قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.ا.نازارباەۆ وتكەن اپتانىڭ سوڭىنا قاراي جۇمىس ساپارىمەن ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك وڭىرىندە بولىپ قايتقانىنان گازەت وقىرماندارى قۇلاعدار. ساپار بارىسىندا ەلباسى تۇركىستان قالاسىنداعى احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە ارنايى سوعىپ, ول جەردە جاتقان ۇلتىمىزدىڭ ۇلى تۇلعالارىنا زيارات ەتتى, قۇران وقىتتى.
ەلباسى وسى ساپارىنىڭ سوڭىندا, تۇركىستان قالاسىنداعى جاڭادان سالىنىپ, بىلتىر كۇزدە عانا پايدالانۋعا بەرىلگەن تاريحي-ءمادەني ەتنوگرافيالىق ورتالىقتىڭ اسەم عيماراتىندا قازاقتىڭ ءبىر توپ زيالىلارىمەن كەزدەسۋ وتكىزدى. كەزدەسۋدە مەملەكەتتىك ءتىل, ءدىن مەن ءدىل, ۇلتتىق يدەولوگيا مەن جاستاردى ەلجاندىلىققا تاربيەلەۋ جونىندە جان-جاقتى اشىق اڭگىمە بولدى.
«ابايتانۋ» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, كورنەكتى عالىم مەكەمتاس مىرزاحمەتوۆ تە وسى كەزدەسۋگە قاتىسىپ, ءسوز سويلەگەن ەدى. ءبىز كورنەكتى عالىمنىڭ سول كەزدەسۋدە سويلەگەن ءسوزىن ىقشامداپ, وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىرمىز.
بۇگىندە قازاقستان دامۋدىڭ قايتالانباس وزىندىك ەرەكشە جولىنا ءتۇستى. ەندى ەلىمىز ساندىق كورسەتكىشتەردى ارتقا تاستاپ, ساپالىق وزگەرىستەردى مەڭگەرە باستادى. ياعني, دامۋدىڭ كۇردەلى, ساپالىق بەلگىسىنە نىق قادام باسقان جاڭا مەملەكەتكە اينالۋ ءۇردىسىنە كوشتىك.
بۇل جايدان-جاي قۇبىلىس ەمەس دەپ بىلەمىن. بۇل – كەلەلى, جۇيەلى جەتىستىكتەردىڭ تاريحي كورىنىستەرى. ءولشەمسىز ەرەن ەڭبەكتىڭ ءناتيجەسى. سونىڭ ارقاسىندا قازاقستاننىڭ الەمدە وزىندىك ورنى بار ەكەندىگىن جانە ودان ونەگە-ۇلگى الۋعا بولاتىندىعىن دۇنيە ءجۇزى مويىنداپ وتىر. بۇل – اسىلىق ايتقان ءسوز ەمەس, بۇگىنگى كۇن شىندىعى.
بۇل سوزىمە دالەل دە, دايەك تە جەتكىلىكتى. سول كوپ جەتىستىگىمىزدىڭ ءبىرى – «ءمادەني مۇرا» باعدارلاماسى. ەشبىر ەلدە جوق, دەر ۋاقىتىندا قولعا الىنىپ, جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان, ءتول مادەنيەتىمىز ءۇشىن تەڭدەسسىز جوبا! وسى باعدارلاما ءۇشىن دە, ونى جاساتىپ, قابىلداتقانىڭىز ءۇشىن دە, قۇرمەتتى ەلباسى, سىزگە ايتارىمىز تەك راحمەت قانا!
بۇل باعدارلاما ولگەنىمىزدى ءتىرىلتىپ, وشكەنىمىزدى جاندىرعانداي بولدى, ەسكىرگەنىمىز جاڭارىپ, جوعالعانىمىز تابىلىپ جاتىر. ەندى پرەزيدەنت ءوزى باس بولىپ كورسەتىپ بەرگەن وسى ءۇلگىمەن جەرگىلىكتى جەرلەردە دە مول رۋحاني قۇندىلىقتار جيناقتالا باستالدى.
مىسالدى مەن ءبىر عانا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى جونىنەن ايتايىن. «قازىنالى وڭتۇستىك» ايدارىمەن ءوتكەن جىلى وسى ءوڭىردىڭ فولكلورىن, اۋىز ادەبيەتىن, اڭىزدارى مەن جىرلارىن, باسقا دا رۋحاني قۇندىلىقتارىن ارنايى عىلىمي ورتالىق قۇرىپ, جيناقتاي باستاعان ەدىك. وسى رۋحاني قۇندىلىقتاردىڭ باس-اياعىن شامالاپ ەسەپتەپ قاراساق, كەلەشەكتە 300 تومنان اساتىن ءتۇرى بار. بۇل شىن مانىندە حالىقتىڭ باعا جەتپەس وراسان بايلىعى دەر ەدىم. بىلتىرعى جىل اتالعان كىتاپتاردىڭ 20 تومىن جارىققا شىعاردىق. ول كىتاپتار قىزدىڭ جيعان ءجۇگىندەي بولىپ كورمەدە تۇر.
جالپى, تاريحي تۇرعىدان قاراعاندا, قاس-قاعىم مەرزىمدە 20 جىلعا تولىپ وتىرعان وسكەلەڭ مەملەكەتىمىز وزىق ەلدەردىڭ وزىنە ۇلگى-ونەگە بەرە الاتىن جاعدايعا جەتۋى – حالقىمىزدىڭ, ونى باسقارىپ وتىرعان پرەزيدەنتىمىز, نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى, ءسىزدىڭ ۇلى تابىسىڭىز. ءالبەتتە, مۇنىڭ تاريحي نارقى مەن پارقىن بۇگىنگى ءبىز پايىمداي الماي جاتقان شىعارمىز. ولارعا باعا بەرۋ بولاشاقتىڭ ەنشىسىندە. بىراق, بۇگىنگى ۇرپاق, اسىرەسە, اعا بۋىن رەتىندە ءبىزدىڭ ايتارىمىز, ەڭ باستىسى – تاۋەلسىزدىكتى باعالاي ءبىلۋىمىز كەرەك. تاۋەلسىزدىك – ءوزىڭىز ءاردايىم ايتىپ جۇرگەندەي, تەڭدەسى جوق قۇندىلىق.
وسىناۋ بارشا جەتىستىكتىڭ جولباسشىسى بولعانىڭىز ءۇشىن, قادىرلى ەلباسى, ارداگەر اقساقال, كوپتى كورگەن قارت عالىم رەتىندە سىزگە دەگەن ءوز باسىمنىڭ العىسى زور. ءبارىمىز بۇقارانىڭ قالىڭ ورتاسىندا جۇرەمىز, ەل-جۇرتپەن كۇندەلىكتى اڭگىمەلەسىپ, پىكىرلەسىپ جۇرەمىز. سودان كورگەن-بىلگەنىمدى ءسوز رەتىندە جاسىرماي ايتا كەتەيىن: مەن عانا ەمەس, وزىڭىزگە دەگەن حالقىمىزدىڭ ريزاشىلىعى, قاراپايىم اق تىلەگى شەكسىز. ءبىز وسىعان كۇندەلىكتى كوز جەتكىزىپ ءجۇرمىز.
بۇگىنگى كەزدەسۋ قاتىسقان ادامداردىڭ ەسىندە ۇزاق ۋاقىت قالاتىنى ءسوزسىز. ءويتكەنى, بۇل ارادا ءبىزدىڭ دە كوكەيىمىزدى كوپتەن قوزعاپ ءجۇرگەن ونەگەلى دە ورەلى اڭگىمە بولىپ جاتىر. قوعامدى تولعاندىرعان, ءبىزدى تولعانتىپ جۇرگەن وزەكتى پروبلەمالاردىڭ ءبارىن ءسىز سەزىپ-ءبىلىپ وتىرادى ەكەنسىز. ءبارىن قولمەن قويعانداي جىكتەپ-جىلىكتەپ, ولاردى شەشۋدىڭ جولدارىن دا نۇسقاپ, مىنەكي, الدىمىزعا جايىپ سالىپ وتىرسىز. راحمەت!
ءبىز دە حالقىڭىزدىڭ ءوزىڭىزگە دەگەن اق تىلەگىنە قوسىلا وتىرىپ, ەلىڭىزدىڭ كوشىن باستاپ, الداعى ماقساتتارعا جەتەلەي بەرىڭىز دەمەكپىز.