مىنە, مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا ۇكىمەت پەن اكىمدەرگە بەرگەن باستى تاپسىرماسىنىڭ ءبىرى وسىنداي. بۇگىنگى كۇنى پرەزيدەنت تاپسىرماسىنىڭ ورىندالۋى قانداي دەڭگەيدە؟ ءبىز بۇل ساۋالعا ەلىمىزدەگى اگرارلىق ءوندىرىسى ءبىرشاما جاقسى دامىعان ءوڭىرلەردىڭ ءبىرى اقتوبە وبلىسى مىسالىندا جاۋاپ ىزدەگەندى ءجون كوردىك.
سۋلاندىرىلاتىن القاپتار كولەمىنىڭ وسۋىنە قاجەتتى نەگىزگى فاكتور سۋ قويمالارى ەكەنى بەلگىلى. ەگەر بۇل گيدروينجەنەرلىك جۇيەلەر اڭقاسى مەن قاڭقاسى قاتار كەۋىپ بوس تۇرسا سۋارمالى جەردىڭ كولەمىن كوتەرۋ جونىندەگى ماسەلەلەر انشەيىن قۇر, بوس ءسوز كۇيىندە قالىپ قويماق. سوندىقتان بۇگىنگى كۇنى بۇلاردى قايتا قۇرىلىمداۋ, سونىمەن بىرگە, قوسىمشا سۋ قويمالارىن سالۋ قاي كەزدەگىدەن دە قاجەتتىرەك. وڭىردە پرەزيدەنت تاپسىرماسىن ورىنداۋ ءدال وسى ماسەلەدەن باستاۋ الىپ وتىر. مۇنى ايتقاندا ءبىز بۇل ءىس بۇرىن ءجۇرگىزىلمەگەن ەكەن دەگەن ويدى مەڭزەۋدەن اۋلاقپىز. ارينە جۇرگىزىلگەن. الايدا, كەيىنگى كەزدە بۇعان مۇلدەم جاڭاشا كوزقاراس, سونى سەرپىن بەرىلگەن.
وبلىستا اتالعان سالاداعى باستى نىسان – سازدى سۋ قويماسى. قازىر جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار تاراپىنان ونى قايتا جاڭعىرتۋ مەن قايتا قۇرىلىمداۋعا باسا نازار اۋدارىلىپ كەلەدى. «قازاق سۋشار» رمم اقتوبە فيليالىنىڭ باسشىسى بەكزات نامەتوۆتىڭ مالىمدەۋىنشە, اتالعان گيدروينجەنەرلىك قۇرىلىمنىڭ كەيبىر قوندىرعىلارى مەن جابدىقتارى تابانى كۇرەكتەي قىرىق توعىز جىل بويى ۇزدىكسىز پايدالانۋدا بولىپ كەلىپتى. ايتسە دە, قازىرگى كۇنگە دەيىن سونىڭ ءبارى تولىقتاي قالپىنا كەلتىرىلىپتى. باستى ماسەلە ءتۇپكى ناتيجەگە قول جەتكىزۋ ەمەس پە؟ وسى تۇرعىدان قاراستىرعاندا قايتا قۇرىلىمداۋ ءىسىنىڭ ناتيجەلى بولعانىن اڭعارۋ قيىن ەمەس. ايتالىق, بۇعان دەيىن سازدى سۋ قويماسىنىڭ سىيىمدىلىعى 6 ميلليون تەكشە مەتر بولسا, كۇردەلى ءجوندەۋ جۇمىستارىنان كەيىن بۇل كورسەتكىش 7,5 ميلليون تەكشە مەترگە دەيىن جەتكىزىلىپتى. سونىمەن ءبىرگە, قويمانىڭ سۋارۋ قابىلەتى 400 گەكتاردان 1000 گەكتارعا دەيىن ۇلعايتىلماق.
بۇگىنگى كۇنى اتالعان سۋ قويماسىن ۇيىندىلەر مەن شوگىندىلەردەن تازارتۋ جۇمىستارى ودان ءارى جالعاسۋدا. گيدرونىسانعا سۋ ەسەپتەگىش قۇرالدار ورناتۋ جۇمىستارىنا دا ەرەكشە ءمان بەرىلگەن. بەينەلەپ ايتقاندا, سۋ قويماسى دەگەنىڭىز ىشكى جانە سىرتقى جابدىقتارى, جارىقتاندىرۋ جۇيەسى ءبىر-ءبىرىمەن تىعىز ۇشتاسىپ, ۇندەسىپ جاتقان تۇتاس ءبىر اۆتونوميا ىسپەتتەس. مۇنداي جاعدايدا كۇزەت بەكەتتەرىن قۇرۋ مەن بەينەباقىلاۋلار ورناتۋ ماسەلەسىن دە نازاردان تىس قالدىرۋعا بولمايدى. قازىر سازدى سۋ قويماسىندا جۇرگىزىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ەلەۋلى ءبىر بولىگىن وسىنداي قوسىمشا قۇرىلىمدىق جۇيەلەر قۇرايدى. سونداي-اق, توعانداردىڭ جوتالارىنا دابىل باعامدارىن ورناتۋ مەن ونى اسفالتتاۋ ءىسى دە ايرىقشا نىساننىڭ مارتەبەسىن كوتەرە تۇسپەك. سازدى سۋ قويماسىن قايتا قۇرىلىمداۋعا جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 132 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قاراجات بولىنگەن. ونىڭ نەگىزگى بولىگى قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنا جۇمسالماق. ءوتكەن جىلى اتالعان سومانىڭ 30 ميلليون تەڭگەلىك مولشەرى يگەرىلگەن. ال بيىلعى جىلى قويمانى قايتا جابدىقتاۋعا بولىنگەن قوماقتى قاراجاتتى تۇگەلگە دەرلىك يگەرۋ كوزدەلگەن. تۇتاستاي العاندا, وبلىس اكىمدىگى تاراپىنان ايماقتاعى جۇمىس ىستەپ تۇرعان سۋ قويمالارىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشۋ شارالارى بەلگىلەنگەن. بۇل ءۇشىن ءبىرىنشى كەزەكتە ولاردىڭ تەحنيكالىق جاعدايىن ودان ءارى جاقسارتۋعا كوڭىل بولىنگەن.
مەملەكەت باسشىسى ءوز جولداۋىندا اگروونەركاسىپ كەشەنىن دامىتۋ جاڭا مەملەكەتتىك باعدارلامالار اياسىندا ىسكە اسىرىلاتىنىن اتاپ كورسەتكەنى بەلگىلى. بۇل باعىتتا بەلگىلەنگەن وڭىرلىك باعدارلاما 2017-2021 جىلدار ارالىعىن قامتيدى. سوعان سايكەس وبلىستا كورسەتىلگەن كەزەڭدە 10 جاڭا سۋ قويماسىنىڭ قۇرىلىمىن جوبالاۋ قاراستىرىلماق. ايماقتا سۋارمالى جەرلەر كولەمىن كوتەرۋ جونىندەگى ۇلكەن ءىستىڭ باسى وسى گيدروينجەنەرلىك جۇيەلەر قۇرىلىسىنان باستاۋ الاتىنى انىق. وبلىس اۋماعىندا, جوعارىدا ايتىلعانداي, 10 جاڭا سۋ قويماسى سالىنعان كەزدە 600 ميلليون تەكشە مەترگە دەيىن قار سۋىن جيناقتاي الادى ەكەن. الدىن الا جاسالعان زەرتتەۋلەر مەن بولجامدار وسىنداي ەسەپتەر جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
اقتوبە رەسپۋبليكامىزداعى ەڭ ۇلكەن, ايتسە دە جارتىلاي ءشولەيتتى وبلىستاردىڭ ءبىرى. مۇندا جەردى ءتيىمدى پايدالانىپ, بابىن تابا بىلسە بۇل جاعداي اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ارتۋىنا وڭ اسەرىن تيگىزبەك. وبلىستا سۋارمالى القاپتار كولەمىن ۇلعايتۋ ءماسەلەسىنە جان-جاقتى كوڭىل ءبولىنىپ وتىرعانى دا سوندىقتان. اتالعان جاۋاپتى مىندەتتى ەكى كەزەڭ بويىنشا ىسكە اسىرۋ جونىندە ناقتى باعدارلاما قابىلدانعان. ونىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە القاپتار اۋماعى بۇعان دەيىنگى 18 700 گەكتاردان 40 مىڭ گەكتارعا دەيىن ۇلعايماق. ال ەكىنشى كەزەڭدە ونىڭ كولەمى الدىمەن 70 مىڭ, سودان كەيىن 80 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى دەپ كۇتىلۋدە.
بۇعان جەتكىزەتىن جولدىڭ باسى جوعارىدا ايتىپ وتكەنىمىزدەي, ون ساۋساقتاي ون جاڭا سۋ قويماسىن سالۋ بولماق.
تەمىر قۇسايىن, "ەگەمەن قازاقستان"
اقتوبە وبلىسى