمى بولىپ وتكەن-ءدى. بارىس-كەلىس بارىسىنداعى تاقىرىپ سول ءبىر-اق ماسەلە − شەكارالاس ايماقتاردىڭ ينۆەستيتسيالىق جانە ەكونوميكالىق دامۋ جولدارى ارقىلى, بىرلەسە جۇمىس جاساۋ. بۇل ماسەلەنى ەلباسى ن.نازارباەۆ تا ءجيى ايتىپ كەلەدى.
وبلىس ورتالىعىنداعى دوستىق ۇيىندە ارنايى كەزدەسۋگە جينالعان تاراپتار ساۋدا-ەكونوميكالىق, عىلىمي-تەحنيكالىق, مادەني جانە وزگە سالالارداعى بايلانىستاردى نىعايتۋ تۋرالى ومبى وبلىسى مەن ءبىزدىڭ ءوڭىر اراسىندا 2017-2020 جىلدار ارالىعىنداعى ءوزارا قارىم-قاتىناس باعدارلاماسىنا قول قويىلدى. بۇعان دەيىن دە ەكى وبلىس كاسىپكەرلەرى ومبىدا قۇنى 150 ميلليون اقش دوللارى تۇراتىن لوگيستيكالىق تەحنوپارك ورتالىعىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە دە كەلگەن-ءدى. سوندىقتان, باستى ماسەلە وسى بارتەحنوپارك سياقتى جوبالاردىڭ جول ورتادا قالىپ قويماي, ورىندالۋى ماڭىزدى دەگەن ءسوز عوي.
گۋبەرناتوردى تاڭعالدىرىعىسى كەلدى مە, وبلىستىق اكىمدىك الدىمەن جەلەزين اۋدانىنداعى اسىل تۇقىمدى مال وسىرەتىن «پاحار» جشس-ءنىڭ اگروقالاشىعىن كورسەتۋگە الىپ كەلدى. راسىندا دا, تاڭعالارلىقتاي كەڭ دالادا ورنالاسقان شەت ەلدەگىدەي بارلىق جاعداي جاسالعان زاماناۋي-وركەنيەتتى ءوندىرىستىك قالاشىقتا بىرنەشە كەشەن, كوكونىس قويماسى بار, وسى جاقىندا عانا سەرىكتەستىك شەت ەلدەن تاعى دا 1200 باس اسىل تۇقىمدى مال ساتىپ الىپتى. ومبى ءوڭىرىنىڭ دە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ العا باسىپ دامۋى زاماناۋي تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا ەكەنى ايتىلدى.
ومبىعا ءبىزدىڭ وبلىستان كابەل بۇيىمدارى, كومىر, ەت-ءسۇت, كوكونىس ونىمدەرى جەتكىزىلەدى. ەكونوميكالىق الەۋەتىمىزدى ارتتىرۋمەن قاتار, مادەنيەت, ءبىلىم, عىلىم جانە سپورت سالالارىنداعى بايلانىستار جالعاسىپ, تاجىريبە الماسۋلار جاسالدى. ەكىباستۇزدا وسىرىلە باستاعان راۋشان گۇلدەرىنىڭ 400 مىڭ ءتۇبى رەسەيگە ەكسپورتتالدى. ال ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ رەسەيگە قايتادان تاسىمالدانا باستاعانى جايلى بولات باقاۋوۆ وبلىس تۇرعىندارمەن كەزدەسۋىندە ايتقان بولاتىن, ياعني ءبىراز كەدەرگىگە تاپ بولعان ەكسپورت تاسىمالى جاندانىپ, ستانسالار ەندى بۇرىنعىداي جۇمىس جاساۋى ءتيىس. سونىمەن بىرگە, «بوگاتىر-كومىر» كەنىشىندە بىلتىر كومىر ءوندىرىسى 1,6 پايىزعا ارتىپتى.
ومبى وبلىسىندا 100-دەن اسا قازاقستان-رەسەي بىرلەسكەن كومپانيالارى جۇمىس جاساۋدا. وڭىردەگى «رۋبيكوم», «سماك», «كەممي», «Foodmaster» جشس ونىمدەرىن ومبى وبلىسىنىڭ ساۋدا ورىندارىنا جەتكىزدى. كومىر, اليۋميني جانە گلينوزەمگە دە سۇرانىس بار. بىلتىر ءبىزدىڭ ايماقتان 150 مىڭ توننا جۇك ومبى وبلىسىنا جەتكىزىلدى. بۇل − ەكى وبلىس كاسىپكەرلەرى ءۇشىن ءونىمدى تاسىمالداۋعا, ساۋدا-ەكونوميكالىق بايلانىستى نىعايتۋعا جانە كەڭ اۋقىمدى نارىققا جول تابۋعا وڭتايلى جاعداي تۋعىزىپ وتىر دەگەن ءسوز.
سونىمەن قاتار, باسقوسۋدا جىل سايىن ايتىلا بەرەتىن, بىراق, ورىندالا قويمايتىن باستى لوگيستيكالىق ەكى ماسەلە − وزەن جولى بايلانىسىن, اۋە قاتىناسىن قالپىنا كەلتىرۋ ماسەلەلەرى ءسوز بولدى. جىلدا ايتىلا بەرەتىن بۇل ماسەلەلەر, بىزدىڭشە, تەك ەكى ەلدىڭ ۇكىمەت دەڭگەيىندە ناقتىلاۋىن كۇتىپ تۇرعان سياقتى. ومبى گۋبەرناتورى ۆيكتور نازاروۆ تا سۋ جولىنىڭ قاجەتتىلىگىن ايتتى, بۇل, ارينە, بەلگىلى جاعداي, بىراق, ەرتىس وزەنىنىڭ ارناسى تازارتىلماعان, سوندىقتان بۇل جوبانىڭ جۇزەگە اسۋ-اسپاۋى ازىرشە بەلگىسىز. ومبىعا دەيىنگى وزەن ارناسىن تازالاۋ ءبىزدىڭ وبلىستان باستالۋى كەرەكتىگىن ايتىپ ءجۇر. اۋە جولى جوباسى دا ءبىراز سىزبالاردى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان, وزەن مەن اۋە جولى قالپىنا كەلگەنشە جولاۋشىلار وبلىس ورتالىعىنان ومبىعا كۇن سايىن اۆتوبۋسپەن جولعا شىعۋدا. ءتىپتى, جولاۋشىلاردى وزەن ارقىلى تاسىمالدايتىن «سۋ تاكسي قىزمەتى» جۇرمەك. ومبىدان جاڭا كەمەلەر ساتىپ الىنباقشى. بۇل ينۆەستيتسيالىق جوبانى قالا اكىمدىگى ىسكە اسىرماق. جازدا ەرتىس وزەنىندە ساياحات تا جاساي الادى. ارينە, كەمە ساتىپ الىنعانشا دا ءبىراز ۋاقىت وتەتىنى انىق. بۇل ماسەلەلەردىڭ بارلىعى دا ءبىر كۇنگى كەزدەسۋ بارىسىندا جۇزەگە اسىرىلا قالاتىن شارۋالار ەمەس ەكەنى دە تۇسىنىكتى. شەكارالىق وڭىرلەر بايلانىسى اسا ماڭىزدى جوبالار قاتارىندا بولعاندىقتان, جوبا-جوسپارلاردى ناقتىلاۋ قاجەت.
«بيىل ءبىزدىڭ كاسىپورىندار رەسەي نارىعىنا قۇنى 618 ميلليون دوللار تۇراتىن ءونىمدەر شىعارسا, وبلىسىمىزعا 500 ميلليون دوللار تۇراتىن رەسەيلىك ونىمدەر جەتكىزىلدى, − دەدى وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆ.− ەكىجاقتى ىسكەرلىك جانە مادەني بايلانىس, شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالاسى, جاڭا ونەركاسىپتىك ونىمدەر تۋرالى اقپارات الماسۋ, يننوۆاتسيالىق جۇمىستار جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالارعا قاتىستى ارىپتەستىك جالعاسادى».
رەسەي دەلەگاتسياسى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىندە, «پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتى» جشس-دە, «نەفتەحيم لتد», «كازەنەرگوكابەل» اق-تا بولدى. سوڭىندا دەلەگاتسيا «پاۆلودار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنا باردى.
فاريدا بىقاي, «ەگەمەن قازاقستان»
پاۆلودار وبلىسى