ەلىمىز ازاماتتىق كودەكسىندە قىزمەتكەردىڭ دەنساۋلىعىنا كەلتىرىلگەن زياندى وتەۋ ءتارتىبى ناقتى بەلگىلەنبەگەن-ءدى. وسى ماسەلەنىڭ كوتەرىلىپ كەلە جاتقانىنا دا ءبىراز بولعانى بەلگىلى. ۇكىمەت تاراپىنان پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشىلىعىمەن ازىرلەنگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق كودەكسىنە (ەرەكشە ءبولىم) وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىنىڭ قولداۋ تابۋى ۇلكەن جەتىستىك.
ۆالەري كوتوۆيچ, ءماجىلىس دەپۋتاتى.
مۇگەدەكتەر مەملەكەت تاراپىنان قولداۋعا يە دەسەك تە ول تۇبەگەيلى شەشىمىن تاپپاي كەلدى. ەگەر كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇرعان بولسا, وندا اتالعان جۇمىس ورنى جاپا شەككەن قىزمەتكەرى ءۇشىن اي سايىنعى تولەمىن تولەپ تۇرادى. ەگەر اتالعان كاسىپورىن بانكروتتىققا ۇشىراسا, وندا ونى مەملەكەت ءوز موينىنا الادى. وسى رەتتە دەنساۋلىعىنا كەلتىرىلگەن زيان ءۇشىن تولەم قىزمەتكەر 70-كە كەلگەن سوڭ توقتاتىلاتىن. مىنە, بۇل ماسەلە دەپۋتاتتار الدىنا وتكىر قويىلىپ كەلگەن ەدى. وسىعان وراي ءبىز زاڭ جوباسىنا بانكروتتىق سالدارىنان تاراتىلعان زاڭدى تۇلعالاردىڭ ءومىرى مەن دەنساۋلىعىنا كەلتىرىلگەن زياندى وتەۋ جونىندەگى كاپيتالداندىرىلعان تولەمدەردى العان قىزمەتكەرلەرگە جاسىن شەكتەمەي جۇزەگە اسىرۋدى قاراستىرۋدى ۇسىندىق. ەندى جاس جاعىنان شەكتەلمەيتىن بولدى.
تاعى ءبىر ماسەلە, تولەمدەردىڭ يندەكساتسيالانباۋى. سونىڭ سالدارىنان, ماسەلەن 2000 جىلى تاعايىندالعان تولەمدەر سول جىلدارداعى جالاقىعا سايكەس ەسەپتەلسە, ودان بەرگى ۋاقىتتا ول ەشقانداي وزگەرىسكە ۇشىراماي كەلگەن. ەندى زاڭدىق قۇجاتتا ول جىل سايىن قايتا قارالاتىن بولىپ كورسەتىلدى.
شىنتۋايتىنا كەلگەندە, بۇل ماسەلەمەن اينالىسىپ كەلە جاتقانىمىزعا دا 4-5 جىلداي بولىپ قالىپتى. بىرقاتار كاسىپورىنداردىڭ بانكروتتىققا ۇشىراعانىنا بايلانىستى بيۋدجەت ەسەبىنەن كاپيتالداندىرۋعا قول جەتكىزىپ, ولاردىڭ قۇقىن قورعاپ قالعان بولاتىنبىز. 2008 جىلى ءتىپتى وسى ماسەلەمەن كونستيتۋتسيالىق كەڭەسكە دە جۇگىنگەن ەدىك. وكىنىشكە قاراي, كونستيتۋتسيالىق كەڭەس 40-قا تارتا دەپۋتاتتىڭ قولى بار ۇندەۋدى قايتارىپ بەردى. سونداعى ۋاجدەرى: ازاماتتىق كودەكستەگى نورمانى كونستيتۋتسياعا تاڭا المايمىز. ال ءبىز ءوز تاراپىمىزدان ازاماتتارىمىزدىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىن اياقاستى ەتىپ وتىرمىز دەگەن ويىمىزدى جەتكىزگەن بولاتىنبىز. ارتىنان ۇكىمەت تاراپىنان ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيا قۇرۋ قاجەتتىگى جونىندەگى شەشىمنىڭ شىعۋىنا تۇرتكى دە بولدىق.
ءۇش جىل قاتارىنان وسى ماسەلە توڭىرەگىندە ءار ءتۇرلى ەسەپتەۋلەر ءجۇرگىزىلىپ, وعان قاجەتتى قارجى قاراستىرۋ جان-جاقتى پىسىقتالدى دا. قاراعاندى, ستەپنوگور قالالارىنان كەلگەن دەلەگاتسيالار ءوز ۇسىنىستارىن دا ورتاعا سالىپ جاتتى. نەگىزىنەن بۇل پروبلەمالار وسى ەكى وڭىرگە عانا تيەسىلى ەمەس. بۇل مۇناي-گاز, تاۋ-كەن, ءتىپتى مينەرالدىق تىڭايتقىش وندىرەتىن كاسىپورىنداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنە دە قاتىستى ماسەلە. وسى جەردە ەرەكشە ايتا كەتەرلىگى, ەگەر ەلباسىنىڭ ءوزى ارالاسپاعاندا بۇل ماسەلە شەشىمىن تابار ما ەدى, تاپپاس پا ەدى. ساياسي شەشىم قابىلدانعاننان كەيىن بارىپ اتالعان ماسەلە بويىنشا سەڭ قوزعالدى دەسە دە بولادى. وسى ءماسەلەگە 1 490,6 ميلليون تەڭگە قوسىمشا مەملەكەتتىك شىعىس رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىك كوميسسيانىڭ 2010 جىلعى 28 تامىزداعى شەشىمىمەن ماقۇلداندى جانە ول «2011-2013 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت تۋرالى» زاڭدا كورىنىس تاپتى. ياعني, 2011 جىلى 436,6 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلسا, 2012 جىلى – 497,9, 2013 جىلى 556,1 ميلليون تەڭگە قاراستىرىلعان.
قورىتا كەلگەندە, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ باستاماشىلىعىمەن ومىرگە كەلگەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىق كودەكسىنە (ەرەكشە ءبولىم) وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ ۇكىمەت تاراپىنان مويىندالدى. وسىنىڭ ءوزى ۇلكەن جەتىستىك ەكەنىن ايتا كەلىپ, بۇل دەپۋتاتتاردىڭ تالابىن ارتتىرا تۇسەرىنە كامىل سەنەمىن.