جىل وتكەن سايىن بالالاردىڭ پسيحولوگياسى دا وزگەرۋدە. ءبۇگىنگى وقۋشىلاردىڭ جاندارى وتە نازىك. وزدەرىنىڭ ويلاۋ قابىلەتتەرىنە الەۋمەتتىك جەلى, ينتەرنەت, ۇيالى تەلەفون ارقىلى تەجەۋ جاساپ جۇرگەندەرىن سەزبەيدى. وقۋشىلاردىڭ باسىم بولىگى كىتاپحانا كورمەي مەكتەپتەردى اياقتاپ جاتادى. بۇل وقۋشىلاردىڭ كىتاپ وقۋعا ءمۇلدەم زاۋىقسىز ەكەنىن اڭعارتادى. سەبەبىن اقپاراتتىق وزىق تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنا ءسىلتەيمىز.
مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «اباي جولىن» تولىق وقىعان وقۋشىلار جوقتىڭ قاسى. ولاردىڭ وي-ءورىستەرى كومپيۋتەرمەن نەمەسە ينتەرنەتپەن ۇشقىرلانادى دەپ ايتا المايمىن. ءبىز كىتاپتىڭ ءىشىنە ەنىپ, كەيىپكەرلەرمەن بىرگە قۋانىپ, بىرگە مۇڭايىپ, كوركەم ادەبيەت وقۋ ارقىلى جەتىلدىك. ءالى ەسىمدە, ءسابيت دونەنتاەۆتىڭ «كوركەمتاي» اتتى اڭگىمەسىن وقىعاننان كەيىن كوركەمالىنىڭ كەيپى كوز الدىما ەلەستەپ, جەكسۇرىن ىسقاق بالالىق جۇرەگىمدى قان جىلاتقانى.
كىتاپ – ۇلكەن الەم, ادامدى تاربيەلەيدى, ءتىل ۇيرەتەدى, وي ءورىسىن دامىتادى. «كوپ جاساعاننان ەمەس, كوپ وقىعاننان اقىل سۇرا» دەگەن دانا حالىق. بارلىق ءبىلىم, بارلىق عاجاپ – كىتاپتا. سوندىقتان كوپ وقۋ كەرەك. «وقۋسىز ءبىلىم جوق, ءبىلىمسىز كۇنىڭ جوق» دەگەندەي, ءبىلىم ءنارى كىتاپ وقۋدا ەكەنىن بۇگىنگى وقۋشىلارعا جەتە ءتۇسىندىرۋ ءۇشىن ءتۇرلى ءتاسىل, ىزدەنىستەر كەرەك.
تاعى ءبىر قىنجىلاتىنىمىز وقىرمانداردىڭ كوپشىلىگى – ورىس تىلدىلەر. كىتاپ دۇكەندەرى مەن ءدۇڭگىرشىكتەردە سامساعان باسقا ءتىلدەردەگى كىتاپتار تۇر.
ءار وتباسى بالالاردىڭ كىتاپقا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن وياتۋى ءتيىس. قالابەردى بالاباقشادا جالعاستىرساق. ارينە, بالالارعا ارنالعان ادەبيەتتەر بارشىلىق. قازاق تىلىنەن باي كوركەم, ءتىل جوق. سول ءتىلىمىزدىڭ مايىن اعىزىپ تۇرىپ جازعان شىعىرمالار وقىلماسا, ياعني جازىلعان دۇنيە وقىلماي جاتسا وندا ول شىعارمالاردىڭ جەتىم قالعانى. بالا كەزىمىزدەن باتىرلار جىرىنا قانىق بولدىق. بۇگىنگى بوبەكتەردىڭ سەزىمدەرى قايداعى ءبىر قاراۋعا تۇرمايتىن تۇرپايى «شرەك», «ميككي ماۋس», «گارري پوتتەر», «مىسىق پەن تىشقان» ىسپەتتى باتىستىق مۋلتفيلمدەرمەن ويانۋدا.
ارينە, اباي, شاكارىم, مۇقاعالي, ورالحان وقۋلارى ۇيىمداستىرىلادى. بۇل دا وقۋشىلاردى كىتاپقا قۇمارلاندىرۋدىڭ جولى دەسە بولادى. مەكتەپتەر اراسىندا جاس ابايتانۋشى, بەيىمبەتتانۋشى سياقتى شارالار ۇيىمداستىرىلسا, تۇلعاتانۋعا نەگىز بولارى انىق.
«كىتاپ اتاۋلى دوسى بولا باستاعان شاقتان بىلاي عانا, ءاربىر جان ءوزىن ينتەلليگەنت بولا باستادىم دەپ ساناۋىنا بولادى», دەگەن مۇحتار اۋەزوۆتىڭ سوزىمەن كەلىسپەيتىن جان بولا قويماس. شىنىمەن دە, كىتاپ ارقىلى ادامزات اقىل-ويىنىڭ ءىنجۋ-مارجانىن بويىنا جينايدى دا, ولاردى ۇرپاقتان-ۇرپاققا جەتكىزەدى. كىتاپ – بارلىق بىلىمدەردىڭ باسىن ءبىر جەرگە توعىستىرىپ, كەز كەلگەن ساتتە كومەككە كەلەتىن ەرەن كۇش. ادامزات تاريحىندا كونە داۋىرلەردەن ساقتالىپ كەلە جاتقان تاستاعى تاڭبالاردان باستاپ, كوپتەگەن جازۋ, سىزۋلار ارقىلى بىزگە جەتكەن اقىل-وي, عىلىم-ءبىلىم قازىنالارى كىتاپ ارقىلى يگىلىگىمىزگە اسۋدا.
بۇلاقتىڭ دارياعا بەت العانىنداي, «الىپپەدەن» باستاۋ الاتىن ءبىلىم كىلتى ۇستاعان ادامنىڭ سەنىمدى سەرىگىنە, اينىماس دوسىنا اينالارى ءسوزسىز. كىتاپتاردىڭ قۇدىرەتتى كۇشىن جەكە ادامدار عانا ەمەس, وركەنيەتتى مەملەكەتتەر دە جوعارى باعالاعان, اسا ماڭىزدى ساياسات دەپ قاراعان. سوعىستان ابدەن كۇيرەگەن, ەكى اتوم بومباسىنىڭ قاسىرەتىن شەككەن, جەرىندە ەشقانداي شيكىزات جوق جاپوندار جاستار بويىنداعى رۋحتى كوتەرۋدى قولعا العان. ولار «جاستار ون-ون بەس جىلدان كەيىن ەلدىڭ ارقا سۇيەر كادرلارى بولادى» دەپ ەسەپتەگەن. بۇل ءۇشىن ءبىلىم بەرۋدى جەتىلدىرگەن, كىتاپحانالار جەلىسىن كەڭەيتكەن ەكەن.
كەڭەس وكىمەتى تۇسىندا كوپ دانامەن تارالعان «قازاقستان پيونەرى», «ۇلان» گازەتىن ءار وتباسى الىپ وقيتىن. «بالدىرعان» مەن «اقجەلكەن» جۋرنالدارىنا دا جەتكىنشەكتەر جارىسىپ جازىلۋشى ەدى. كەيىنگى ۋاقىتتا بۇل باسىلىمداردىڭ تيراجى ايتارلىقتاي ازايىپ كەتتى. قازىرگى تاڭدا بالالارعا رۋحاني ازىق بولاتىنداي, ولاردى تاربيەلەيتىن قۇرالعا اينالار جاڭا كىتاپتار قاجەت. بالدىرعانداردىڭ ساناسىنا پاتريوتتىق تاربيەنىڭ ءنارىن سەبەتىن, جاڭا عاسىر ۇلاندارىنىڭ پسيحولوگيياسىن, بولمىسىن اشاتىن, ولاردىڭ شىنايى تىنىس-تىرشىلىگىن كورسەتەتىن, ومىرلىك قاجەتىنە جارايتىن, ويىنان شىعاتىن قىزىقتى دۇنيەلەردىڭ سانى ارتسا ءجون بولارى انىق.
بۇگىندە بالالار تاقىرىبىندا قالام تەربەپ جۇرگەن اقىن-جازۋشىلار جەتەرلىك. بىراق كوپشىلىگى بالدىرعانداردىڭ پسيحولوگيياسىن جەتىك بىلە بەرمەيدى. ەڭ الدىمەن, كەز كەلگەن تۋىندى كىشكەنتايلاردىڭ ۇعىمىنا سايكەس بولۋى قاجەت. ءسابي ءتىلى بىلدىرلاپ شىققاننان اق ءسۇتىن ەمىزگەن اناسىنىڭ ءالدي اۋەنىنە قۇلاق تۇرەدى. اجەسى مەن اتاسىنىڭ جارىسا ايتقان ەرتەگىلەرىن قىزىعا تىڭدايدى. جالماۋىز كەمپىردىڭ جاۋىزدىعىن ەستىگەندە جاۋدىرەگەن جانارلارىنا ۇرەي ۇيالايدى. باتىرلىق پەن تاپقىرلىق تۋرالى ايتىلاتىن جەرلەرىندە جانى جادىراپ, راقاتتانىپ وتىرادى. وسى قۇشتارلىقتى ادەمى بەزەندىرىلگەن سۋرەتتى كىتاپشالار ۇشتاي تۇسەدى. كىتاپ تاڭداي الۋدىڭ ءوزى ۇلكەن ونەر. ناشار كىتاپتاردى وقۋ ەشتەڭە وقىماعاننان دا زياندى.
كىتاپ تاڭداپ, تالعاپ وقي ءبىلۋ, ونى ءتۇسىنۋ مەن ءتۇيسىنۋ, العان اسەرىڭدى ومىرلىك قاجەتىڭە جاراتا ءبىلۋ – ءاربىر ادامنىڭ بىلىگى مەن ءبىلىمىن, پايىمى مەن پاراساتىن ايقىندايتىن العىشارتتاردىڭ ءبىرى.
ەندەشە, وسكەلەڭ ۇرپاققا تىم بولماعاندا ايىنا ءبىر كىتاپتان وقىتساق...
مارات سايدالين,
«ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى» اق اقمولا وبلىسى بويىنشا پەداگوگتاردىڭ بىلىكتىلىگىن ارتتىرۋ ينستيتۋتىنىڭ قىزمەتكەرى
اقمولا وبلىسى