رەسەيدىڭ كراسنويار قالاسىندا وتكەن «ءسىبىردىڭ باس جۇلدەسى» بايقاۋىنىڭ ەكىنشى جۇلدەسى قازاق جىگىتىنىڭ قانجىعاسىنا بايلاندى
«استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترى سوليستەرى ءۇشىن الەمدىك دەڭگەيدەگى بيىكتەردى باعىندىرۋ قاشاندا قالىپتى داستۇرگە اينالعان. مىسالى, حالىقارالىق «ۇلكەن وپەرا» بايقاۋىندا ءبىرىنشى ورىندى يەلەنگەن سالتانات احمەتوۆانىڭ ەسىمىن كوپشىلىككە تانىستىرىپ جاتۋ ارتىق. ال بيىل بۇل جوباعا تەاتردىڭ تانىمال ءسوليستى سۇندەت بايعوجين قاتىسۋدا. الەمدىك ونەر شەبەرلەرى تاراپىنان جوعارى باعاعا يە ءانشىنىڭ ونەرىنە بۇگىندە بۇكىل وتانداستارى سۇيىسپەنشىلىك ءبىلدىرىپ, ولجامەن ورالارىنا ءۇمىت ارتىپ وتىر. ونەر جۇلدىزدارى اراسىنداعى تارتىستىڭ تاساسىندا قالىپ قويماۋعا ءتيىس تاعى ءبىر قازاقستاندىق سوليست سەرىك ناقىسپەكوۆتىڭ بالەت بايقاۋىنداعى جەڭىسى وتانداستارىن كول-كوسىر قۋانىشقا بولەۋدە.
ەسكە سالا كەتەيىك, «استانا وپەرا» مەملەكەتتىك وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ ءسوليستى س. ناقىسپەكوۆ 2011 جىلى الماتىداعى ا. سەلەزنەۆ اتىنداعى حورەوگرافيا ۋچيليششەسىن تامامداعاننان كەيىن, 2011-2012 جىلدارى ا. ۆاگانوۆا اتىنداعى ورىس بالەتى اكادەمياسىن وقىپ ءبىتىردى. بالەت شەبەرى «ارتەك فۋەتەسى» VII حالىقارالىق كلاسسيكالىق بي بايقاۋىندا ەكىنشى ورىندى (رەسەي, 2007), «ورلەۋ» حالىقارالىق بايقاۋىنىڭ ءى جانە ءىىى دارەجەلى (قازاقستان, 2010, 2008), سونداي-اق كىۆس حالىقارالىق بايقاۋىنىڭ جۇلدەلەرىن (وڭتۇستىك كورەيا, 2011), نيۋ-يوركتەگى حالىقارالىق بالەت ارتىستەرى بايقاۋىنىڭ (اقش, 2013), «شابىت» حالىقارالىق شىعارماشىل جاستار فەستيۆالىنىڭ (قازاقستان, 2014), حورەوگرافيالىق وقۋ ورىندارىنىڭ VII سىبىرلىك حالىقارالىق بايقاۋىنىڭ سىيلىقتارىن (رەسەي, 2008) يەلەنگەن.
ورىستىڭ كورنەكتى كومپوزيتورى س. پروكوفەۆتىڭ تۋعانىنا 125 جىل تولۋىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان بۇل ءىس-شارا نەگىزىنەن IV حالىقارالىق «ءححى عاسىر بالەتى» فورۋمى اياسىندا ءوتتى. قازاننىڭ سوڭىندا اياقتالعان ءبىرىنشى ىرىكتەۋ كەزەڭىنەن (سىرتتاي) مۇدىرمەي وتكەن قازاقستان, المانيا, يتاليا, جاپونيا, رەسەي, قىرعىزستان, ۋكراينا جانە ت.ب. ەلدەردىڭ بيشىلەرى, قاراشانىڭ 8-ءى مەن 12-ءسى كۇندەرى ارالىعىندا كراسنويار وپەرا جانە بالەت تەاترىنا جينالعان بولاتىن. وزا شاۋىپ ورىن العان جەڭىمپازدار ەسىمى 12 قاراشا كۇنى «ءححى عاسىر بالەتى» IV حالىقارالىق فورۋمىنىڭ جابىلۋ سالتاناتىندا ءمالىم ەتىلدى. ءدال وسى كۇنى جەڭىمپازداردىڭ قاتىسۋىمەن سالتاناتتى گالا-كونتسەرت ءوتتى.
كراسنويار تەاترىنىڭ ساحناسىندا سەرىك ناقىسپەكوۆ ا. اداننىڭ «كورسار», ح. لەۆەنسحولدتىڭ «سيلفيدا», تس. ءپۋنيدىڭ «ەسمەرالدا», ب. اسافەۆتىڭ «پاريج جالىنى», ل. مينكۋستىڭ «بايادەركا» كلاسسيكالىق بالەتتەرىنەن ۆارياتسيالار جانە ءوزى شىعارعان «ەسكە الۋ» حورەوگرافيالىق مينياتيۋراسىن ۇسىندى. بالەت بايگەسىنە ءسوليستى رەسەيدىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, پەداگوگ-رەپەتيتور كونستانتين زاكلينسكي دايىنداعان.
– مۇنداي ءىرى دودادا باق سىناۋ – ونەر يەسى ءۇشىن ۇلكەن مەكتەپ, ءارى ءوزارا تاجىريبە الماسۋعا جانە ءوز كۇشىن سىناۋعا تاپتىرمايتىن مۇمكىندىك دەپ ەسەپتەيمىن. الايدا, ەڭ ماڭىزدىسى – قازىلار القاسى قۇرامىنداعى كاسىپقوي ماماندار تاراپىنان بەرىلەتىن شىنايى باعا, – دەيدى سەرىك ناقىسپەكوۆ بىزگە بەرگەن سۇحباتىندا.
بەلگىلى فرانتسۋزدىق حورەوگراف, پاريج وپەراسى بالەتىنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى بريدجيت لەفەۆر توراعالىق ەتكەن قازىلار القاسى مۇشەلىگىنە الەمدىك بالەتتىڭ قايراتكەرلەرى ەندى, اتاپ ايتار بولساق, ولاردىڭ اراسىندا كسرو حالىق ءارتىسى, «ورىس بالەتى» تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ۆياچەسلاۆ گوردەەۆ (رەسەي), پەداگوگ, بوستون بالەتىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ميككو نيسسينەن (اقش), قىتاي حالىق ءارتىسى, قحر حورەوگرافتار وداعىنىڭ ءتورايىمى چجاو رۋحەن (قىتاي), سوفيا وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى سارا-نورا كريستەۆا (بولگاريا), حورەوگراف, بودرۋمداعى حالىقارالىق بالەت فەستيۆالىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ساادەت زەينەپ سۋنال (تۇركيا), رەسەيدىڭ حالىق ءارتىسى ۆالەري انيسيموۆ جانە تاعى باسقالار بار. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى, «استانا وپەرا» بالەت ترۋپپاسىنىڭ ديرەكتورى تۇرسىنبەك نۇرقاليەۆ قازىلار القاسى قۇرامىنا ەلىمىزدىڭ وكىلى رەتىندە ەندى. بولاشاعىنان جارقىن ءۇمىت كۇتەتىن قازاقستاندىق جاس سوليست بۇعان دەيىن دە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى ءبىرتالاي فەستيۆال-بايقاۋلارعا قاتىسىپ, ايتۋلى جۇلدەلەرگە قول جەتكىزگەن بولاتىن. ال بيىل ول استانا قالاسىندا وتكەن ءىىى حالىقارالىق بالەت ارتىستەرى بايقاۋىندا ءبىرىنشى ورىنعا تابان تىرەگەن ەدى. ءسوليستىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇل جەڭىستەر ونەر سوقپاعىنداعى ىزدەنىستەردىڭ ءالى سوڭى ەمەس, الدا مۇنان دا ماڭىزدى ءارى اۋقىمدى جوبالار كۇتىپ تۇر.
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»