اقمولا وبلىسىنىڭ اكىمى سەرگەي كۋلاگيننىڭ تۇرعىندار الدىنداعى ەسەپ بەرۋ كەزدەسۋى بولىپ ءوتتى. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ە.ساعاديەۆ, پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ مەملەكەتتىك ينسپەكتورى ق.بايىمبەتوۆ جانە دە وبلىس اۋداندارىنان كەلگەن ءارتۇرلى ۇيىمدار مەن بىرلەستىكتەردىڭ التى جۇزگە تارتا وكىلى قاتىسقان جيىندا وتكەن جىلدىڭ ناتيجەلەرى مەن الداعى مىندەتتەر جايى كەڭىنەن ءسوز بولدى.
تاۋەلسىزدىگىمىزدىڭ 25 جىلدىعىندا وبلىس جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزگەندىگىنە ەرەكشە توقتالعان وبلىس اكىمى ونىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق تۇراقتىلىق, سىرتقى جانە ىشكى قاۋىپسىزدىكتى ساقتاۋ, سونداي-اق, ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق بىرلىكتى قامتاماسىز ەتۋ ارقاسىندا مۇمكىن بولعاندىعىن ايتتى. ءوڭىر ەكونوميكاسىنا تارتىلعان قاراجات كولەمى 220 ملرد تەڭگەدەن اسسا, ونىڭ 66 پايىزى جەكە ينۆەستيتسيالار مەن قارىز قاراجاتى ەسەبىنەن جۇزەگە اسقان. ناتيجەسىندە 12,5 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, ورتاشا ايلىق جالاقى 104 مىڭ تەڭگەگە وسكەن. وڭىرلىك جالپى ءونىم ءاربىر تۇرعىنعا شاققاندا 1,2 ميلليون تەڭگەنى قۇراعان.
2016 جىلى اۋىلشارۋاشىلىق ءونىمدەرىنىڭ جالپى كولەمى 347 ملرد تەڭگە بولسا, سونىڭ 240,7 ملرد تەڭگەسى وسىمدىك شارۋاشىلىعىنا تيەسىلى. ال مال ونىمدەرى 105,1 ملرد تەڭگەنى قۇراعان. وتكەن جىلى بيداي ەكسپورتى 1,8 ملن تونناعا, ۇن ەكسپورتى 152 مىڭ تونناعا جەتكەن. كەن سالاسىنىڭ كاسىپورىندارى جاقسى كورسەتكىشتەرىمەن ەرەكشەلەنگەن.
ءوڭىردىڭ سىرتقى ساۋدا اينالىمى دا ۇلعايىپ كەلەدى. وتكەن جىلدىڭ 11 ايىنا كوز جۇگىرتسەك, بۇل كورسەتكىش 703,2 ملن اقش دوللارىن قۇراعان.
سونىمەن بىرگە, وڭىردە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا قىرۋار قارجى ءبولىنىپ كەلەدى. بۇل سالاعا 29,2 ملرد تەڭگە, ال «وڭىرلەردى دامىتۋ-2020» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە 4,6 ملرد تەڭگە باعىتتالعانىن وبلىس اكىمى ەرەكشە اتاپ كەتتى. بىلتىر 364,8 مىڭ شارشى مەتر باسپانا قولدانىسقا بەرىلسە, سونىڭ 192,4 مىڭى جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى. ەڭبەكپەن قامتۋ ورتالىقتارىنا جۇگىنگەن 18659 ادامنىڭ 17082-ءسى جۇمىسقا ورنالاستىرىلىپتى. اۋىلداعى جۇمىسسىزدىقتى بولدىرماۋ ماقساتىندا 1 ملرد 51 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 427 ميكروكرەديت بەرىلگەن. اۋىلدىق ەلدى مەكەندەردى سۋمەن جابدىقتاۋ ءۇشىن 119 شاقىرىم قۇبىر تارتىلىپ, 8 مىڭنان استام ادام ساپالى اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتىلىپتى. جالپى, بۇگىنگى كۇنى وبلىس تۇرعىندارىنىڭ 88 پايىزى ساپالى سۋ ءىشىپ وتىر. بيىل 3 مىڭ وقۋشىلىق ورىندى قۇرايتىن 8 مەكتەپ سالۋ جانە قايتا جوندەۋدەن وتكىزۋگە قارجى بولىنسە, بالاباقشامەن قامتۋ 95,4 پايىزعا جەتكەن. سونىمەن قاتار, بىلتىر 8 جاڭا دەنساۋلىق ساقتاۋ نىسانى پايدالانۋعا بەرىلسە, 28-ىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپتى.
وڭىردە ءالى دە مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋدە سەلقوستىق بارلىعى بايقالادى. ەرەسەك تۇرعىندار اراسىنداعى مەملەكەتتىك ءتىلدى مەڭگەرۋ دەڭگەيى بار-جوعى 2 پايىزعا عانا ارتقان. ال بالاباقشالار مەن شاعىن ورتالىقتارداعى قازاق ءتىلىن وقىتۋ دەڭگەيى 70 پايىزدان 82 پايىزعا دەيىن وسسە دە, مەكتەپتەردەگى ءتىل وقىتۋ دەڭگەيى 46-دان 47 پايىزعا, ياعني 1 پايىزعا عانا العا جىلجىپتى.
وبلىس اكىمى پرەزيدەنت جولداۋىنداعى مىندەتتەردىڭ ورىندالۋى بارىسىنا ەرەكشە دەن قويدى. اسىرەسە, ەكسپو-2017 مامانداندىرىلعان حالىقارالىق كورمەسىن وتكىزۋ ەرەكشە مانگە يە. وڭىردە كاسىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسىنا سايكەس قۇنى 65,5 ملرد تەڭگە بولاتىن 5 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ قولعا الىنادى. سونىڭ ىشىندە جىلدىق قۋاتى 2 ملن توننا بولاتىن تسەمەنت زاۋىتى ىسكە قوسىلادى دەپ كۇتىلۋدە. ونىڭ ونىمدەرى ىشكى رىنوكقا عانا ەمەس, سونىمەن قاتار, سىرتقا شىعارىلادى دەپ كۇتىلۋدە. قۋاتى جىلىنا 60 توننا ەت بەرەتىن قۇنى 50 ملرد تەڭگەگە باعالانىپ وتىرعان ماكينكا قۇس فابريكاسىنىڭ قۇرىلىسى دا ىسكە اسىرىلماق. اسىرەسە, ماسالى تەمىر كەنى ورنىندا مەتاللۋرگيالىق كومبينات سالۋ جونىندەگى قازاق-قىتاي بىرلەسكەن جوباسىنا ۇلكەن ءۇمىت ارتىلىپ وتىر. نىسان پايدالانۋعا بەرىلسە 3 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلاتىن بولادى. بۇدان باسقا, 2017 جىلى وڭىردە بارلىق سالا بويىنشا 3 مىڭ جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ اشىلۋىنا مۇمكىندىك بەرەتىن جالپى قۇنى 141 ملرد تەڭگەگە باعالانىپ وتىرعان 95 ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە اسىرىلادى دەپ كۇتىلۋدە.
ەسەپتى كەزدەسۋگە جينالعاندار الدىندا ءسوز سويلەگەن ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ەرلان ساعاديەۆ سالاداعى ايتۋلى وزگەرىستەردى تىلگە تيەك ەتتى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدى وڭتايلاندىرۋ ناتيجەسىندە جوعارى ءبىلىم الۋعا قوسىمشا 17 مىڭ بالا مۇمكىندىك العان. جانە دە جوعارى وقۋ ورىندارى رەكتورلارىنىڭ سايلانۋى جالعاساتىنىن دا العا تارتتى. وتكەن جىلى 75 مىڭ مۇعالىم بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ارنايى وقىسا, بيىل دا وسىنشاما ۇستاز وقىتىلادى دەپ كۇتىلۋدە ەكەن. سونىمەن بىرگە, مينيستر بەس كۇندىك ساباق كەستەسىنە كوشۋ, ءۇي تاپسىرماسىن ازايتۋ, ەلەكتروندى كۇندەلىك سياقتى ماسەلەلەرگە قاتىستى دا تۇسىنىك بەرە كەتتى. ۇستازدار قاۋىمىنا وزدەرىنىڭ قۇزىرەتىنە جاتپايتىن مىندەتتەردى ورىنداۋعا تىيىم سالۋ قاجەتتىگىن العا تارتقان ە.ساعاديەۆ ولاردى تەك ءبىلىم بەرۋگە جۇمىلدىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋدارتتى. مەكتەپتەردەگى اقشا جيناۋدى تىيۋ قاجەتتىگىن العا تارتقان مينيستر ەڭ ۇلكەن پروبلەما ءورىستىلدى مەكتەپتەردە وقىعان بالالاردىڭ قازاق ءتىلىن مەڭگەرمەۋىمەن بايلانىستى ەكەندىگىن العا تارتتى.
كەزدەسۋ سوڭىندا تۇرعىندار كوپتەگەن وزەكتى دەگەن ماسەلەلەردى كوتەرىپ, ءوڭىر باسشىسىنىڭ اۋزىنان ناقتى جاۋاپتار الدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى, «ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى