جۋىردا قاراعاندى مەملەكەتتىك تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىندە «الاشوردا» ۇكىمەتىنىڭ 100 جىلدىعىنا جانە حح عاسىردىڭ 30-50 جىلدارداعى ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن ەسكە الۋ ماقساتىندا «الاش قوزعالىسى: ۇلتتىق ينتەلليگەنتسيا ءجانە ستاليندىك قۋعىن-سۇرگىن» اتتى جوو ارالىق عىلىمي-ءتاجىريبەلىك كونفەرەنتسيا ءوتتى.
القالى جيىنعا ەلىمىزدەگى ءىرگەلى عىلىم جانە ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنان 145-تەن استام بايانداما كەلىپ تۇسكەن. كونفەرەنتسيا جۇمىسىنا ەلىمىزگە بەلگىلى عالىمدار قاتىستى. باسقوسۋدى قارمتۋ رەكتورى مارات كەڭەس ۇلى يباتوۆ اشتى. ول ءوز سوزىندە:
– بيىلعى جىلى «الاش» قوزعالىسىنىڭ قۇرىلعانىنا 100 جىل تولۋىنا وراي الاش زيالىلارىنىڭ مۇرالارىن زەردەلەۋ جانە ونى جانداندىرۋ شارالارى قولعا الىنۋدا. ويتكەنى, ولار ءبۇگىنگى ءبىزدىڭ قول جەتكىزىپ وتىرعان ءتاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ مۇراتتارىن, ساياسي-قۇقىقتىق, ۇلتتىق قۇندىلىقتارعا قاتىستى كوزقاراستارى مەن تۇجىرىمدارىن سول كەزدىڭ وزىندە-اق ايتىپ كەتكەن. ءبىز دە وسى شاراعا ءۇن قوسۋ ءۇشىن ءارى «الاشتىڭ» 100 جىلدىعىن سول زامانمەن عانا شەكتەپ قويماي, ءبۇگىنگى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ تاريحىمەن, ۇلتتىق يدەيامىزبەن بايلانىستىرىپ, وسىناۋ جيىندى ۇيىمداستىرعاندى ءجون سانادىق, – دەدى.
ءىس-شارا بارىسىندا وقىلعان باياندامالاردىڭ دەنى «الاش» قوزعالىسىنىڭ تاريحىنداعى ەۆوليۋتسياعا توقتالىپ, ولاردىڭ مۇرالارىنىڭ ىشىندە ءالى دە بولسا زەرتتەلەتىن قۇندى ءدۇنيەلەر كوپ. تەك كوپ قۇندى قۇجاتتار ماسكەۋ مۇراعاتتارىندا قالىڭ قاعاز استىندا كومۋلى جاتىر. ءدال قازىرگى ۋاقىتتا ونى ارشىپ الىپ, قالىڭ بۇقاراعا كورسەتۋ ءۇشىن وتاندىق عالىمدارىمىزدىڭ تولىقتاي مۇمكىندىگى بولماي جاتقاندىعىن تىلگە تيەك ەتتى.
كەلەلى كەڭەسكە ۇيىتقى بولعان قارمتۋ-دىڭ عالىمدارى, اتاپ ايتقاندا قازاقستان تاريحى كافەدراسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, دوتسەنت س.قاسىموۆا «نىعمەت نۇرماقوۆ – ماقتانىشى, ار-نامىسى قازاقتىڭ» بايانداماسىن ۇسىنىپ, كونفەرەنتسياعا قاتىسۋشىلاردى تىڭ دەرەكتەرمەن تانىستىردى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ساتاي سىزدىقوۆ «ۋاقىتشا ۇكىمەت تۇسىندا بيلىككە كەلگەن الاش قايراتكەرلەرى اۋىلداردا كووپەراتيۆتەر اشۋدى بەلسەنە قولداپ وتىردى. مىسالى ءا.بوكەيحانوۆ قوستاناي گۋبەرنياسىن باسقارعاندا كوپتەگەن كووپەراتيۆتەردى اشۋدى قولداعاندىعى, ءىس قاعازدارىنا قول قويعانى ارحيۆ ماتەريالدارىندا ءجيى كەزدەسەدى», – دەدى.
كونفەرەنتسيا ءوز جۇمىسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە جىل سايىن ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىندا «الاش» قوزعالىسى قايراتكەرلەرىنە ارنالعان كونفەرەنتسيالار ءوتكىزۋ, «الاش» قوزعالىسى كوشباسشىلارى تۋرالى تولىق مەتراجدى دەرەكتى جانە كوركەم فيلمدەر ءتۇسىرىلىمىن ۇيىمداستىرۋ سياقتى ۇسىنىس-ءتىلەكتەرمەن اياقتادى.
شىن مانىندە اتالمىش جيىننان ءتۇيىپ شىققانىمىزداي, «الاش» قوزعالىسىنىڭ نەگىزگى يدەياسى ءالدەقايدا بۇرىن ومىرگە كەلىپ, كۇنى بۇگىنگە دەيىن «ەلىم, جەرىم» دەپ ۇلت بولاشاعىن ويلاعان وتانشىل ازاماتتاردىڭ ەلىن پروگرەسكە باعىتتاعان جالپىحالىقتىق دەموكراتيالىق قوزعالىس ەدى.
ميراس اسان,
«ەگەمەن قازاقستان»
قاراعاندى