بۇقار جىراۋدىڭ «تىلەك» تولعاۋىندا ناماز قۇلشىلىعىنا ەرەكشە ماڭىز بەرىلەدى. بەس نامازدىڭ بىرەۋى دە قازا بولماۋى – كومەكەي اۋليەنىڭ بەسىنشى تىلەگى. مۇقىم مۇسىلمان مىللەتى بۇل قۇلشىلىقتى قۇدايدىڭ بەس پارىزىنىڭ ءبىرى دەپ ەسەپتەيدى. بىراق ەل ىشىندەگى كەي ازاماتتار, كوپشىلىگى دەسترۋكتيۆتى باعىتتاعى ءدىني توپ وكىلدەرى ناماز وقىماعان ادامنىڭ ەشبىر قۇلشىلىعى قابىل ەمەس دەپ وسپادار وي تاراتادى. قاراپايىم حالىقتىڭ كوڭىلىنە كۇدىك تۇسپەسىن دەپ, ءمۇفتياتتىڭ ءپاتۋا ءبولىمىنىڭ پىكىرىن بىلدىك, دەپ جازادى Egemen.kz.
قمدب ءدىني وڭالتۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى حاسان امانقۇلوۆ ءسوزىن پايعامباردان جەتكەن حاديسپەن دايەكتەدى.
«يسلام بەس نارسە ۇستىنە قۇرىلعان. ولار – كاليما, نامازدى تولىق وقۋ, زەكەت بەرۋ, قاجىلىققا بارۋ, رامازان ايىندا ورازا تۇتۋ», دەگەن (بۇحاري, ءمۇسليم).
ورازا ۇستاۋدىڭ قانداي ادەپتەرى بار؟
ءارى قاراي يسلامداعى پارىز ۇعىمىنا ارنايى توقتالدى.
«بۇيىرىلعان بارلىق پارىزدى ورىنداۋ – مىندەت. الايدا مۇسىلماننىڭ بارلىق عيباداتىنىڭ قابىل بولۋى, ساۋاپ بەرىلۋى ونىڭ شىن سەنىمىنە (يمانىنا) بايلانىستى. ياعني مۇحاممەد پايعامباردىڭ اللا تاعالا تاراپىنان جەتكىزگەن نارسەلەرىن شىن جۇرەگىمەن قابىلداپ, ناماز وقىسا, ورازا ۇستاسا, زەكەت بەرسە, قاجىلىققا بارسا جانە باسقا دا ىزگى ىستەردى ىستەسە دۇعا-تىلەگى قابىل بولادى, وعان ساۋاپ بەرىلەدى. دەمەك بارلىق ىزگى ءىستىڭ قابىل بولۋى – ەڭ الدىمەن ءبىزدىڭ يمان ەتۋىمىزگە بايلانىستى», دەيدى ءمۇفتيات وكىلى.
بۇل رەتتە ويىمىزعا حاكىم ابايدىڭ ولەڭى ورالدى. اقىن يماننىڭ ءۇش اسىلى بار, ولار: قۇدايدى ءسۇيۋ, ادامدى ءسۇيۋ جانە ادىلەتتى ءسۇيۋ. وسى ءۇش ءسۇيۋ – يمان نەگىزى. اباي تىلىمەن ايتقاندا, «يماني گۇل» بولادى. ءارى قاراي ويشىل قۇلشىلىق-تاعات تۋرالى وي قوزعايدى.
«رۋزا, ناماز, زەكەت, حاج – تالاسسىز ءىس,
جاقسى بولساڭ, جاقسى تۇت ءبارىن تەگىس.
باستاپقى ءۇشتى بەكىتپەي, سوڭعى ءتورتتى,
قىلعانمەنەن تاتىمدى بەرمەس جەمىس»
اقىن ويى ولەڭنىڭ سوڭعى ەكى قاتارىندا انىق اڭعارىلادى. باستاپقى ءۇش دەگەنى – قۇدايدى, ادامدى, ءادىلىتتى سۇيە ءبىلۋ. بۇلاردى يگەرمەي جاتىپ قالعان ءتورت قۇلشىلىقتىڭ ناتيجەسى بولمايدى دەگەنى عوي.
ء«ىستىڭ باسى - رەتىن تانىماقتىق,
يمان بىلمەس تاعاتتى قابىل دەمەن», دەيدى اباي.
ورازا جانە بالا دەنساۋلىعى: اتا-انا نەنى ەسكەرۋى كەرەك؟
حوش, ءارى قاراي ءدىن مامانى ءوزى سويلەسىن. حاسان امانقۇلوۆ اللا تاعالا ناماز وقىماعانى ءۇشىن پەندەنىڭ ۇستاعان ورازاسىن ەسكەرۋسىز قالدىرمايدى, وعان ءتيىستى سىيىن, ساۋابىن بەرەتىنىن ايتادى.
«جاراتۋشى يەمىز ءوزىنىڭ ادىلەتى جايىندا قاسيەتتى قۇراندا بىلاي دەيدى: «قيامەت كۇنى سول كۇنگە ءتان ءدال تارتاتىن ادىلەت تارازىلارىن قۇرامىز دا, ادامداردىڭ دۇنيەدەگى ىستەرىن تۇگەلدەي تارتامىز. ول كۇنى ەشبىر جانعا تيتتەي دە ادىلەتسىزدىك جاسالمايدى. ىستەلگەن ءىس قىشانىڭ دانەگىندەي مىسقالداي بولسا-داعى ونى تارازىعا تارتامىز. ءبىز جاۋاپقا تارتۋشىلار رەتىندە جەتكىلىكتىمىز» («انبيا» سۇرەسى, 47-ايات).
ورازا كەزىندە ەكپە سالدىرۋعا بولا ما؟
سونىمەن بىرگە ول ناماز وقۋ مەن رامازان ايىندا ورازا ۇستاۋ – يسلام دىنىندە بۇيىرىلعان جەكە-جەكە عيباداتتار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ناماز وقىماي ورازا ۇستاسا, قۇداي ونى دا ەسكەرۋسىز قالدىرمايدى. بۇل تۋرالى قۇراندا: «كىمدە-كىم زارەدەي جاقسىلىق جاساسا, سونىڭ قارىمىن الادى. كىمدە-كىم زارەدەي جاماندىق جاساسا, سونىڭ جازاسىن تارتادى», دەلىنگەن ەكەن. الايدا ءدىن مامانى بەس پارىزدىڭ بارىنە دە بەكەم بولعان ءجون دەپ ايتادى.