«ەگەمەن قازاقستاننىڭ» ارناۋلى بەتى
باۋىرجان اتامىزدى دا بيىكتەتەيىك,
سابىر اتامىزدىڭ دا داڭقىن اسىرايىق
كەلەسى جىلدىڭ 25 قاڭتارىندا قازاق ەلىندە دۇنيە ەسىگىن اشىپ, وزبەك ناعاشىسىنىڭ قولىندا وسكەن, كەشەگى سۇراپىل سوعىس قاhارماندارىنىڭ ءبىرى, قازاقتان شىققان تۇڭعىش گەنەرال سابىر راقىموۆتىڭ تۋعانىنا 110 جىل تولادى. امانگەلدى مومىشەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى. وسىعان دەيىن وزبەكستاندا ۇلتتىق باتىر رەتىندە دارىپتەلىپ كەلگەن گەنەرال سابىر راقىموۆتىڭ تاشكەنتتەگى ەسكەرتكىشى سىرىلىپ, وزبەكستاننىڭ بارلىق جەرىندە اتاۋلارى الىپ تاستالۋىنا بايلانىستى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ۇلتىمىزدى الاڭداتقان ماسەلەگە وراي باتىرىمىزدىڭ اتىن اسقاقتاتىپ, ەلىمىزدە ەسكەرتكىشى قويىلۋى تالاپ ەتىلىپ جاتىر. وزبەكتىڭ زيالى قاۋىمى سىنعا الىپ, باتىردىڭ اناسى وزبەك قىزى, بىزگە بوتەن ەمەس دەگەن سوڭ, ەسكەرتكىش تاشكەنت قالاسىنداعى عافۋر عۋلاموۆ اتىنداعى سايا-باققا قايتا قويىلدى. بىزدىڭشە بۇلاي ىستەمەگەن ءجون ەدى. ال بولار ءىس بولعان سوڭ ەندى باتىرىمىزدىڭ رۋحىن وزىمىزدە اسقاقتاتىپ, تۋىن جەلبىرەتۋ ءۇشىن ناقتى شارالاردى قولعا الۋىمىز كەرەك. ءبىز ەل اراسىنا جىك سالۋ ءۇشىن ەمەس, دوستىق بايلانىستى نىعايتا تۇسۋگە ىنتالى ەكەنىمىزدى كىم-كىم دە تۇسىنەدى دەپ وي-لايمىن. سابىر راقىموۆتىڭ ەسىمىن ارداقتاۋدى ەندى قازاقستان جان-جاقتى قولعا العانى ءجون. وزبەك اعايىندارىمىزدىڭ ءوزى باس تارتىپ جاتسا, ەندى ولار ەشقانداي قارسىلىق تانىتپايتىنى جانە تۇسىنىستىكپەن قارايتىنى انىق. كەزىندە باۋىرجان مومىش ۇلى سابىر راقىموۆتىڭ ارتىندا قالعان سۇيگەن جارى قۇرالاي ناتۋللاەۆانى (سابىروۆا) تاشكەنتتەن الماتىعا بىرنەشە رەت كوشىرىپ اكەلگەن ەكەن, وزاعاڭدار قايىرا الىپ كەتىپ وتىرعان. قۇرالاي اپاي بۇل تۋراسىندا دا, ەرىنىڭ ۇلتى قۇجاتتا «كەزدەيسوق» «وزبەك» بولىپ جازىلىپ كەتكەنىن دە, باتىردىڭ سوڭعى ارمانى رەسمي تۇردە قازاق بولىپ ءولۋ بولعانىن دا, وسى جولدا ءوزىنىڭ كورگەن تالاي تەپەرىشىن دە بايانداپ كەتكەن. باتىر وزىمەن بىرگە مايداندا بولعان جۇبايى قۇرالايعا «مەنىڭ ارمانىم – قازاق بولىپ ءولۋ» دەپ ۇنەمى ايتىپ جۇرەدى ەكەن. سول باتىردىڭ اماناتىن ورىنداۋ ماقساتىندا قازاق ەكەنىن دالەلدەۋ ءۇشىن قۇرالاي اپاي 50 جىل بويى ساندالىپ, بارماعان جەرى, باسپاعان تاۋى قالماعان. 1946 جىلى كىرمەگەن ەسىگىم قالماعان سوڭ, اقىرى ابدەن كۇيىندىم دە, راديوكوميتەتكە بارىپ, سابىردى دا, ءوزىمدى دە «قازاقپىز» دەپ جاريالاپ جىبەردىم. «سابىر – سۋان رۋىنىڭ بالاسى مامبەتبەك داتقانىڭ نەمەرەسى» دەگەن ءسوزىمدى ەستىپ, وزبەكستاننىڭ قاۋىپسىزدىك ۇيىمىنىڭ قىزمەتكەرلەرى كەلىپ, مەنى ءبىر تۇندە جۇك ماشيناسىمەن الىپ كەتتى», – دەپ قۇرالاي اپا كەزىندە ايتقان ەدى. سابىردى قايتا قازاق ەتۋ ءۇشىن جارتى عاسىر بويى ارى-بەرى شاپقىلاپ, اقىرىندا جوعارعى اسكەري ۋچيليششەنىڭ مۇراعات بولىمىنەن سابىر ومار ۇلى «قازاق» دەپ جازىلعان قۇجاتىن تاپقان. سونىمەن بىرگە, سابىردىڭ تۋعان جەرى قازىعۇرتتاعى مۇراعات قورىندا «قازاق» دەپ انىق جازىلعان تۋ تۋرالى كۋالىگى ساقتالىپتى. قاعىنان جەرىگەن قۇلانداي وزبەكستان ۇكىمەتى ايگىلى باتىردان سىرت اينالىپ جاتقاندا, بۇرىنعىداي حالىقتار دوستىعىنا سىزات تۇسەدى دەۋدىڭ ەندى رەتى قالعان جوق. ءبىز وزبەكتىڭ ۇلى جازۋشىلارى, شىعىستىڭ كلاسسيك فيلوسوفتارى فيرداۋسي, نيزامي, ناۋاي, حافيز, ساعدي, ايني ەسىمدەرىن ءار ۋاقىتتا قادىر تۇتامىز. ال قالالارىمىزداعى نامانعان, تاشكەنت, وزبەك, ءاندىجان كوشەلەرى نە ماعىنا بەرەدى. سولاردى ءوز باتىرلارىمىز بەن قوعام قايراتكەرلەرىنىڭ ەسىمدەرىنە وزگەرتۋىمىز كەرەك. ءوز باۋىرىمىزعا شىنداپ تارتساق, ەردىڭ دە, ەلدىڭ دە مەرەيىن اسقاقتاتار ءىس بولماق. ازىرگە وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى شىمكەنت رەسپۋبليكالىق اسكەري مەكتەپ-ينتەرناتى (بۇرىنعى سۋۆوروۆ مەكتەبى) مەن شىمكەنت قالاسىنداعى كوشە اتى عانا بەرىلگەنىن ەسكەرسەك, بۇدان بىلاي دا راقىموۆتىڭ اتىن اسقاقتاتۋ ءىسى بارلىق وڭىردە جالعاسىن تابا بەرۋى كەرەك دەپ بىلەمىز. الداعى جىلى 25 قاڭتاردا تۋعانىنا 110 جىل تولاتىن سابىر راقىموۆتىڭ مۇشەلتويىنا بايلانىستى ۇكىمەت مەملەكەتتىك كوميسسيا قۇرىپ, تەز ارادا ىسكە كىرىسۋى قاجەت. وسى ورايدا باتىر ەسىمىنىڭ وشپەۋى, قانداستارىمىزدىڭ جۇرەگىندە ساقتالۋى ءۇشىن ناقتى شارالار: ەسىمىن قاستەرلەۋ, بىرنەشە باعىتتاعى كىتاپتار شىعارۋ, دەرەكتى فيلم ءتۇسىرۋ, مەكتەپ وقۋلىقتارىنا ەنگىزۋ جانە ت.ب. جۇزەگە اسىرىلۋى ءتيىس. ەلدى مەكەن, اۋدان اتاۋىن بەرسە دە ارتىقتىق ەتپەيدى. جوعارى وقۋ ورىندارىنا, اسكەري اكادەميا, اسكەري بولىمدەردىڭ اتاۋىن بەرىپ, ولاردا باتىردىڭ ەرەن ەرلىكتەرى ناسيحاتتالۋى ءتيىس. سابىر راقىموۆتىڭ تۋعان جەرى قازىعۇرت تاۋىنا ەڭسەلى ەسكەرتكىشىن تۇرعىزىپ, ەلشiلiك ارقىلى تاشكەنت مۇراعاتىنداعى راقىموۆتىڭ جادiگەرلەرiن تولىق قايتارىپ الۋ قاجەت-اق. قازاقستاندا قوعامدىق قور قۇرىپ قا-راجات اۋدارۋ ءۇشىن ارنايى ەسەپ-شوت اشۋ كەرەك. باۋىرجان مومىش ۇلىنداي تۋعان حالقى ءۇشىن قايتالانباس تۇلعانىڭ قاتارىندا قازاقتىڭ تاعى ءبىر الىبى يىق تىرەستىرىپ تۇرسا, قانداي عانيبەت! «تاۋلاردى دا بيىكتەتەيىك, دالانى دا اسقاقتاتايىق» دەيتىن ولجاس اقىنداي ايتار بولساق, باۋىرجان اتامىزدى دا بيىكتەتەيىك, سابىر اتامىزدىڭ دا داڭقىن اسىرايىق!فوتوكۇندەلىك
سۋرەتتەردى تۇسىرگەن ورىنباي بالمۇرات.