جاۋاپكەرشىلىك شارشاتسا دا بيلىكتەن كەتۋ قيىن
يسپانيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى حوسە لۋيس رودريگەس ساپاتەرو الداعى جىلعى پارلامەنت سايلاۋىنا قاتىسپايتىنىن مالىمدەدى. دەمەك, ول ءۇشىنشى مەرزىمگە ەل ۇكىمەتىن باسقارۋ مۇمكىندىگىنەن باس تارتىپ وتىر.
بۇل جونىندە ول جۇمىسشى سوتسياليستىك پارتيا باسشىلىعىنىڭ ءماجىلىسىندە حابارلادى. ساپاتەرو پارتيانىڭ جاڭا باس حاتشىسىن سايلاۋ قاجەتتىگى ءجونىندە ءسوز قوزعادى. بۇل ەلدە زاڭ بويىنشا بيلىكتەگى پارتيانىڭ جەتەكشىسى بىردەن ۇكىمەت باسشىسى بولىپ تاعايىندالادى. سودان دا ساپاتەرونىڭ پارتيا كوسەمى قىزمەتىن اۋىستىرۋ تۋرالى اڭگىمەسى ۇكىمەتتى باسقارۋدان باس تارتۋ رەتىندە قابىلداندى.
سوتسياليستىك پارتيا, مىنە, 2004 جىلدان بەرى 8 جىل بويى بيلىك تىزگىنىن ۇستاپ كەلەدى, ۇكىمەت باسىندا. ەلدىڭ جەتەكشى ساياسي پارتيالارىنىڭ ءبىرى. الداعى سايلاۋدا دا بيلىك ءۇشىن كۇرەسەتىنى انىق. بۇعان دەيىنگى پارتيانىڭ جەڭىستەرى ساپاتەرونىڭ اتىنا تىعىز بايلانىستى. حالىقارالىق دەڭگەيدە, اسىرەسە, ەۋروپالىق قۇرىلىمدا ايتارلىقتاي بەدەلى بار قايراتكەر.
ەجەلدەن ەۋروپاداعى بەدەلدى ەلدىڭ ءبىرى رەتىندە يسپانيا جاڭا زاماندا دا سول بەدەلىنەن ايىرىلعىسى جوق.
كەز كەلگەن ساياسي پارتيا ءوزى بيلىك تىزگىنىن ۇستاعان كەزدە يسپانيانى مىقتىلار قاتارىنا قوسقىسى كەلەدى, ەلدىڭ بەدەلىن كوتەرگىسى كەلەدى. جۇمىسشى سوتسياليستىك پارتيا نە ىستەدى دەگەندە, اۋىز تولتىرىپ ايتار نارسە كوپ ەمەستەي. فۋتبولداعى جەتىستىكپەن باسقا ولقىلىقتاردى جابا المايسىڭ. سويتسە دە, سوتسياليستەر الدىمەن ءوز اسكەرىن يراكتان شىعارعانىن ايتادى. بۇل – ساياساتتاعى جەڭىس, ەلدىڭ ساياسي ەگەمەندىگىن كوتەرگەندىك. جاسىرىنىپ كەلگەن يمميگرانتتارعا كەشىرىلىم جاسالۋى دا وڭ ءىس دەپ باعالاندى. ايەلدەرگە قىسىم جاساۋعا قارسى ارناۋلى سوت قۇرعانىن دا تابىسقا قوسادى. بۇل ەلدىڭ ءوز مەنتاليتەتى شىعار – ءبىر جىنىستىلاردىڭ نەكەسىنە رۇقسات ەتىلۋى دە دەموكراتيانىڭ ءبىر كورىنىسى سانالدى.
ال كەمشىلىك, سىن دەگەندە, ايتىلاتىن نارسە كوپ. ەڭ الدىمەن, سوتسياليستەر جۇرگىزگەن «قاتىگەز ۇنەم» ساياساتى حالىق تاراپىنان ءۇلكەن نارازىلىق تۋدىردى. بۇل ساياسات بيۋدجەتتىك شىعىنداردى كۇرت قىسقارتۋعا نەگىزدەلدى. جالاقى قىسقارتىلدى, زەينەتكە شىعۋ جاسى كوتەرىلدى, مەملەكەتتىك شەنەۋنىكتەر قاتارى سيرەدى. سونىڭ وزىندە ەكونوميكالىق اپاتقا ۇشىراماس ءۇشىن ەۋرووداقتان كومەك سۇراۋعا ءماجبۇر.
مۇنىڭ ءبارى حالىققا ۇناعان جوق. قارسىلىق ءبىلدىرىپ, كوشەگە شىقتى. سوتسياليستەر الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىستى العا توسىپ, اقتالدى. ءماجبۇرلىكتەن سولاي بولدى, دەدى. راسىندا دا, بيلىكتەگى سوتسياليستەردىڭ حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن ءتومەندەتەتىن شارالارعا بارۋى دا كەرەعارلىق. بۇل ءۇشىن باسقا پارتيالار تاراپىنان قاتاڭ سىنعا ۇشىرادى. سوتسياليستەر ءتوتەپ بەردى. بەلگىلى ءدارەجەدە ولار ساياسي داعدارىستان ءوتتى.
الداعى سايلاۋعا سوتسياليستەر وسىنداي جاعدايدا بارا جاتىر. ءسويتسە دە, پرەمەر-مينيستر حوسە لۋيس رودريگەس ساپاتەرونىڭ قىزمەتىنەن كەتپەك ويى ءبىراز ادامدى تاڭداندىردى.
كوت-د’يۆۋار: قاندى قاقتىعىس اياقتالدى
بۋىرقانعان افريكانىڭ ەكىنشى جاعىندا جاتقان كوت-د’ يۆۋارداعى بيلىك پەن وپپوزيتسيانىڭ شارپىسۋى قۇرلىقتىڭ سولتۇستىگىندەگىگە قاراعاندا, ءبىرشاما باسقاشا ءوربىپ, باسقاشا شەشىلدى. اقىرى بيلىك وپپوزيتسيا الدىندا تىزە بۇكتى.
بۇل ەلدەگى شيەلەنىس وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا, ناقتىراق ايتقاندا, قاراشا ايىندا پرەزيدەنت سايلاۋىنىڭ ەكىنشى تۋرىنان كەيىن مىقتاپ-اق شيرىققان. سايلاۋ قورىتىندىسىندا بيلىكتەگى پرەزيدەنت لوران گباگبو مەن وپپوزيتسيا كوسەمى الاسسان ۋاتتارا وزدەرىن جەڭىمپاز ساناپ, مالىمدەمە جاسادى. ولار ءبىرىن ءبىرى مويىنداعىسى كەلمەدى.
مۇندايدا ارااعايىندىق, ءتوبەبيلىك جاسايتىن بەدەلدى مەكەمە كەرەك. ول دا تابىلدى. بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى ءوز وتىرىسىندا وپپوزيتسيا كوسەمى الاسسان ۋاتتارانىڭ جەڭىسىن زاڭدى دەپ سانادى. بىراق وكىنىشكە قاراي, جالعىز رەسەي عانا بۇعان قارسى داۋىس بەرىپ, بۇرىنعى پرەزيدەنت لوران گباگبونى ءماجبۇرلەيتىن شەشىمدى قابىلداتپاي تاستادى.
كۇتپەگەن مۇنداي «قولداۋعا» ارقا سۇيەگەن گباگبو بيلىگىنەن ايرىلمايتىنىن مالىمدەپ, ونى كۇشپەن ۇستاپ تۇرۋعا كىرىستى. وپپوزيتسيا دا ءوز كۇشتەرىن جاساقتادى. مۇنىڭ ارتى قارۋلى قاقتىعىسقا جالعاستى. بەيبىت حالىقتىڭ اراسىندا قۇربان بار.
وسىناۋ قانقۇيلى جاعدايدا باستى كىنا ەلدى ول جىل بيلەگەن ديكتاتور لوران گباگبوعا تاعىلىپ وتىر. وعان حالىق تا قارسى. ونى وتكەن سايلاۋ دا كورسەتتى. حالىق وپپوزيتسياعا كوبىرەك داۋىس بەردى, ۋاتتارانى قولدادى.
بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى كوت-د’يۆۋارداعى جاعدايدى باقىلاۋدا ۇستاۋ ماقساتىندا ءوزىنىڭ ونداعى بىتىمگەرشىلىك كۇشتەرىن بەيبىت حالىقتى قورعاۋعا جۇمىلدىردى. الەمنىڭ كوپتەگەن جەتەكشى ەلدەرى, ەڭ الدىمەن, فرانتسيا دا گباگبونىڭ قارۋلى كۇشتەرىنە توسقاۋىل قويىپ, وپپوزيتسيانى بەلسەندى قولدادى. اقىرىندا بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسى وتكەن اپتادا جاڭا قارار (№1975) قابىلداپ, گباگبوعا قارسى كۇش قولدانۋعا شەشىم قابىلدادى.
سونىڭ ارقاسىندا جاعداي كۇرت وزگەردى. ەلدىڭ زاڭدى پرەزيدەنتى سانالاتىن ۋاتتارانىڭ كۇشتەرى بارلىق باعىتتا قارسىلاستارىن تىقسىرىپ, ەڭ ماڭىزدى نىسانداردى يەلەندى. ەل استاناسى يامۋسۋكرو تولىقتاي وپپوزيتسيانىڭ باقىلاۋىنا كوشسە, گباگبونىڭ كۇشتەرى ەلدىڭ ەڭ ءىرى قالاسى, ەكونوميكالىق استاناسى سانالاتىن ابيدجاندا ءبىرشاما قارسىلىق كورسەتكەنمەن, اقىرىندا قارسىلاستارىنا بەرىلۋگە ءماجبۇر بولدى.
قازىر بۇل ەلدەگى جاعداي تۋرالى الەمنىڭ بارلىق اقپارات قۇرالدارى جارىسا حابارلاپ جاتىر. كەيدە بۇل حابارلار ءبىر-بىرىنە قايشى دا كەلىپ جاتادى. بىراق بارلىعىنان جاسايتىن باستى قورىتىندى – حالىق قولداماعان بيلىك ۇزاققا بارمايدى. ون جىل بيلىكتە بولىپ, تامىرىن تەرەڭگە جىبەرگەن گباگبو قولىندا ايتارلىقتاي قارۋلى كۇش بولعانىمەن, كوپكە شىدامادى. سويتسە دە, ءوزىنىڭ جولى قيىلعانىنا كوزى جەتكەن سوڭ, سوڭىنا دەيىن شايقاسامىن دەمەي, گباگبونىڭ, كەش تە بولسا, قارسىلاسىنىڭ جەڭىسىن مويىنداعانىن دا اتاپ ايتقان ءجون سياقتى.
ماماديار جاقىپ.