قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىندە مەديتسينا سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن يننوۆاتسيالاۋ ماقساتىندا عىلىمي جوبالار ازىرلەپ, وندىرىسكە ەندىرىپ وتىراتىن عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى اشىلعان. ولار ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ 2015-2017 جىلدارعا ارنالعان عىلىمي جوبالار گرانتىن جەڭىپ العان ەدى. قازىر وسىنىڭ ەسەبىنەن «شۇباتتىڭ نەگىزىندە دارىلىك سىعىندىلارمەن ۇيلەسكەن جاڭا قىشقىلدى ءسۇت بيوپرەپاراتىن الۋدىڭ تەحنولوگياسىن زەرتتەپ, وڭدەۋ» اتتى عىلىمي جۇمىس جۇزەگە اسىپ وتىر.
حالىق مەديتسيناcىندا ەمدىك قاسيەتى بار ءسۇت ونىمدەرىنىڭ قاتارىندا تۇيە ءسۇتى دە بار. ينستيتۋت بازاسىندا ءوندىرىلىپ جاتقان شۇبات ونىمدەرى نەگىزىنەن پاستەرلەنىپ الىنۋدا. بۇل ءسۇتتىڭ قۇرامىنداعى بيولوگيالىق قۇندى زاتتار مەن ءدارۋمەندەردى تابيعي قالپىندا ساقتاپ, ماڭىزىن جوعالتپاۋعا ءمۇمكىندىك بەرەدى.
ءتورت ت ۇلىكتىڭ ىشىندە بيە ءسۇتىنەن باسقاسىنىڭ ءبارى دە ءپىسىرۋدى قاجەت ەتەدى. پىسپەگەن ءسۇت ءونىمدەرى باسقا اۋرۋلاردىڭ تارالۋىنا نەگىز بولادى. تۇيە اۋرۋ بولسا, ودان الىناتىن شۇباتتى تۇتىنۋ قاۋىپتى. وسى سەبەپتى عالىمدار ينفەكتسيا تۋعىزاتىن ميكروورگانيزمدەردىڭ جويىلۋىن قاتاڭ قاداعالاۋعا العان, سونىمەن قاتار جاڭا ءونىمنىڭ ساقتالۋ مەرزىمى دە ۇزارتىلعان. تۇيە ءسۇتىنىڭ اقۋىزىندا ەمدىك انتيوكسيدانتتى, يممۋندى رەتتەۋشى قاسيەتتەرگە يە يممۋنوگلوبۋلين مەن لاكتوفەرريننىڭ بار بولۋى, مىنە, وسىنداي بيوپرەپارات شىعارۋعا نەگىز بولىپ وتىر.
دالەل رەتىندە ايتار بولساق, ۋنيۆەرسيتەت كلينيكاسىندا قانت ديابەتىمەن تىركەلگەن ءبىرقاتار ناۋقاستارعا وسى جوبا شەڭبەرىندە دايىندالىپ جاتقان قىشقىلدى ءسۇت ءونىمىن بيوقوسپا تۇرىندە قولدانعاندا, ناۋقاستاردىڭ اعزاسىنداعى قانت مولشەرى ءتومەندەپ, ەمدەلۋشىلەردىڭ يممۋندىق جۇيەلەرىنىڭ قىزمەتى جوعارىلاعاندىعى بايقالدى. پرەپاراتتىڭ باسقا اعزالارعا كەرى اسەرى بولعان جوق. اتالعان كورسەتكىشتەر تاجىريبەلىك زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ وڭ ءناتيجەلەرىمەن دالەلدەندى. بۇل تۇيە ءسۇتىنىڭ تيىمدىلىگىمەن قاتار, ادام اعزاسىن اۋرۋعا شالدىقتىراتىن باكتەريا مەن ۆيرۋستاردان, ءتۇرلى اسقىنۋلاردان قورعاپ, كەرى اسەرىن تيگىزبەيتىن, قانت ديابەتىنىڭ الدىن الۋعا جانە قانت ديابەتىمەن اۋىراتىن ناۋقاستاردى ەمدەۋ ماقساتىندا قولدانۋعا بولاتىنىن دالەلدەپ بەردى. بيوپرەپارات شۇباتتىڭ ەمدىك قاسيەتىن ارتتىرىپ, قانت دەڭگەيىن تومەندەتۋ قاسيەتىنە يە.
بۇگىنگى تاڭدا تۇركىستانداعى مەديتسينالىق عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتى س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق مەديتسينا ۋنيۆەرسيتەتىمەن, قازاق تاعامتانۋ اكادەمياسىمەن, وڭتۇستىك قازاقستان مەملەكەتتىك فارماتسەۆتيكالىق اكادەمياسىمەن بىرلەسىپ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىر. جوبا زەرتتەۋلەرىنىڭ ءناتيجەسىندە عىلىمي سەمينارلار ۇيىمداستىرىلىپ, تالقىلانعان ءماسەلەلەر جايىنداعى ءمالىمەتتەر تۇركيانىڭ, باسقا دا شەت مەملەكەتتەردىڭ عىلىمي باسىلىمدارىنا ۇسىنىلدى. بۇگىندە «شۇبات نەگىزىندە ءازىرلەنگەن «ينۋللاكت-فيتو» ەمدىك-پروفيلاكتيكالىق بيويوگۋرتى» اتتى ونەرتابىستىق جاڭالىق پاتەنت الۋ ءۇشىن ۇلتتىق زياتكەرلىك مەنشىك ينستيتۋتىنا ءجىبەرىلدى.
عالىمداردىڭ ەندىگى ماقساتى – ساتىلىمعا دەيىنگى شۇباتتىڭ نەگىزىندە دارىلىك سىعىندىلارمەن ۇيلەسكەن قانت ديابەتىنە قارسى قىشقىلدى ءسۇت بيوپرەپاراتىن الۋدىڭ تەحنولوگياسىن زەرتتەپ, ءوڭدەپ, ءبيوونىم رەتىندە جاپپاي شىعارۋدى قولعا الۋ. ول ءۇشىن تۇركىستاندا تۇيە شارۋاشىلىعىن كەڭىنەن دامىتۋعا بارىنشا ءمۇمكىندىك بەرەتىن زاماناۋي قوندىرعىلارمەن جانە اپپاراتتارمەن جابدىقتالعان ۆيۆاري قاجەت.
بەكجىگىت سەردالى
تۇركىستان