تاشكەنتىڭىزدە تۇراتىن وزبەكتىڭ وبەك مىنەزدى ءمىنايى جازۋشىسى, ساتيرا ساردارى, ازىلكەش ادەبيەتشىسى, اقجارما اۋدارماشى ناسىر فازىل اعاتايىم قايبىر جىلى پرەزيدەنتىمىزدىڭ بەيبىتشىلىك ءجانە رۋحاني كەلىسىم سىيلىعىن العالى الماتىعا كەلگەن. رەسپۋبليكا سارايىندا تاپسىرۋ سالتاناتى بولعان. ناسىر اكانىڭ ميىعىن جىلى جىميىس تۇرتكەن. سىيلىق الماققا شىققاندا. تەلەديداردان كورىپ وتىرمىز. «اي, اينالايىن اعامىز بىردەڭە ويلاپ بارادى-اۋ», دەپ كۇبىرلەگەنىمىز سول-اق ەكەن, ناسىر فازىلىڭىز وڭ قالتاسىنان باكىسىن شىعاردى. ەلباسىمىزعا ۇسىندى. سىي رەتىندە. ءسويتىپ تۇرىپ: «نۇرەكە, ءوزىڭىز بىلەسىز, باكى تارتۋ ەتكەندە ەگەسىنە ەپتەپ تيىن-تەبەن بەرەدى, ياعني ساتىپ الادى», – دەدى. نۇرسۇلتان نازارباەۆ قاپەلىمدە قالتاسىن قاراعانىمەن, تيىن-سيىن تاپپادى. قاسىنداعى كىسىلەردەن الىپ بەرگەن.
سول ساتتەگى ءسابي كۇلكىسى كوز الدىمىزدان كەتپەيدى. ەلباسىمىزدىڭ ۋىز كۇلكىسى. قالاي ساقتالعان دەسەڭىزشى. جارىقتىق اسەم اپامىز ايتۋشى ەدى. «اقجۇرەك, اقجارىلقاپ ادامنىڭ بالا كەزدەگى ءسابي كۇلكىسى كەتپەيدى. قالىپ قويادى. ءسۇت كۇلكى, ءسابي كۇلكى كەز كەلگەن كىسىدە كەزدەسپەيدى», دەپ.
تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىزدىڭ ءسابي كۇلكىسى, ءسۇت كۇلكىسى قاتتى قايران قالدىرعان سوندا. اسەم اپامىزدىڭ اڭگىمەسى ويىمىزعا ورالعان.
ناسىر فازىل كوكەمىزدى شىرايلى شىمكەنت شاھارىنىڭ تەمىر جول ۆوكزالىنان قارسى العانبىز. وبلىسىمىزدىڭ اكىمى وزبەكستاننىڭ كاتتا قالامگەرى, حالىق جازۋشىسى ناسىر اكانى شىن پەيىلمەن قۇتتىقتاپ, شاپان جاپقان. «نۇرەكەڭنىڭ بالاداي اڭقىلداپ كۇلگەنىن جانىنان, تۋرا قاسىنان كورىپ, قولىن الىپ بايقادىم, قانداي تازا كۇلكى؟! راحاتقا بولەندىم!» دەدى وزبەك پەن قازاق كوركەم ادەبيەتتەرىنىڭ اراسىنداعى التىن كوپىر اتانعان اۋدارماشى-سۋرەتكەر.
ءتۇس اۋا تاشكەنتكە قاراي شىعارىپ سالاردا, وڭاشادا, قايتادان قالجىڭقويلىعىنا باسىپ: «باۋىرىم, پرەزيدەنتتەرىڭىزدى ءبىر ساستىردىم, ءا؟ قالتاسىندا اقشاسى جوق ەكەن عوي», – دەدى ناكەڭ. «ناسىر كوكە! قوجاناسىر بابامىز ەكەۋىڭىزگە ءبىر ءسوزدى بولعان جاراسادى عوي», دەيمىز ءبىز دە قالىسقىمىز كەلمەي.
تاعى بىردە تۇركيانىڭ تاماشا باسشىسى, تامىلجىعان مەيىرىم يەسى تۇرعۇت ءوزال تۇركىستانعا كەلەتىن بولدى. الدىمەن شىمكەنت اۋەجايىنا ۇشاقپەن جەتىپ, ودان كەيىن تىكۇشاقپەن تارتادى ەكەن. وبلىس اكىمى اپپاراتىنىڭ ىشكى ساياسات بولىمىندەمىز. شىمكەنت اۋەجايىنداعى كوكوراي شالعىنعا ەگىزقاتار كيىز ۇيلەر تىگىلگەن. اۋەلى اۋەجايىڭىزعا نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ۇشاعى كەلىپ قونعان. ءسالدەن سوڭ تۇرعۇت ءوزال جەتكەن. ءوزالىڭىز ومىراۋىن اشقان كۇيى ارسالاڭداي ك ۇلىپ, جانارلارى جاساۋراپ, ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدى ەنتەلەي كەلىپ قۇشاقتاعان. تۇرعۇت اعاسىنا اسىعا ۇمتىلعان پرەزيدەنتىمىزدىڭ ۋىز كۇلكىسىنە تاعى دا تاڭىرقاعانبىز سوندا. تۇرعۇت ءوزالىڭىز اناۋ-مىناۋ رەسمي رايداعى قاتقىلداۋ پروتوكولدارعا ونشا مويىنسۇنبايدى ەكەن. ومىراۋىن اشقان كۇيى, ولپى-سولپىلاۋ جۇرگەندەي سەزىلدى. الىس اۋىلىڭىزداعى اقكوڭىل اعاڭىزدان اۋمايدى-اۋ, اۋمايدى. اقجارقىن, كىرشىكسىز كۇلكىسى, ءسۇت كۇلكىسى ءبىزدىڭ ەلباسىمىزدىڭ ءسابي كۇلكىسىمەن كەرەمەت كەلىسىپ, ۇيلەسىپ, ەكەۋىنىڭ ءازىل-قالجىڭدارى دا جاراسىپ, مارە-سارە بولىسقان. ءسال سالقىنداۋ كۇن كەنەت جىلىپ جونەلگەن. اينالا توڭىرەكتەگى اعاشتاردىڭ جاپىراقتارى جالت-جۇلت ەتىپ, شۋاققا ورانعان. ءسال دوڭەستەۋ تۇستاعى شىرىن شىرىشتان شىق مولدىرەي سىرعاناعان.
بىلتىرعى كوكتەمنىڭ سوڭىنا تامان ءسىزدىڭ ءتىلشىڭىز «ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارنايى تاپسىرماسىمەن التاي وڭىرىنە ساپار شەككەن. تاسقىننىڭ ىزىمەن جۇرگەن. «قالباتاۋ قارعىنى», «تارباعاتاي تاعىلىمى», «التايىمنان اينالدىم» دەگەندەي ماقالالار جازعان. سوندا عوي, 187 ءۇيى تاسقىنعا كەتكەن جانتىكەي اۋىلىنىڭ اقجارقىن قىزى ايگۇل يمانعاليەۆا جانىنداعى قىرىق جىگىتتەن قۇرالعان جاساققا قاراپ قويىپ: «سۋ تاسقىنى بولدى ەكەن دەپ, موينىنا سۋ كەتكەندەي كورىنەر جاسىق جاساق ەمەسپىز ءبىز. بۇرناعى كۇنى تەلەديداردان پرەزيدەنتىمىز سويلەدى. ك ۇلىمسىرەپ ايتتى. سول ءسابي كۇلكىسى سەنىمىمىزدى نىعايتتى. بۇگىن ۇكىمەت باسشىلارى, ءبىر توپ دەپۋتاتتار كەلە جاتىر. مەملەكەتىمىزدىڭ مەيىرىمى مەرەيىمىزدى تاسىتىپ تۇر. تاسقىنعا توسقىن دەگەن وسى!» – دەگەن جىگەرلەنىپ. «التايىمنان اينالدىم!» دەپ, قاتونقاراعاي كەنتىن ارالاپ, جۇرەك شىركىنىڭىز اتقاقتاپ, بۇقتىرمادان دا بەتەر بۇلقىنىپ, شىڭعىستاي اۋىلىنداعى ورالحان بوكەي اعامىزدىڭ قارا شاڭىراعىنا دا جەتكەنبىز. اققايىڭدار تەربەلىپ, قاراعايلار قالقايىپ, عاجايىپ جازۋشىنىڭ قوڭىر مۇڭعا ورانعان ءۇيىن قورشاپ تۇرىپتى. پرەزيدەنتتىڭ ك ۇلىمسىرەگەندەگى كەلبەتى تۋرالى وراعاڭ دا جازىپ ەدى-اۋ. ەرتەرەكتە. «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە. ءتۇ-ۋ التايدىڭ تۇكپىر تۇسىندا شىندىعاتاي مۇنارتادى. بەرىرەكتە ارشاتى اعاراڭدايدى. ءبىز بەرەل قورعانى قازبالارىنىڭ ورنىن ارالاپ ءجۇرمىز. وسىدان ەكى مىڭ بەس ءجۇز جىل بۇرىن جەرلەنگەن ساق كوسەمىنىڭ جانە ءبىر ايەلدىڭ دەنەلەرى, ەتى تۇك تە بۇزىلماعان تۇتاس جىلقى تابىلعان. كەلىمسەكتەر توناماعاندا عوي, تالاي دۇنيەلەر ماعلۇمدانار ەدى-اۋ. «ەلباسىمىز بۇل جەردىڭ تۇپكى تاريحى, ساق زامانى تۋرالى ءجيى ايتادى. بۇلانتى بۇلاعىنىڭ بويىنان قورىق-مۇراجاي سالىپ جاتىرمىز عوي پرەزيدەنتىمىزدىڭ قامقورلىعىمەن», – دەيدى مۇزتاۋىڭىزعا مىزباقپاي جەتە الاتىن سيرەكتەردىڭ ءبىرى ەرەن جۇماعۇلوۆتاي ەرەنىڭىز. ەرەن باتىرىڭىز دا ەلباسىنىڭ ەرەكشە كۇلكىسىنە كوبىرەك توقتالعان سوندا.
وتكەن جىلىڭىزدىڭ كۇزىنە قاراتا اينالايىن ارالىڭىزدىڭ اينالاسىن ارالاپ, كوكارال بوگەتىن كورىپ قايتقانبىز. سوندا عوي, ەكىنشى كۇننىڭ ءتۇس الەتىندە ساعىم اراسىنان ساعىنىشتاي سارعايىپ, رايىم بەكىنىسى كورىنگەن. ءسال ارىرەكتەن قامباش كولى قاراۋىتقان. قوسجارداعى بالىق پيتومنيگىنە ايدىندى كولدىڭ ءبىر شەتى ءتيىپ تۇرىپتى. «مىنەكيىڭىز, بەس جىل بۇرىن اناۋ ايدىن ۇستىنە جاسالعان قالقىمادا نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى اڭگىمە ايتىپ, جانىنداعىلاردىڭ ءبارىن كۇلدىرگەن. سوندا شە, رياسىز ريزا كۇلكىسى ءبارىمىزدى تاڭدانتقان», – دەپ ەدى ارال اۋدانىنىڭ اكىمى ءناجمادين مۇساباەۆ مىرزا.
جاقىندا عانا ەلباسىمىز تۇركى ءدۇنيەسىنىڭ تەكتى ءتورى تۇركىستاندا بولدى. تاپ جانىندا, تۋرا قاسىندا وتىرىپ, ءسابي كۇلكىسىن, ۋىز جىميىسىن, ءسۇت كۇلكىسىن ءجانە كورىپ, جىلىنعانداي كۇي كەشتىك. تۇركىستان تاعىلىمى. تۇركىنىڭ تەكتى ءتورى. ازىرەت سۇلتان. ۇلى ۇعىمدار ۇلاعاتى قاشاننان-اق قاسيەتتى. قوجا احمەت ياساۋي بابامىز «ءوز دىنىڭدەگىنى دوس تۇت, وزگە دىندەگىنى دە دۇشپان تۇتپا», دەگەن. كوكتەمگى كوكتى ايالاپ, ءبىر تالىن دا جۇلماعان. ەلباسى وسى جىلعى ناۋرىزدىڭ 11-ىندە وبلىسقا جۇمىس ساپارى اياسىندا تۇركىستانداعى ەتنوگرافيالىق ورتالىقتا زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن جۇزدەسكەندە ياساۋيگە, ابايعا كوبىرەك توقتالدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ جاسامپاز جيىرما جىلىنداعى عاسىرعا تاتىرلىق جەتىستىكتەرگە, الداعى جيىرما جىلدىڭ باعدارلارىنا تالداۋ جاسادى.
سول 11-ءشى ناۋرىزىڭىزدىڭ تاڭەرتەڭگىلىگى تالاي جۇرتتى تاڭىرقاتقانىن ايتپاسقا بولماس, ءسىرا. كۇن تۇنەرىڭكىرەپ تۇرعان. سۇرعىلت بۇلتتار تۇركىستان اسپانىن تورلاپ الىپتى. تۇندە عانا سىركىرەپ وتكەن جاڭبىردان شاھاردىڭ شاڭى باسىلىپ, كەبەرسىگەن كەنەزەسى جىبىگەندەي كورىنگەنىمەن, اۋا رايى جۋىق ارادا اشىلمايتىنداي ەدى. ارداگەر اقساقالىمىز, اقىلمانىمىز جارىلقاسىن ازىرەتبەرگەنوۆ: «كورەرسىڭدەر دە تۇرارسىڭدار, ەلباسى كەلگەن كەزدە كۇن شۋاعى شاشىراپ شىعا كەلەدى», دەدى. شىنىمەن-اق تاپ سولاي بولدى. پرەزيدەنتتىڭ تىكۇشاعى تۇركىستانعا قونعاننان-اق ازىرەت سۇلتان كۇمبەزدەرىن كۇن ساۋلەسى ايمالاي ءسۇيىپ, بۇلتتار ىدىراي جونەلگەن. «ءتۇركىستاننىڭ 1500 جىلدىعىندا دا ءدال وسىلاي بولعان» دەپ تاڭىرقاسادى جۇرت. ءيا-ءيا, 2000 جىلعى قوڭىرقاي كۇز-تۇعىن. ازىرەت سۇلتان كەسەنەسىنىڭ قارسى بەتىندە سان مىڭ ادام ساپقا ءتىزىلىپ, تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز كەلەتىن جاققا كوز تىگەدى. اۋا رايى تىم تىمىرسىق تارتىپ, اسپان تۇنەرىپ, تۇمانىتىپ تۇراتىن كۇندەر ەدى. توي كۇنى دە سولاي-تۇعىن. الايدا, سالدەن سوڭ ياساۋي كەسەنەسىنىڭ سول جاعىنان ەلباسى كورىندى. جانىندا تاۋەلسىزدىگىمىزدى تۇڭعىش تانىعان تۇركيانىڭ پرەزيدەنتى بار. كەنەت كۇرەڭكەي بۇلتتار ىدىراپ, تۇنەرگەن تۇمان تەز سەيىلىپ, لەزدىڭ اراسىندا, دەپ-دەمدە كۇن ك ۇلىمدەپ, كۇزىڭىز كوكتەمگە اينالعانداي كۇي كەشكەنبىز...
ەلباسى زيالى قاۋىم وكىلدەرىمەن سىرلاسىپ وتىر. ناۋرىزدىڭ شۋاقتى كۇنى كۇلىمدەيدى. پرەزيدەنت «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى بويىنشا اتقارىلعان ىزگى ىستەردىڭ ءبارى تاۋەلسىزدىكتىڭ 20 جىلدىق تويىنا تاتىمدى تارتۋ بولعانىن تىلگە تيەك ەتتى. ەلدەگى ەرەن جەتىستىكتەردىڭ ءمانىسىنە تەرەڭىرەك وي جىبەرمەكتىڭ, قاراپايىم ادامدارعا, جاستارعا جەتە ۇعىندىرماقتىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. كۇللى كەڭ-بايتاق وتانىمىزداعى, ونىڭ ىشىندە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق باعدارلامانىڭ, الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ جۇيەلەنۋ بارىسىن باعامدادى. زيالىلاردىڭ ءبىر توبىمەن بىرقاتار ماسەلەلەر ءتوڭىرەگىندە ويلاسۋعا كەلگەنىن ماعلۇم ەتتى.
«مادەني مۇرا» باعدارلاماسى اياسىنداعى الۋان-الۋان ايشىقتى تىرلىكتەر تۋراسىندا, وزگە دە جاعداياتتار جايىندا التى ادام ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. جەتىنشى كەزەك بىزگە كەلدى. سوزدەن. ءبىز بيىلعى جولداۋداعى تىلگە قاتىستى قاناتتى قاعيدالارعا ەكپىن تۇسىردىك. جولداۋدا ءتىل تۋرالى ارنايى ءبولىمنىڭ بولۋى ۇلتتىڭ رۋحىن كوتەرگەنى, نامىسىن نىعايتقانى راس قوي. بۇعان دەيىن دە تالاي-تالاي تار كەزەڭدەردەن, تالايلى وتكەلدەردەن كەمەڭگەرلىكپەن جول باستاپ وتكىزگەن تۇڭعىش پرەزيدەنتىمىز ءتىل تۋرالى ايتۋدايىن ايتىپ-اق, جاعدايدى جاساۋدايىن جاساپ-اق كەلەدى. قازاق تىلىندە 1200 بالاباقشا اشىلدى. 3900 مەكتەپ تەك قانا قازاق تىلىندە ءبىلىم بەرەدى. ەلباسى تاپسىرماسىنا سايكەس تولىعىمەن قازاق تىلىندە حابار تاراتاتىن «بالاپان» تەلەارناسى اشىلدى. قۇداي قالاسا, «قازاقستان» تەلەارناسى دا قىركۇيەكتەن باستاپ تولىعىمەن قازاق تىلىنە كوشپەكشى. «ءمادەنيەت» تەلەارناسى قازاقشاعا باسىمىراق كوڭىل بولمەكشى.
ءبىر-ەكى ۇسىنىس تا بىلدىردىك. ەلباسىعا. مەملەكەتتىك قىزمەتكە قابىلداناتىن ادامدارعا مەملەكەتتىك ءتىلدى ءبىلۋ ءجونىندەگى تالاپتى كۇشەيتە تۇسكەن ءجون. «الەۋمەتتىك ماڭىزدى ادەبيەت» ءتىزىمى جاسالىپ, كوركەم ادەبيەت كىتاپتارىن شىعارۋ ەداۋىر جاقسارا ءتۇستى. وكىنىشكە قاراي, ولاردىڭ تارالىمى ەكى مىڭ دانانىڭ اينالاسىندا عانا. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ءوزىندە جارتى مىڭعا جۋىق كىتاپحانا بار. الگى تيراج رەسپۋبليكاداعى كىتاپحانالاردىڭ وزىنە دە جەتپەي قالادى. مەكتەپتەر كىتاپحانالارىن قوسپاعاندا. شىنتۋايتىندا, ءتىلدىڭ قۇنارىن ارتتىراتىن دا, كوركەيتەتىن دە – كوركەم ادەبيەت.
ايتپاقشى, ءبىز ءسوزىمىزدى بىلاي باستاعانبىز: «قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى! ءوزىڭىز وتە جاقسى بىلەسىز, ءسىزدى كەرەمەت جاقسى كورىپ, تەڭدەسسىز ءتانتى بولىپ وتكەن, ەرلىكتىڭ, ەلدىكتىڭ جىرشىسى, ماحاببات جىرشىسى اتانعان حالىق جازۋشىسى, مارقۇم ءازىلحان نۇرشايىقوۆ اعامىز وسىندايدا وي-پىكىرىن قاعازدان قىراعاتتاي وقىپ جەتكىزەتىن. پەيىشتە نۇرى شالقىسىن. ازەكەڭنىڭ ءادىسىن شاكىرتى رەتىندە جالعاستىرىپ, جازعانىمدى وقيىن دەپ وتىرمىن». ءسوزىمىزدىڭ سوڭىندا «ءاز اعامىز شامامەن وسىلاي اياقتار ەدى» دەگەنبىز. ەلباسىمىز قايران قارانار قالامگەرىمىز ءازىلحان نۇرشايىقوۆتى ءالسىن-ءالسىن تەبىرەنە ەسكە الدى. اقيقاتشىل, اقجۇرەك ازامات, تىلەۋقور ابىز بولعانىن مەڭزەدى. ءسال-ءپال مۇڭايا ك ۇلىمسىرەدى. تاعى دا ءسابي كۇلكىسىن, ءسۇت كۇلكىسىن كورىپ قايران قالدىق. تاعى دا اسەم اپامىزدىڭ اڭگىمەسى ويىمىزعا ورالدى.
قورىتىندى سوزىندە ءتىل ماسەلەسىنە تولىعىراق توقتالدى. قازاقتىڭ كەڭ-بايتاق دالاسى مەن تاۋلارىنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنە دەيىن ديالەكت جوقتىعىن, ءتىلىمىزدىڭ بايلىعىن, قۇنار-قۋاتىن ماقتان تۇتا اڭگىمەلەدى. سونىمەن قاتار, تەرميندەر ءتارجىماسىنداعى تولىپ جاتقان ولقىلىقتاردى, ورىنسىز اۋدارمالاردى وتكىر سىناپ ءوتتى. قازاق ءتىلى گرامماتيكاسىن, ورفوەپياسى مەن ورفوگرافياسىن قايتا قاراۋ, جەتىلدىرۋ, جاڭارتۋ مەن تازارتۋ كەرەكتىگىنە, وسى ورايدا, اسىقپاي لاتىن قارپىنە كوشۋدى دە ويلاستىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. عىلىمدا, بىلىمدە, تەحنولوگيادا, ادەبيەتتىڭ وزىندە تاڭعالارلىقتاي جاڭالىقتار, تىڭ تىنىستار كوبىرەك بولسا, ولار قازاق تىلىندە جازىلسا, قازاقتىڭ ءتىلىن وزگەلەر وزدىگىنەن-اق وقىر ەدى دەپ ارماندايتىنىن ايتتى.
تاريحتى تەرەڭ ۇعىنباقتىڭ, ءتۇپ-تامىرىمىزدى, تەگىمىزدى تانىپ-تانىتپاقتىڭ, اسىرەسە, جاستاردى تالىمدەۋدەگى ءتيىستى ماقسات-مۇراتتاردىڭ جۇيەگە ءتۇسپەي كەلە جاتقانىنا قىنجىلىس ءبىلدىردى. ءدىن تازالىعى, ياساۋي مەن اباي حاكىم ىلىمدەرى حاقىندا تولعانا كەلە قۇندى-قۇندى پىكىرلەر تۇيىندەدى. ءتىپتى تالاس-تارتىس تۋدىرىپ جۇرگەن حيدجاب پەن تۇمشالانا ورامال تارتۋ جاعداياتتارىنا دەيىن ويىن اشىق ءبىلدىردى. «ءبىزدىڭ قازاق قىزدارى مەن ايەلدەرى ەشقاشان پارەنجى كيمەگەن, ءجۇزىن جاسىرماعان. ماماندىق الىپ, تۇرمىسقا شىققاندار وزدەرى بىلەر, ال مەكتەپتەردە, وزگە دە وقۋ ورىندارىندا جاس قىزداردىڭ تۇمشالانا ورامال تارتىپ, حيدجاب كيۋىنە مەن مۇلدە قارسىمىن», – دەدى. بۇرىننان-اق جاقسى تانيتىن جارىلقاسىن ازىرەتبەرگەنوۆ اعامىزبەن ەمەن-جارقىن ازىلدەسكەندە شە, تاعى دا سول ءسابي كۇلكىسىن كوردىك.
اڭگىمە-دۇكەن اسا اسەرلى بولدى. ءتۇركىستانداي تەكتى توردەگى تاعىلىم قاشان دا قىمبات قوي, شىركىن.
سايلاۋدىڭ الدىندا, ءتيىستى ءبىر توپتىڭ قۇرامىندا تولە بي, سايرام جانە تۇلكىباس اۋداندارىن ارالاعانبىز. تولە بي اۋدانىندا تەبىرەنىستى سوزدەردى ەستىپ تولقىدىق. باۋىرجان مومىش ۇلى اتىنداعى مەكتەپ-گيمنازيانىڭ مۇعالىمى بەگايىم يبراگيموۆا: «نۇرقانات دەگەن ۇلىم نيۋ-يوركتە ستۋدەنت, گۇلنۇر دەيتىن قىزىم پەنسيلۆانيادا ماگيسترانت. ەكەۋى دە «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ يگىلىگىنە بولەنىپ ءجۇر. قاراپايىم اۋىل مۇعالىمدەرىمىز, وسىلاي ويلاپ پا ەدىك؟! نۇرسۇلتان اعامىزدىڭ نۇرى دەمەي, نە دەيىك؟!» – دەيدى. زەينەتكەر سۆەتلانا حومەنكو: «قازاق, ورىس, ۋكراين, تۇرىك, وزبەك – لەڭگىر قالاسىنداعى بارلىق ۇلتتار وكىلدەرى ءبىر وتباسى سياقتىمىز. جيىرما جىلدىڭ ىشىندە قيىندىقتاردى دا, قۋانىشتاردى دا بىرگە كوردىك. ەندى كەز كەلگەن اسۋلاردى الاتىنىمىزعا سەنەمىن, – دەيدى نىق سەنىممەن. – پرەزيدەنتىمىز ايتقانداي بىرلىك بولسا, ءبارى جەمىستى بولادى».
سايرامداعى وزبەك اپامىز نىشانوي ۋماروۆا دا وسىنداي وي تولعادى. «قارابۇلاق قىستاعىندا قىرىق مىڭداي وزبەك تۇرادى. ءار وتباسىمىزدا ونشاقتى پەرزەنت بار. تاپقانىمىز بالا-شاعامىزعا بۇيىرسىن. ەلباسىمىز ءجۇز جاساسىن», – دەيدى ارداقتى انا.
سايلاۋدان كەيىن مۇحتار اۋەزوۆ اتىنداعى وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, ۇعا اكادەميگى ءۋاليحان بيشىمباەۆقا جولىعىپ قالعانبىز. «ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتە نۇرسۇلتان ەسىمدى 128 ستۋدەنت وقيدى, ولاردىڭ تەڭ جارتىسى العاش رەت داۋىس بەردى. مىنەكي, مۇنىڭ ءوزى دە كوپ نارسەنى اڭعارتادى. ايتپاقشى, بىزدە كۆن ۇجىمى بار. ولار كۆن دەگەندى بىلاي ءتۇسىندىردى. بۇگىن. «كۆن – كازاحستان ۆەچنو نەزاۆيسيم», «كۆن – كازاحي – ۆەليكي نارود», «كۆن – كازاحستان ۆىبرال نازارباەۆا!» مىنەكي-مىنەكي, كوردىڭىزدەر مە؟!» «مىنەكي!» دەپ سويلەگەنى اتاقتى اكادەميككە جاراسىپ-اق تۇرىپتى.
ءيا, سايلاۋدىڭ ەرتەڭىنە ءسىزدىڭ ءتىلشىڭىز ساۋلە رىسباەۆاعا دا جولىققان. قۇندىز دەگەن اجەسى قۇستىڭ كەلگەنىنە قۋانىپ, سىرلى قاسىقپەن سۋ قۇياتىن ساۋلە عوي. مەكتەپتى ۇزدىك بىتىرگەنىمەن, كەڭەستىك كەزەڭدە كاسىپتىك-تەحنيكالىق ۋچيليششە ءتامامداعان. تاعدىرى قيىنداۋ بولعان قازاق قىزى. ەڭبەكتەن ەرىنبەگەن. بەرتىنگى زاماندا, نارىق تۇسىندا قاتتى قينالىپ, ءوز ىزدەنىسىمەن جول تاپقان تارازدىڭ تانىمال كاسىپكەر كەلىنشەگى. ساۋلە سايلاۋدىڭ ەرتەڭىنە ءبۇي دەدى: «ەكى مىڭ بەسىنشى جىلى, تاپ وسىنداي ءساۋىر ايى ەدى. ەلباسىمىز تارازعا كەلدى. وبلىس كاسىپكەرلەرى بىرلەسىپ كورمە ۇيىمداستىردىق. ءوزىمىزدىڭ ءونىمدەردەن. ماقتانعانىمىز ەمەس, پوليگرافيالىق دۇنيەلەردىڭ ءبارى ءبىزدىڭ «رىسباەۆا جانە ك» جشس-نىكى ەدى. پرەزيدەنتىمىز كورمەنى ارالاپ كەلە جاتىپ, ءبىزدىڭ تۇسىمىزعا توقتادى. قۇتتىقتاۋ جانە شاقىرۋ قاعازدارى, ديپلومدار مەن گراموتالار, كۋالىكتەر, كۇنپاراقتار, ەتيكەتكالار – ءبارى ۇلتتىق ويۋ-ورنەكتەرمەن ناقىشتالعان. ەڭ باستىسى, ءارينە, مەملەكەتتىك رامىزدەر. «وسىنىڭ ءبارىن وزدەرىڭ جاسايسىڭدار ما, جاقسى ەكەن», – دەدى ۇلكەن كىسى. «نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءبىزدىڭ ءبىرىنشى توقسانداعى كورسەتكىشتەرىمىزدىڭ جوعارى بولۋىنا ءسىزدىڭ ەرەكشە قوسقان ۇلەسىڭىز بار», – دەدىم. ازىلقويلىعىم ۇستاپ كەتىپ. ەلباسىنىڭ جانىنداعى رەسمي ادامدار بۇل ءسوزىمدى جاقتىرماي, تۇنەرە قاراستى. ال, پرەزيدەنتىمىز: «ول قانداي ۇلەس؟» – دەپ سۇرادى مەيىرلەنە ك ۇلىمدەپ. «ءسىز كەلەتىن بولعان سوڭ ءبىزدىڭ جشس-عا تاپسىرىس ەسەلەپ ارتتى, ونىمدەردى ەسەلەپ شىعاردىق», – دەدىم. ەلباسىمىز راحاتتانا كۇلدى. بالاداي تازا كۇلكىسىمەن».
انەكيىڭىز, ساۋلەڭىز دە وسىلاي دەيدى.
ءبىزدىڭ ويىمىزعا اسەم اپامىزدىڭ ايتقانى ورالادى. كوز الدىمىزعا ەلباسىنىڭ كادىمگى ۋىز كۇلكىسى كەلەدى.
ءسابي كۇلكىسى ساقتالعان كىسى. مەنىڭ پرەزيدەنتىم. ءسىزدىڭ پرەزيدەنتىڭىز. بارشامىزدىڭ ەلباسىمىز.
مارحابات بايعۇت.