ونەرمەن ورىلگەن ءومىر

كەشە مەملەكەت باس­شىسى نۇرسۇلتان نا­زارباەۆ «قازاقستان» ور­تالىق كونتسەرت زا­لىندا بولىپ, «بالا­لىق شاعىمنىڭ اسپا­نى» اتتى جاڭا كوركەم ءفيلمنىڭ تۇساۋكەسە­رى­نە قاتىستى. ءفيلمنىڭ رەجيسسەرى – رۇستەم ءابدىراش. باس­تى رولدەردە وينا­عان­دار: بيبىگۇل تولە­گە­نوۆا, ەرلان جارىل­قا­سىنوۆ, نۇرجۇمان ىق­تىمباەۆ, الماگۇل الىشەۆا, ناتاليا ور­ىن­­باساروۆا, ەلجاس ءال­پيەۆ, ءابىلمانسۇر سەرىكوۆ, نۇرلان ءالىم­جانوۆ.  

«بالالىق  شاعىمنىڭ اسپانى»

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ شى­عار­مالارىنىڭ جەلىسى بويىنشا ش.ايمانوۆ اتىنداعى «قازاق­فيلم» كينوستۋدياسىندا ءتۇسىرىلىپ, ۇلكەن ەكرانعا جولداما العان جاڭا كوركەم فيلم وسىلاي اتالادى. .كينوتۋىندى ەلباسىنىڭ ءدۇ­نيە­گە كەلەر كەزىنەن باستاپ, ون­ىڭ ات جا­لىن تارتىپ ءمىنىپ, ازا­مات­تىق جاسقا جەتكەنگە دەيىنگى ءومىر جولىن قام­تي­دى. كەشە استاناداعى «قازاق­ستان» ورتالىق كونتسەرت زالىندا نۇر­سۇل­تان ءابىش ۇلىنىڭ قاتىسۋىمەن اتال­­مىش كارتينانىڭ تۇساۋكەسەرى بولىپ ءوتتى. بىردەن ايتىپ قويايىق, فيلم وتە جوعارى شىعارماشىلىق ءجا­نە تەحنيكالىق دەڭگەيدە ءتۇسىرىل­گەن. بۇگىندە ەسىمى ەلگە كەڭىنەن تانىلىپ قالعان جاس تالانتتى رەجيسسەر رۇستەم ءابدىراشتىڭ قويىلىمىندا جارىققا شىققان لەنتا سوندىقتان دا باستالعان ساتىنەن كورەرمەنىن ءبىر نازىك سەزىمنىڭ قاۋىزىنا بولەپ, اياقتالعانشا سول قۇشتارلىقتىڭ ۋىسىنان شىعارمايدى. سول سەبەپتى دە ەكى ساعاتقا جۋىق  كينوتۋىندى­نى ءبىر دەممەن كورىپ, ونىڭ قالاي سوڭىنا جەتكەنىن سەزبەي قالاسىڭ.

ەرەكشە ايتىپ وتەتىن ءبىر ءجايت, كارتينا ەلباسىنىڭ با­لالىق جانە بوزبالا شاقتا­رىن­داعى ءومىر بەلەستەرىن بەي­­نەلەۋگە ار­نالعانىمەن, ول سونىمەن قاتار سوناۋ 40-50-ءشى جىلدارداعى قازاق اۋىل­دارىنىڭ سان الۋان قىر­لا­رىن قامتيتىن كينو­ەنتسي­كلو­پەديا ءتارىزدى بولىپ شىققان. ودان ءار ءتۇرلى دەڭگەيدەگى كورەرمەننىڭ وزىنە كەرەگىن ەكشەپ الارى ءسوزسىز. فيلمدە ءبارى دە بار. وندا قازاق اۋىلىنىڭ سول كەزەڭ­دەردەگى تىنىس-تىرشىلىگى, ۇلت­تىق سالت-ءداستۇر, زامانىنا ساي ساياسات تۇگەل ورنىقتى كو­رىنىس تاپقان. ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ءورتى لاپىلداپ تۇرعان تۇستا توتاليتارلىق جۇيە مەن ستاليندىك زۇلماتتىڭ قاندى شەڭگەلىنە كەزىككەن قانشاما باسقا ۇلت وكىلدەرىنىڭ قازاق توپىراعىنا جەر اۋدارىلىپ كەلگەنى دە شىندىق. مۇنىڭ از ساندى حالىقتاردى وسىلاي بولشەكتەپ, قۇرتىپ جىبەرۋدىڭ زۇ­لىم جوسپارى بولعانىن بالا سۇلتان سول كەزدە تولىق ۇعىنا قويماسا دا, كەيىن كەلە دانا نۇرسۇلتان تولىق تۇسىنەدى. مۇنىڭ ءبا­رىنە ءبىز كادر سىرتىندا ەلباسى كىتاپتارى­نان وقىلىپ جاتاتىن ۇزىندىلەردەگى وي تول­عام­دارى ارقىلى كوز جەتكىزەمىز. ال سول كەزدە باۋىرمال سۇلتان اكەسى ءابىش جان­اشىرلىقپەن ءوز ۇيىنە كىرگىزگەن بالقارلار وتباسى بالالارىمەن بىردەن ءتىل تابىسىپ, تەز جاقىنداسىپ كەتتى. ونىڭ سوڭى ۇلكەن جۇرەكتى ادامنىڭ ۇلى دوستىعىنا ۇلاستى.

فيلمدە ادام جانىن تەبىرەنتپەي قوي­مايتىن مىناداي دا كورىنىس كوزگە ۇيالايدى. ءبىر پەرزەنتكە زار بولعان ءابىش اكەي مەن ءالجان شەشەي انالارى مىرزابالانىڭ ەرتىپ بارۋىمەن رايىمبەك بابانىڭ باسىنا تۇنەيدى. سول ءتۇنى ءالجان انا كەرەمەت ءتۇس كورەدى. تۇسىندە تەرەڭ تەڭىزدىڭ تۇبىنەن كۇ­مىس­تەلگەن ۇزىن مىلتىق تاۋىپ الىپتى. سون­دا ەڭ ىشىندەگى ساۋەگەي ءتۇس جورۋشى: «ۇل­دى بولاسىڭ. بالاڭنىڭ ءومىرى ۇزاق, ءبى­راق كۇرەسكە تولى بولادى», دەپ بولجاپ­تى. سول ءتۇس اقىرى اقيقاتقا اينالادى. ارادا كوپ ۋاقىت وتپەي, ءالجان انانىڭ اياعى اۋىرلاپ, ايى-كۇنى جەتكەندە, ومىرگە شەكەسى تورسىقتاي ۇل اكەلەدى. سوڭىنان پەرزەنت­حاناعا بارىپ تۇرعان ءابىش اكەنىڭ تەرەزەگە كوز سالىپ تۇرىپ: «كىمگە ۇقساي­دى؟» دەپ سۇرايتىنى بار. «مەنىڭ اعاما, ناعا­شى­سىنا تارتقان», دەپ جاۋاپ بەرەدى بۇعان ءال­جان انا. ونىڭ تۋعان اعاسى بولە­گەن تۋمى­سىنان وجەت, جاسىنان توپ باستاعان كوسەم, ءسوز باستاعان شەشەن بولعان ەكەن. كەيىننەن بيلىككە ارالاسىپ, ەل باسقارىپ جۇرگەنىندە 1937 جىلعى زوبالاڭعا ىلىگىپ كەتىپتى.

بۇل فيلم ءبىر جاعى قازاق تۇرمىس-سالتىنىڭ ەتنوگرافيالىق كورمەسى ىسپەتتەس. ولاي دەيتىنىمىز, مۇندا جوعارىداعىداي باتىرلار جىرىنداعىداي ءبىر پەرزەنتكە زار بولعان اتا-انانىڭ اۋليەنىڭ باسىنا قونۋى, كيەلى ءتۇس كورۋى, ونى جورۋدىڭ ءجون-جوسىعى, حالىقتىڭ تۇساۋ كەسۋ, توقىمقاعار, جەتى اتا­نى تۇگەندەۋ, باتا بەرۋ, ات ۇيرەتۋ, يت ءجۇ­گىر­تۋ, قۇس سالۋ, بايگەگە ءتۇسۋ, قىز قۋ, كوكپار تارتۋ, قازاقشا كۇرەس سەكىلدى سوناۋ قادىم زامانداردان بەرى ساباقتى ءجىبى ۇزىلمەي جالعاسىپ كەلە جاتقان ۇلتتىق سالت-ءداس­تۇرلەرىنە كەڭىنەن ورىن بەرىلگەن. ەندەشە, قازاقتىڭ وتكەن عاسىردىڭ 40-50-ءشى جىل­دارىنداعى بارشا تۇرمىس-ءتىرشى­لىگىنەن جەت­­كىلىكتى ماعلۇمات العىسى كەلگەن كەز كەلگەن كورەرمەن وسى كارتينانى كورۋى كەرەك. ايتقانداي, كينوپروكاتتىڭ قازىرگى جاع­دايى وزىمىزگە بەلگىلى بولعاندىقتان دا  بۇل فيلم تەلەارنالار ارقىلى كەڭىنەن نا­سيحاتتالۋى كەرەك دەپ ويلايمىز. فيلم­نىڭ كەلەسى ءبىر ەرەكشەلىگى, ول بۇگىندە ءاربىر قازاقستاندىق ءۇشىن ەتەنە تانىس بولا باستا­عان تاريحي وقيعالاردىڭ تىزبەگىندە جاسال­عانىندا. ادەتتە كوركەم ءفيلمنىڭ اس­تارىندا اۆتورلىق ويدىڭ شى­عارماشىلىق وبرازدارىنا قاتىسى كورىنىس بەرىپ جاتادى. ال مىنا كارتينادا ءبارى كەرىسىنشە, ول ومىردە بولعان ناقتىلى وقيعا­لار­دىڭ نەگىزىندە ورىلگەن. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, ءفيلمنىڭ ەلباسى شىعارمالارى­نىڭ جەلىسىنەن شىقپاي, ومىردەگى شىن­دىقتى ونەر­دەگى كەسكىنگە اينالدىرا بىلگەنى انىق باي­قالادى. سودان دا بولار, ونداعى كەز كەلگەن وقيعا مەن ەپيزودتار كورەرمەندى بەي-جاي قالدىرمايدى. مۇندا بارلىق وبرازداردى شىنايى بەينەلەي بىلگەن اكتەرلەر شەبەر­لىگىنىڭ دە الاتىن ورنى ۇلكەن. بۇل رەتتە, اسىرەسە, كسرو حالىق ءارتىسى بيبىگۇل تولە­گەنوۆانىڭ ەسىمى اۋىزعا الدىمەن ىلىگەدى. ونىڭ سومداۋىن­داعى مىرزابالا بەينەسى شوقاننىڭ اجەسى ايعانىم, ابايدىڭ اجەسى زەرە دەڭگەيىنە دەيىن جەتىپ, ۇلتتىق دارە­جەدەگى اياۋلى انا­لارىمىزدىڭ قاتارىن تولىقتىرا تۇسكەن. شىن مانىندە جەتىسۋ­دىڭ ەل باستاعان كوسەمى, ءسوز باستاعان شەشەنى بولعان نازارباي ءبيدىڭ بايبىشەسىن بەدەرلەيتىن بۇل وبراز بارلىق اجەلەردىڭ ۇلگى-ونەگە ەتىپ ۇستايتىن كينوبەينەسى بو­لىپ شىققان. ول – دالا اجەلەرىنە ساي دا­نا­لىقتى, اقىل مەن پاراساتتى بىردەي مەڭ­گەرگەن ۇلكەن وتباسى­نىڭ ۇيىتقىسى, كوپتى كورگەن كورەگەندىگىن كەيىنگىگە جەتكىزۋدەن جالىقپايتىن اقىل­مان ادام رەتىندە سوم­دال­عان تولىمدى تۇلعا. باياعى «تاقيالى پەرىشتەدەن» كەيىن كينو ەكراندارىنان كورىن­بەي كەتكەن ءبيبى­گۇل احمەتقىزى جاساعان كەيۋانا كەيپى, ءسوز جوق, قازاق كينو تاري­حىن­داعى ەڭ ءبىر شوق­تىعى بيىك وبرازداردىڭ ءبىرى بولدى دەپ باعالاۋعا تولىق نەگىزىمىز بار.

ەلباسىنىڭ اكەسى ءابىش اعانىڭ جىگىت شاعىن سومداعان ەرجان جارىلقاسىن ۇلىن ءبىز بۇدان بۇرىن دا بىرنەشە فيلمگە ءتۇسىپ ۇلگەرگەن اكتەر رەتىندە بىلەتىن ەدىك. ال مىنا فيلمدە ونىڭ تالانتى بارلىق قى­رى­نان جارقىراي كورىنگەن. ءوزىنىڭ كەيىپكەرى بەينەسىن وبرازىن سونشالىقتى دالدىكپەن نانىمدى جەتكىزە بىلگەن ونىڭ كەڭ تىنىستى ۇلكەن دياپازوننىڭ ءارتىسى ەكەنىنە وسى جولى انىق كوز جەتكىزدىك. كوپ سويلەمەيتىن, از سويلەسە دە ساز سويلەيتىن ءابىش اكەيدىڭ قاس­قىرمەن الىسقان كەزىن ول قالاي تابيعي قالپىندا بەرە العان دەسەڭىزشى! بۇل وبراز اكەيدىڭ ەگدە تارتقان كەزىنە كەلگەندە قا­زاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى نۇرجۇمان ىق­تىم­باەۆتىڭ سومداۋىندا تاعى ءبىر قىرىنان جارق ەتە تۇسەدى. ەندى ءبىز ادەتتەگىدەن دە سالماقتى, سابىرلى, بايسالدى ءابىش اقسا­قال­عا كوز توقتاتۋمەن بىرگە, ونىڭ كەرەكتى كەزىندە تاۋ سۋىنداي تاسقىنداپ الا ءجو­نە­لەتىن بۇلا كۇشى مەن قايسار قايرات-جىگەرىنە كۋا بولامىز. بۇل ونىڭ ايگىلى ۆوليۋن­تا­ريستىڭ كەزىندە ەسىك الدىنداعى ءاربىر ءتۇپ اعاش پەن مال باسىنا سالىناتىن سالىقتىڭ جايىن ايتىپ كەلگەن شەكپەندىلەر سوزىنەن كەيىن كىلت كوتەرىلىپ, بۇكىل الما باعىن ءبىر مەزەتتە وتاپ تاستايتىنىنان كورىنەدى. ءوزى بۋدانداستىرۋ ارقىلى ءبىر داراقتان بىرنەشە ءتۇرلى جەمىستى ءوندىرىپ بەرەتىن, ماۋەسىن بالاسىنداي ماپەلەيتىن كەرەمەت باعبان بولعان كىسى ءۇشىن بۇل قادامعا بارۋدىڭ وڭايعا تۇسپەگەنى بەلگىلى. بىراق توتالي­تار­لىق قوعامنىڭ كورەر كوزگە جاساپ وتىرعان قياناتىنا وسىلاي قارسىلىق بىلدىرمەسكە دە بولمايتىن ەدى. سوندىقتان زيانكەس ەسەبىندە ۇستالىپ كەتۋى مۇمكىن ەكەنىن بىلە تۇرسا دا, ءابىش اقساقال وسىعان باردى. با­لاسى سۇلتاننىڭ العان بەتىنەن قايتپاس وجەتتىگى اكە قانىمەن بەرىلگەندىگى وسى ەپيزودتان-اق ايقىن كورىنىپ تۇر. بالاسىن جاقسىلىققا باۋلىپ, ىزگىلىككە ۇندەگەن اكەسىن سۇلتان دا جانىنداي جاقسى كورىپ ءوستى. قالاي بولعاندا دا, ونىڭ اتىنا كىر كەلتىرمەۋگە, ايتقانىن ەكى ەتپەۋگە تى­رىستى. باياعى ءوزى بالا جاسىنان ارمانداعان ۇشقىشتىڭ وقۋىنا تۇياعىن ىلىكتىرىپ تۇرىپ, وعان بارماي قالۋى دا سۇلتاننىڭ ءازيز اكە كوڭىلىن قالدىرعىسى كەلمەگەندىگىنەن بول­عان امالسىز شارا ەدى. ايتپەسە, ورتا مەكتەپتى ۇزدىك بىتىرگەن بوزبالا اياق استىنان وزىنە جول سىلتەگەن ۇشقىشتارعا كەزىگىپ, كيەۆ ازاماتتىق اۆياتسيا ينستيتۋتىنا قينال­ماي ءتۇسىپ تۇرعان. وبالى نە كەرەك, اكە ءابىش تە وعان: «ول وقۋعا بارما» دەگەندى كەسىپ ايتقان جوق. قايتا ءۇي ىشىلىك كەڭەسكە ءار ۇلتتىڭ وكىلدەرىنەن قۇرالعان كورشى-قولاڭ­دى ارالاستىرعان اقساقال ولاردىڭ ۇيعارى­مىمەن بالاسىنىڭ وقۋعا بارۋىنا باتا بەرۋگە توقايلاسقان. دەگەنمەن, اكەنىڭ «قاي قالاسىندا بولسا دا, قازاقستاننىڭ ءبىر جەرىندە تۋىڭدى تىككەنىڭ دۇرىس بولار ەدى» دەگەن ەمەۋرىنىن ايتقىزباي ۇققان سۇلتان اكە تىلەگىن ەكى ەتپەي ورىندايدى. مۇنىڭ ءوزى دە ونىڭ ۇلاعاتتى ۇل عانا ەمەس, بىردەن باتىل شەشىم قابىلداي الاتىن ەرىك-جىگەر يەسى بولىپ ءوسىپ كەلە جاتقانىن كورسەتتى. ەلباسىنىڭ اناسى ءالجان اپانىڭ كەلىنشەك كەزىندەگى بەينەسىن سومداعان جاس اكتريسا الماگۇل الىشەۆا ءۇشىن بۇل ۇلكەن كينو­داعى دەبيۋتتىك ءرول ەكەن. سوعان قاراماستان ول قاناتقاقتى بەينەسىن ءوز دارەجەسىندە كورسەتە بىلگەن. ال بۇل كىسىنىڭ ەگدە تارتقان كەزىندەگى وبرازىن ساحنالاعان ايگىلى كينو جۇلدىزى, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى ناتاليا ورىنباساروۆا بۇدان دا جوعارى بيىكتەن تابىلعان. ونىڭ ەكرانداعى ءاربىر قيمىلى, قوزعالىسى, كوزقاراسى, ءتىپتى ۇندەمەي وتىرىپ تا ۇلكەن ويدى بىلدىرەتىن حاس شەبەرلىگى ەرىكسىز تاڭ قالدىرادى. مۇن­دا رەجيسسەر ءار بۋىن اكتەرلەرىن قاتىس­تىرۋ ارقىلى ۇرپاقتار اراسىنداعى جاس الشاق­تىعىن ەمەس, كەرىسىنشە ساباقتاس­تىقتى قا­لىپ­تاستىرىپتى. ارينە, فيلمدە بۇلاردان دا باسقا بوياۋى قانىق بەينەلەر بار. سولاردىڭ ىشىندە ۇلى وتان سوعىسى جىلدارىندا قازاق دالاسىنا جەر اۋدارىلىپ كەلگەن بالقارلار اۋلەتى, ەجەلدەن قازاقتارمەن قوڭسى وتىرعان ورىس شاپوۆالوۆتار وتباسى اراسىندا ورنا­عان تۋىستىقتان بەتەر قارىم-قاتىناس تاپ ءومىر­دەگى قالپىندا كورىنىس تاپقان. بوبەك سۇل­تان­نىڭ قاتتى اۋىرىپ, ساندىراقتاپ جاتقا­نىندا, «الما جەيمىن» دەگەن ءبىر اۋىز سوزىنە بولا قىستىڭ كۇنى جەتى قاراڭعى ءتۇن­دە ءابىش اكەنىڭ قىستاۋدان قىستاقتا تۇرا­تىن شاپوۆالوۆتار ۇيىنە سۋىت بارىپ, بالا­نىڭ سۇراعانىن الىپ قايتۋى سول شۋاقتى بايلانىستىڭ ەرتەدەن بەرى جالعاسىپ كەلە جاتقانىن بىلدىرەدى. «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» ءفيلمى­نىڭ باستى كەيىپكەرى, ءال­بەتتە, ەلباسىنىڭ ءوزى. وسى رەتتە نارەستە سۇلتان, بوبەك سۇل­تان, بالا سۇلتان, بوزبالا سۇلتان ءرول­دەرىن كەزەكتەسە سومداعان اك­تەرلەرىمىزدىڭ دە ەڭ­بەكتەرى ەرەكشە. بۇل جەردە نۇر­سۇلتان اعا­نى جاس كەزىندە اتا-انا­سى دا, اۋىل­داستارى دا تۇگەلدەي «سۇلتان» دەپ اتاعانىن وقىر­مان­دار بىلەدى عوي دەپ ويلايمىز.  ولاردىڭ ىشىندە بىزگە, اسىرەسە, 6 جاستاعى بالا سۇل­تاندى بەينەلەگەن ەلجاس ءال­پيەۆ­تىڭ سونشا­لىق­تى تابيعي ويىنى قاتتى ۇنادى. ءتۇر جاعى­نان دا باس كەيىپكەردەن اينى­ماي­تىن ول ءوزى­نىڭ قيمىل-قوزعا­لى­سى­مەن, ءسۇي­كىمدى تىرلىگىمەن, كەيدە ءتىپتى ادەمى جى­ميى­سى­مەن ەلبا­سى­نىڭ بالا­لىق شاعىن كوزگە ەلەستەتىپ, كورەرمەنىن سول ۋاقىتتاردىڭ يىرىمىنە قاراي تار­تىپ الىپ كەتەدى. ونىڭ سىرتقى كەلبەتى عانا ەمەس, بۇكىل ىشكى دۇنيەسى ءبىزدى ەلباسى شىعارمالارىنان وقىعان اسىل بەينەمىزبەن قايتا قاۋىش­تىر­عانداي اسەرگە بولەيدى. شى­نىندا ول بالا سۇلتاننىڭ ناعىز كوشىر­مەسىندەي بولىپ كورىنەدى. «سەن ماعان بالالىق شاعىڭ­نىڭ قالاي وتكەنىن ايتىپ بەرسەڭ, مەن ساعان بولاشاعىڭدى بولجاپ بەرەمىن» دەگەن ەكەن ءبىر دانىش­پان. ەندەشە, ەلباسىنىڭ بۇگىنگى­دەي كۇللى الەم تانىپ, جاھان جۇرتى مويىنداعان كورنەكتى قاي­راتكەر دارەجەسىنە دەيىن ءوسىپ-جەتىلۋىندە ونىڭ بالالىق شاعىن­دا العان ءتالىم-تاربيەسى مەن قا­لانعان نەگىزىنىڭ ۇلكەن ورنى بار. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, جىگىت سۇلتاننىڭ وبرازىن سومداعان تا­نىمال اكتەر نۇرلان ءالىم­جانوۆ­تىڭ ويىنىن ەرەكشە اتاپ وتكەن ءلازىم. ول كارتينادا قاتارى­نىڭ الدى بولعان العىر وقۋشى, اتا-اناسىنىڭ قولعاناتى بولعان ەڭ­بەكقور بالا, كەز كەلگەن سازدى اسپاپتا ويناي بەرەتىن ساۋىققوي بوزبالا, ات قۇلاعىندا وينايتىن جاس جىگىت بولىپ كورىنە­دى. كوكپار تارت­قاندا دا ەرەسەكتەرگە دەس بەرمەي, العان بەتىنەن قايتپايتىن قايسارلىعىن تانىتقان سۇلتان­نىڭ كوزىندەگى وتتى دا نۇرلان جاقسى بەرە بىلگەن. فيلمدە ادامدى باستان-اياق عاجايىپ سەزىمگە بولەيتىن تاعى ءبىر قوسالقى كەيىپكەر بار. ول – ەلباسىنىڭ تۋىپ-وسكەن ءوڭىرى الا­­تاۋدىڭ بوكتەرىندەگى ۇشقو­ڭىر جاي­­لاۋى. كوكتەمدە تۇركىمەننىڭ تۇكتى كىلەمىندەي قۇلپىرىپ, جازدا جاسىل جەلەككە مالى­ناتىن, كۇزدە سىڭسىعان ماۋەگە تولىپ, قىس­تا بيىك شىڭدارىنان ەڭىستەگى ەتەگىنە دەيىن اق قار جاستانىپ جاتاتىن بۇل ءوڭىر في­لمنىڭ جەلىسىمەن كەرەمەت ۇندەستىك تاپ­قان. كينو­تۋ­ىن­دىدا سونداي-اق جەر ءجان­نا­تى – جەتىسۋدىڭ كولدەرى مەن وزەندەرى, تاۋلارى مەن قى­راتتارى, اڭى مەن قۇسى – ءبارى-ءبارى تىزبەكتەلگەن مونشاقتاي بىرتىندەپ كورسەتى­لىپ تۇرادى. بىزدىڭشە, وسى كەرەمەت سۇلۋ كورى­نىستەردىڭ ءوزى ۇرپاقتاردىڭ كەز كەلگەن بۋى­نىنا قازاقستاندىق پاتريوتيزم, وتان­سۇي­گىشتىك رۋحىن ەگۋگە تولىق قىزمەت ەتە الادى.  ال وتان دەگەن ادەتتە وت­باسىنان باس­­تالادى. اتا-انانىڭ ءتار­بيە­سىن كورىپ, تاعىلىمىن الىپ وسكەن ۇر­پاق وزگەلەردەن وق بويى الدا تۇرسا كەرەك. وسى تۇرعىدان كەلگەندە,  ءفيلمنىڭ تاعى ءبىر ارتىقشى­لىعى, ونىڭ جاستاردى وتبا­سىنداعى بەرەكە-بىرلىكتى ساقتاۋ مەن تۋعان جەردى سۇيۋدەن باستالاتىن قازاقستاندىق پاتريوتيزمگە ءۇن­دەي بىلەتىندىگىندە بولسا كەرەك. «بالالىق شاعىمنىڭ اسپانى» ءفيلمى تۋرالى ءسوز ەتكەندە, ونداعى ءاربىر قيمىل-قوزعالىسقا, كەيىپكەرلەردىڭ ءىس-ارەكەتىنە ەر­ەكشە ءار بەرىپ تۇراتىن, ونداعى سەزىمنىڭ يىرىمدەرىن تەرەڭدەتىپ, بارىنشا شارىقتاتا تۇسەتىن تاعى ءبىر قوسالقى كەيىپكەرگە توق­تال­ماي وتۋگە بولمايدى. ول – تالانتتى كوم­پوزيتور قۋات شىلدەباەۆتىڭ قاناتتى قيالىنان تۋعان مۋزىكالىق بەزەندىرىلۋ. حالىقتىڭ باي مۋزىكالىق ءداستۇرىن ءتيىمدى پاي­دالانا بىلگەن ول اراسىندا جەتىسۋ ءوڭىرى­نىڭ جۇرەك قىلىن تەربەيتىن عاجايىپ اندەرى مەن كۇيلەرىن ورىندى تاڭداپ العان. ادام­دى ۇدايى كەرەمەت كەرىمسال كۇيگە بولەپ وتى­راتىن بۇل سازدار راسىندا كوزگە ءشۇل­پىل­دەتىپ جاس تا تۇندىرادى. مۇندا كومپوزيتور حالىقتىڭ «گۇلدەرايىم», «دەدىم-اي-اۋ», «كۇمىس قۇمان», «ءشيلى وزەن» سەكىلدى ولمەس مۇراسىن ادەمى قيۋلاستىرىپ, سيۋجەتكە ەندىرىپ جىبەرەدى. بۇلاردىڭ كەيبىرىن ەلباسىنىڭ ادەمى قوڭىر داۋسىمەن ايت­قانىن ەستىگەندە, بويىڭدى ەرەكشە ءبىر سە­زىمنىڭ باۋراپ الا جونەلەتىنى دە جاسىرىن ەمەس.  ويتكەنى ونى ءبىزدىڭ ەلباسىمىز, ەل پرە­زيدەنتى ايتىپ وتىر. ءبىزدىڭ ۇلان-بايتاق ەلىمىزدى بالا جاسىنان جەتى ونەردى جانىنا سەرىك ەتىپ ءوسىپ, سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى ازامات بولىپ جەتىلگەن ۇلى تۇلعا بيلەيدى. وسىنىڭ ءبارى, اينالىپ كەلگەندە, ادامدى ايرىقشا ماقتانىش سەزىمىنە بولەيدى.  جال­­پى, ەپيكالىق قۇلاشتا تۇسىرىلگەن كار­تينا­نى تەبىرەنبەي وتىرىپ كورۋ استە مۇمكىن ەمەس. ەڭ سوڭىندا قاداپ تۇرىپ باستاپقىداعى ويىمىزدى تاعى دا قايتالاساق, بۇل فيلم قازىرگى زامانعى ەڭ وزىق تەحنيكالىق جاب­دىق-جاراقتارمەن تۇسىرىلگەن. سوندىقتان لەنتا وتە ساپالى شىققان. بۇل رەتتە قويۋ­شى-وپەراتور الەكساندر رۋبانوۆتىڭ جو­عا­رى كاسىبي دەڭگەيدەن كورىنگەنىن دە ايتا كەتۋىمىز كەرەك. ومىردەن الىنعان وقي­عا­سى وربىگەن سايىن شيرىعىپ, ۇدايى دينا­مي­كالىق سەرپىنمەن دامىپ وتىراتىن فيلم­نىڭ مازمۇنى دا بارىنشا باي. ادەتتە تۇ­شىمدى تۇسىرىلگەن ءفيلمدى جۇرت ءبىر كو­رۋمەن شەكتەلىپ قال­ماي­دى, قايتالاپ تاماشالاسا, جالىقتىر­ماي جاميعاتتى وزىمەن ىلەستىرە اكەتەتىن وسىنداي رۋحاني قۇندى­لىق­تىڭ قۇرامىنا تاعى ءبىر تاتىمدى ءدۇ­نيە­­نىڭ كەلىپ قوسىلعا­نى كىم-كىمنىڭ دە ەسىنە ءوزىنىڭ ءمولدىر باستاۋداي سىڭعىرلاعان بال­داۋرەن شاعىن تۇسىرەرى حاق. ءبىز بۇل فيلم تۋرالى ويىمىزدى ورتاعا سالماس بۇ­رىن كينولەنتانىڭ تاسپا­سىن الدىن-الا الدىر­تىپ, كورىپ شىققان جايىمىز بار. كەشە تاعى تاماشالادىق. ايتپاعىمىز – كور­گەن سايىن كوكىرەككە كوپ وي تۇيدىرەدى, اۋەل­گى اسەر السىرەمەيدى. مۇ­نىڭ ءوزى ادام جانىن شىنايى بەينەلەيتىن ءفيلمنىڭ ءومىر­شەڭ بولىپ قالا بەرەتىنىن اڭعارتادى. ءفيلمنىڭ ءون بويىندا بالا سۇلتاننىڭ, بوزبالا سۇلتاننىڭ, جىگىت سۇلتاننىڭ اس­پانعا قۇشتارلىعى, ۇشقىش بولماق ارمانى التىن ارقاۋ رەتىندە تارتىلعان. بۇل ارادا اسپان – بيىكتىكتىڭ, اسقاقتىقتىڭ سيمۆولى. پرە­زيدەنت ول ارمانىنا دا جەتكەن. ەلبا­سى­مىزدىڭ الەم اس­پانىنا قازاقستان قىرانىن قالاي قالىق­تاتىپ شىعارعانىن بۇل كۇندەرى بۇكىل دۇنيە كورىپ وتىر. قاراشاش توقسانباي, استانا. سۋرەتتى تۇسىرگەندەر س.بوندارەنكو, ب.وتارباەۆ.