• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
قازاقستان 14 ناۋرىز, 2017

ەل گازەتى ىرگەلى جوبالاردى جۇزەگە اسىرا باستادى

810 رەت
كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقىنا بيىلعى جولداۋىندا ۇكىمەتكە «تسي­فر­­لى قازاقستان» باعدارلاماسىن داي­­ىن­داۋدى تاپسىرعانى بەلگىلى. «ەگە­مەن قازاقستان» گازەتى اقپا­رات جانە كوممۋنيكاتسيالار مينيستر­لى­گىنىڭ قولداۋىمەن ەلباسى تاپسىرما­سىنا قاتىستى بىرنەشە ماڭىزدى جو­بانى قولعا العان بولاتىن. كەشە استاناداعى ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا وسى ورايدا بىرقاتار جوبا جۇرتشىلىق نازارىنا ۇسىنىلدى.

«وتكەن جىلى «ەگەمەن قازاق­ستان» باسىلىمى جاڭا فورمات­تا شى­عا باستاسا, بيىل ۇلىستىڭ ۇلى كۇ­­نىندە تسيفرلى قىزمەت كورسەتۋ بوي­ىن­شا ءۇش بىردەي ماڭىزدى جوبا­نى تانىستىرماقپىز», دەدى باسىلىم باسشىسى دارحان قىدىرالى. جو­با­لاردىڭ العاشقىسى – «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ءجۇز جىلدىق تا­ري­حىنداعى بارلىق نومىرلەرىن سكا­نەرلەۋ ارقىلى تۇگەلدەي تسيفر­لى نۇسقاعا كوشىرۋ. گازەتتىڭ «ۇش­قىن» دەگەن اتاۋمەن العاش 1919 جىل­عى 17 جەلتوقساندا شىق­قان كە­زىنەن باستاپ, «ەڭبەك تۋى», «ەڭ­­بەك­شىل قازاق», «ەڭبەكشى قازاق», «سو­­تسي­الدى قازاقستان», «سو­تسيا­­ليس­تىك قازاقستان», «ەگەمەن قازاقس­تان­عا» دەيىنگى نومىرلەرى تسي­فر­لى مۇ­را­عاتقا جيناقتالادى. بۇل جۇمىس ال­ماتىداعى ۇلتتىق كىتاپ­حا­نامەن بىر­لە­سە جاسالىپ جاتىر. بۇ­گىن­گە دەيىن گا­زەتتىڭ 1940 جىلعا دەي­ىنگى ساندارى سكا­نەردەن تولىقتاي ءوتىپ بولدى. «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارحيۆ­تە­گى قاعاز نۇسقاسىن ەلەكتروندى فور­مات­قا كوشىرۋ بىرىنشىدەن, اسا قۇندى مۇ­راعاتتى ساقتاۋعا مۇم­كىن­دىك بەرسە, ەكىن­شىدەن, گازەتتى جا­نە گازەت ارقىلى قازاقستان تاريحىن زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن اسا ءتيىمدى بول­ماق. مۇراعاتتى تو­لىقتاي تسيفرلى فور­ماتقا كوشىرۋ كە­لەسى جىلى اياق­تالادى.

 ەكىنشى جوبا – «تسيفرلى قازاقستان: ماڭگىلىك ەل مۇرالارى» دەپ اتالادى. «ەگەمەن قازاقستان» فوتو­مۇراعاتىندا قازاقستاننىڭ وت­كەن عاسىرداعى جانە جاڭا داۋىر­دە­گى تۇرمىسىن, تاۋەلسىزدىكتىڭ ما­­ڭىز­دى ساتتەرىن بەينەلەيتىن سۋ­رەت­­تەر ساقتالعان. سونىمەن قا­تار, پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ­تىڭ, مەملەكەت, قوعام جا­­نە ما­دە­نيەت قايراتكەرلەرىنىڭ, اتاق­تى سپورت­شىلاردىڭ, قازاقستان قا­لا­لا­رى مەن كورىكتى جەرلەرىنىڭ سي­رەك فوتو­سۋرەتتەرى بار. Wikibilim قو­رى­مەن بىرلەسكەن ەكىنشى جوبا نە­گى­زىندە بۇل سۋرەتتەردى ۋيكيپەديا ون­لاين-ەنتسيكلوپەدياسى ارقىلى جۇ­­رت­­شىلىق نازارىنا ۇسىنۋ باستالدى. بۇل دا اسا قۇندى فوتوماتەريالدار­دى جوعالۋدان ساقتايدى جانە سيرەك سۋ­رەتتەر ارقىلى قازاقستاننىڭ بىر­نەشە ونداعان جىلدار بۇرىنعى ومى­رى­نە كوز سالۋعا مۇمكىندىك بە­رە­دى. ول ما­تەريالدارعا «ەگەمەن قازاقستان­­نىڭ» اۆتورلىق قۇقىعى تو­لىعىمەن ساقتالادى.

 قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ پەن سينگاپۋردىڭ نەگىزىن قالاۋشى لي كۋان يۋ-ءدىڭ كەزدەسۋى, 1991 جىل, 19 قىركۇيەك (Wikimedia Commons سايتىنا قويىلعان سۋرەت)[/caption] «بۇكىل دۇنيە جۇزىندەگى ما­تىن­دە­ر­دىڭ, فوتو, بەينە­ما­تە­ريال­داردىڭ ەر­كىن اينالىمىن قامتاماسىز ەتەتىن ەڭ ۇلكەن رەپوزيتاري Wikimedia Commons دەپ اتالادى. الەمنىڭ كەز كەلگەن جەرىنەن قازاقستانعا قاتىستى اقپارات, فوتوماتەريال ىزدەگەن ادام­دار­دىڭ ەڭ ءبىرىنشى كىرەتىن جەرى وسى. بۇل جۇيە زاڭدى تۇردە كەز كەلگەن ما­تەريالدى تاۋىپ الىپ, اۆتورلىق قۇ­قىقتى ساقتاي وتىرىپ, زاڭدى تۇر­دە قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سون­دىقتان, وسى ۇسىنىستى قولداپ, «ەگەمەن قازاقستاندى» جاڭارتۋ باع­دارلاماسىنىڭ ءبىر بولىگى رەتىندە قول­عا العان گازەت باسشىسىنا راحمەت اي­تامىز», دەدى Wikibilim قورىنىڭ باسشىسى راۋان كەنجەحان ۇلى.

ناۋرىز مەيرامى قارساڭىندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ جاڭا سايتى ىسكە قوسىلادى. بۇل – باسىلىمنىڭ ءۇشىن­شى جوباسى. وتكەن جىلدىڭ ورتا­سىنان بەرى گازەتتىڭ ينتەرنەتتەگى نۇسقاسىن جەتىلدىرۋ جولىندا ءبىراز جۇمىس جاسالدى. ينتەرنەت-رەداكتسيا دەربەس باسىلىم رەتىندە ءوزى دايىندايتىن ساپالى اقپاراتتاردى كوبەيتۋگە باسىمدىق بەردى. ول ماقالالاردىڭ كەي­بىرى وتىز مىڭعا دەيىن وقىلىپ, وقىر­ماندار اراسىندا ۇلكەن رەزونانس تۋعىزدى. قازاقستاندىق سايتتاردىڭ جالپى رەيتينگىندە egemen.kz وت­كەن جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا 140-ورىندا تۇرسا, قازىر العاشقى 50-گە كى­رەدى. ال قازاقتىلدى ينتەرنەت باسىلىمدار اراسىندا العاشقى بەستىكتە. سونىمەن قاتار, توتە جازۋ نۇسقاسىن جەتىلدىرۋ ارقاسىندا شەتەلدەگى وقىر­مان­دار سانى كوبەيدى.

باۋىرجان مومىش ۇلى مەن الكەي مارعۇلان جازۋشىلار سەزىندە (Wikimedia Commons سايتىنا قويىلعان سۋرەت)[/caption] باسىلىمنىڭ جاڭا ينتەرنەت-نۇس­قاسىنىڭ تەحنيكالىق ەرەك­شە­لىكتەرىن گازەت قىزمەتكەرى, SEO-ينجەنەر ەربول سەرىكباي تانىستىردى. جاڭا سايت­تا 2005 جىلدان بەرگى ماتەريال­دار ءبىر جۇيەگە توپتاستىرىلادى. «ەگەمەن قازاقستان» جاڭا سايتتا زاماناۋي جۋرناليستيكانىڭ جەتىس­تىك­تە­رىن كەڭىنەن پايدالانۋدى ماقسات ەتتى. سوعان سايكەس, جاڭا نۇسقاداعى ين­تەر­نەت-باسىلىمدا اۋديو جانە بەينە ماتەريالدارعا كوبىرەك ورىن بە­رى­لەدى. گازەت شو­لۋ­شى­لارىنىڭ ما­قا­لالارىن ەندى تىڭ­داۋ­عا جانە جۇك­تەپ الۋعا مۇمكىندىك بولادى. جاڭا پورتالدىڭ ەرەكشە اتاپ ايتۋعا تۇرارلىق ەرەكشەلىگى, وندا «ەگەمەن قازاقستان» گازەتى مەن ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ ور­تالىعىنىڭ بىرلەسكەن جوباسى نەگى­زىن­دە وقۋ ورنىنا تۇسكىسى كەلەتىن تۇ­لەكتەر دايىندىق تەستەرىن ونلاين تاپ­سىرا الادى.

تانىستىرۋ كەزىندە ايتىلعان تا­عى ءبىر جاڭالىق – «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ءجۇز جىلدىق تا­­ري­حىنداعى ماقالالاردىڭ ون تومدىق كىتاپقا جيناقتالاتىنى. ون تومدىق جوباسىنا قاتىسۋشىلاردىڭ ءبىرى, پروفەسسور نامازالى وماشەۆ زەرتتەۋ جۇمىستارىن جاساي ءجۇرىپ «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ءارحيۆىن ءۇش رەت قاراپ شىققانىن ايتتى. «ول نومىرلەر ءتورت جەردە ساق­تاۋ­لى. ءبىراز بەتتەرى جوعالعان, قيىل­عان. ال ەندى سول ارحيۆ ەلەكتروندى فورماتقا كوشىرىلسە نەمەسە ول ارحيۆ ون تومدىق كىتاپ بولىپ شىق­سا, زەرتتەۋشىلەر ءۇشىن باعا جەتپەس سىيلىق بولعالى تۇر. ويتكەنى, «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ءارحيۆى وتە باي. ونىڭ ءبىر بولىگى توتە جازۋ نۇس­قا­سىن­دا, ولاردى كيريلليتساعا كو­شىرۋ قا­جەت», دەدى نامازالى وماش­ ۇلى. جيناقتىڭ العاشقى التى تومى كە­لەسى جىلى شىعادى, ال «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» 100 جىلدىعىنا قاراي ون تومدىق تولىقتاي وقىرمان نازارىنا ۇسىنىلماق. تۇساۋكەسەرگە كەلگەن مەيماندار «ەگەمەن قازاقستان» قولعا العان جو­بالاردىڭ ماڭىزى تۋرالى پىكىر ءبىل­دىردى.

مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى, عالىم: جوبالاردىڭ ءبارى ءىرى جاڭالىقتار ەكەنىن, وتە ماڭىزدى, اسا قاجەت شارۋالاردىڭ جاسالىپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىن. ءبىز جاڭالىقتان كەيىن قالماۋىمىز كەرەك. بۇگىندە گازەتتىڭ مازمۇنى دا جاقساردى ماقالالارى قازىر تەز وقىلادى, گازەتتىڭ ءوزى دە قولعا ۇستاۋعا ىڭعايلى بولدى. «ەگەمەن قازاقستان» قازىر قولدان تۇسپەيتىن گازەتكە اينالدى.

ءادىل احمەتوۆ, عالىم, «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» تۇراقتى اۆتورى: بۇگىن «ەگەمەننىڭ» جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلگەن ءساتىن كورىپ وتىرمىز. قازىر ەڭبەكتەگەن بالادان, ەڭكەيگەن كارىگە دەيىن كومپيۋتەردە جۇمىس ىستەيدى. كوپ نارسەنى كومپيۋتەر ارقىلى وقيدى. پرەزيدەنتتىڭ بيىلعى جولداۋىندا «تسيفرلى قازاقستان» تۋرالى ايتىلدى. مىنە, «ەگەمەن» جوعارى دەڭگەيدەن كورىنىپ, ماڭىزدى شارانى ىسكە اسىرىپ ۇلگەردى. ايماقتاعى جۇرت گازەتتى جازدىرىپ السا, ورتا­لىق­تاعى وقىرماندار كوبىنە دۇڭگىرشەكتەن ساتىپ الادى. بىراق «ەگەمەن قازاقستاندى» دۇڭگىرشەكتەردەن تابۋ قيىن بولعاندىقتان, جۇرت باسپاحانادان ىزدەيتىن. قازىر كۇندەلىكتى تاڭەرتەڭ كومپيۋتەردى قوسساڭىز, گازەتتىڭ pdf-نۇسقاسى كەلىپ تۇرادى. گازەتتە ساياساتتى, ەكونوميكانى, مادەنيەتتى تەرەڭ تالدايتىن ماقالالار كوبەيدى. بۇگىندە «ەگەمەننىڭ» قام­تى­مايتىن سالاسى جوق دەۋگە بولادى. وتە جاق­سى وقى­لا­تىن گازەتكە اينالدى. گازەت الەمدىك باسى­لىم­دار­دىڭ جە­تىستىكتەرىن ۇلگى ەتىپ وتىر. مىسالى, Financial Times گا­زەتىندە ەڭ وزەكتى ماقالالار بىردەن كورىنىپ تۇرادى. قازىرگى «ەگەمەندە» دە سولاي. سيرەك فوتولارعا قاتىستى جوبالار دا ماڭىزدى. فوتوشەجىرە دەگەنىمىز – تاريح. فوتو دا سويلەيدى. سونداي قۇندى سۋرەتتەردى تسيفرلاپ جۇرتشىلىققا ۇسىنۋ ۇلكەن جەتىستىك دەپ ويلايمىن. «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» وقىرمانى قازىر دە كوپ, وعان سۇرانىس بۇدان كەيىن دە ارتادى دەپ سەنەمىن.

سۇلتان ورازالين, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى: بۇگىنگى ءۇش جوبانىڭ بىرەۋى – بۇكىل «ەگەمەننىڭ» تاريحى. ال «ەگەمەننىڭ» تاريحى – ەلدىڭ تاريحى. مەن ۇلتتىق كىتاپحانادان گازەتتىڭ 1928 جىل مەن 1968 جىل ارالىعىنداعى تىگىندىلەرىن قاراپ شىققان ەدىم. وندا وتە ماڭىزدى ماقالالار بار. ولاردىڭ سىز­دەر شىعارعالى وتىرعان ون تومعا كىرۋى, تسيفرلى ۇلگىدە جاريالانۋى – قازاق تاريح عىلىمى ءۇشىن ءىرى وقيعا. ويتكەنى, زەرتتەۋگە قاجەت ماتەريالداردى مۇراعاتتا شاڭ جۇتپاي, ۇيدە وتىرىپ-اق قاراۋعا بولادى. ال قازىرگى «ەگەمەندى» قاراپ وتىرىپ بۇگىنگى تاريحىمىزدى بىلەمىز, كەلەشەگىمىزدى باعامداي الامىز. ماڭگىلىك ەلدىڭ ايناسى بولاتىن گازەت – وسى.

قايرات ساق, ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى جۋرناليستيكا جانە ساياساتتانۋ فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى: جۋرناليستيكا ەلدىڭ تاريحىن جازادى. «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ءجۇز جىلعى تاريحىنداعى ماتەريال­داردى جوعالۋدان, كومەسكىلەنۋدەن ساقتاۋ – باعا جەتپەس ەڭبەك. جانە بۇل ءبىزدىڭ جۋرناليستيكا فا­كۋ­ل­تەتى ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى. ستۋ­دەنت­تەر بۇل جوبا ارقىلى قازاق جۋر­نال­يس­تي­كاسىنىڭ تاريحىمەن كەڭىنەن تانى­سادى, بىرنەشە ونداعان جىلدار بۇرىن جازىلعان ماقالالاردى تالدايدى, ولار ارقىلى تاريحىمىزدىڭ ماڭىزدى كەزەڭدەرىن تەرەڭىرەك بىلەدى.

ەرجان ءابدىرامان,

گۇلنۇر قۋانىشبەكقىزى,

«ەگەمەن قازاقستان»

سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ەرلان وماروۆ,

"ەگەمەن قازاقستان"

سوڭعى جاڭالىقتار