سايلاۋالدى ۇگىت زاڭ اياسىندا ءجۇرۋى ءتيىس

سايلاۋ-2011

كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋ الدىن­داعى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى زاڭ تارتىبىنە سايكەس باس­تالىپ كەتتى. وسى ورايدا ءبىزدىڭ ءتىلشىمىز وسك مۇشەسى ءلاززات سۇلەيمەنگە جولىعىپ,  سايلاۋ ناۋ­­قانىنا بايلانىستى ءبىراز ساۋال قويعان بولاتىن. – ءلاززات جاڭىلىس­قى­زى, كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا داي­ىن­دىق جۇمىستارى باس­تال­عانىنا ءبىرشاما ۋا­قىت بولدى. سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى دا باستالىپ كەتتى. وسى ورايدا مەملەكەت باس­شى­سى باس پروكۋراتۋراعا زاڭدىلىقتىڭ ساقتا­لۋ­ىن قاداعالاۋدى قاتتى تاپ­سىردى. وسى زاڭدى­لىق­تىڭ ساقتالۋى تۇرعى­سى­نان اڭگىمەلەي وتىرساڭىز. – ءيا, كانديداتتاردىڭ سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات جۇمىستارى باستالىپ كەتتى. بۇل – جالپى سايلاۋ ناۋ­قانىنىڭ ماڭىزدى كە­زە­ڭى. سايلاۋالدى ۇگىت ءجۇر­گىزۋ ءتارتىبى «سايلاۋ تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭمەن رەتتەلەدى. زاڭدا كاندي­دات­تاردىڭ ۇگىت جۇرگىزۋى 3 با­عىتتا قاراستىرىلعان: بۇ­قا­رالىق اقپارات قۇرالدا­رى ارقىلى ۇگىت-ناسيحات ءجۇر­گىزۋ, جاريا ءىس-شارالار (جينالىستار, سايلاۋشى­لا­رىمەن كەزدەسۋلەر, پىكىرتالاستار مەن پىكىر الماسۋلار, ت.ب.) وتكىزۋ, باسپا, دى­بىس-بەينە جانە وزگە دە ۇگىت ماتەريالدارىن شىعا­رىپ, تاراتۋ. مەملەكەت كانديداتتار­دىڭ ءوز باعدارلامالارى­مەن بۇقارالىق اقپارات قۇ­رالدارىنا شىعۋى ءۇشىن, سونىڭ ىشىندە تەلەديداردان 15 مينۋت, راديودان 10 مينۋت ءسوز سويلەۋىنە جانە رەسپۋبليكالىق باسىلىم­داردا كولەمى 0,1 باسپا تا­باق نەمەسە 540 سم2 ك­و­لەم­دەگى ەكى ماقالا جاريا­لاۋ­ىنا بىردەي قاراجات بولەدى جانە بۇل قاراجاتتىڭ زاڭ­م­ەن كوزدەلگەن ماقساتتارعا پايدالانىلۋىن قاداعالاپ وتىرادى. «قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سىن­داعى سايلاۋ تۋرا­لى» كونستيتۋتسيالىق زاڭ­نىڭ 28-بابى 6-تارماعىنا سايكەس, جەرگىلىكتى اتقارۋ­شى ورگاندار ءتيىستى سايلاۋ كوميسسيالارىمەن بىرلەسىپ بارلىق كانديداتتاردىڭ ۇگىت­تىك باسپا ماتەريال­دارىن ورنالاستىرۋى ءۇشىن ورىن بەلگىلەيدى جانە ولار­دى ستەندتەرمەن, تاق­تا­لارمەن, تۇعىرلىقتار­مەن جاراقتاندىرادى. بۇل رەتتە سايلاۋالدى ۇگىتكە ارنالعان باسپا ما­تەريالدارى بارلىق كانديداتتار ءۇشىن تەڭ قۇقىقتار قامتاماسىز ەتەتىن جاع­دايدا ورنالاستىرىلادى. ارنايى ستەندتەر, تاقتا­لار مەن تۇعىرلىقتاردا بار­لىق ۇمىتكەرلەر ءۇشىن تەڭ كولەمدە ورىنداردىڭ ءبولى­نۋى قامتاماسىز ەتىلەدى. سايلاۋ تۋرالى زاڭ تا­لاپتارىنا سايكەس جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار جانە جەرگىلىكتى ءوزىن-ءوزى باسقارۋ ورگاندارى كان­دي­داتتارعا سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋ ءۇشىن شارتتىق نەگىزدە ءۇي-جاي بەرەدى. ءۇي-جاي بەرۋ شارتى بارلىق كانديداتتار ءۇشىن بىردەي جانە تەڭ بولۋعا ءتيىس. بۇل رەتتە ءۇي-جاي بەرۋ كەزەكتىلىگى كانديداتتاردان ءتيىستى وتىنىشتەردىڭ ءتۇسۋ رەتىمەن بەلگىلەنەدى. ايتا كەتۋ كەرەك, كان­ديداتتاردىڭ سايلاۋشى­لار­مەن كەزدەسۋلەر وتكىزۋ ءۇشىن ءۇي-جايلار جالداۋعا دا, باسپا ۇگىت ماتەريال­دارىن باسىپ شىعارۋعا دا, رەسپۋبليكا اۋماعىندا ۇگىت جۇرگىزۋى ءۇشىن كولىك­تىك شىعىندارىنا دا قار­جى ءبولۋ زاڭمەن كوزدەلگەن. بارلىعى, پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ ارقايسىنىڭ سايلاۋالدى ۇگىت-ناسيحات جۇرگىزۋى ءۇشىن رەسپۋبليكا­لىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن 6 ملن. 300 مىڭ تەڭ­گەگە جۋىق قارجى ءبولىن­گەن. – جاقسى, مەملەكەتتىك كەپىلدىك تەڭدەي بو­لا­دى ەكەن, ال قورلار بوي­ىن­شا قالاي؟ جالپى قور­داعى قاراجاتتىڭ شەك­تەۋلى كولەمى قان­شا­لىقتى؟ – جوعارىدا ايتىپ كەتكەن مەملەكەتتىك قارجى­لان­دىرۋدان تىس, ءاربىر كان­ديدات سايلاۋالدى ۇگىت جۇمىسىن ءوزىنىڭ سايلاۋ قورى قاراجاتى ەسەبىنەن دە جۇرگىزە الادى. بۇل كاندي­داتتىڭ سايلاۋ قورىن قۇ­رۋىنا بايلانىستى. سايلاۋ قورى كانديداتتىڭ جەكە قاراجاتىنىڭ, كاندي­دات­تى ۇسىنعان ساياسي پار­تيانىڭ, يا بولماسا قوعام­دىق بىرلەستىكتىڭ قاراجا­تى­نىڭ جانە رەسپۋبليكا ازاماتتارى مەن ۇيىم­دا­رى­نىڭ قايىرىلىمدىق­تا­رى ەسەبىنەن قۇرالادى جانە 432 ملن. تەڭگە شاما­سىنان اسپاۋى ءتيىس. سايلاۋالدى قورعا جي­نال­عان قاراجاتتىڭ ءمول­شە­رى مەن جۇمسالۋىن ور­تالىق سايلاۋ كوميسسياسى باقىلاپ وتىرادى جانە ساي­لاۋ ناۋقانى اياقتالعان­نان كەيىن بۇقارالىق اق­پارات قۇرالدارىندا جاريا ەتىلەدى. – سايلاۋعا بايقاۋ­شى­لار قالاي قاتىساتىن بولادى؟ – جالپى ءبىر ايتا كەتەتىنى, بايقاۋشىلار قازاق­ستانداعى سايلاۋلارعا وتە بەلسەندى قاتىسادى. ەقىۇ-دان 436 بايقاۋشى كەلەدى دەپ جوسپارلانۋدا. قازىرگى ۋاقىتتا 59 ادام تىركەۋدەن ءوتتى, ونىڭ 44-ءى ەۋروپا­داعى قاۋىپسىزدىك جانە ىن­تىماقتاستىق ۇيىمىنان. ۇزاق مەرزىمدى بايقاۋ­شى­لار جۇمىستارىنا قازىردىڭ وزىندە-اق كىرىسىپ كەتكەن. تمد ميسسياسى قۇرامىن­دا 400-دەن اسا بايقاۋشى كەلەدى دەپ وتىرمىز, ال ودان كەيىن تىكەلەي كەلەتىندەر جانە شەتەلدىك اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى بار, قىسقاسى, ءبىراز باي­قاۋ­­شى جۇمىس ىستەيتىن بو­لادى. وتكەن سايلاۋدا 1600-دەن استام بايقاۋشى قاتىسسا, وسى جولى دا ودان كەم بولمايتىن شىعار. – كانديداتتاردىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدا­رى جايىندا نە ايتاسىز؟ – سايلاۋ زاڭناماسىندا پرەزيدەنتتىككە كاندي­دات­­تاردىڭ سايلاۋ ناۋقانىن جۇرگىزۋگە كومەكتەسەتىن, س­اي­­لاۋ الدىنداعى ۇگىت ءجۇر­گىزەتىن, كانديدات­تار­دىڭ ءمۇد­­دەسى ءۇشىن جۇمىس ىستەيتىن سەنىم بىلدىرىلگەن ادام­­دارىنىڭ بولۋ قۇقى كوز­دەلگەن. ولاردىڭ سانى ءاربىر سايلاۋ ۋچاسكەسىندە 3 ادامنان اسپاۋى ءتيىس. ودان كەم بولۋى مۇمكىن, بىراق اسىپ كەتپەۋى شارت. سايلاۋ كوميسسياسى كانديداتتىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادامىن بۇل ازاماتتىڭ سەنىم بىلدىرىلگەن ادام بولۋ­عا كەلىسىمى تۋرالى ءوتىنىشىنىڭ نەگىزىندە تىركەيدى جانە ءتيىستى كۋالىك بەرەدى. جالپى, سەنىم بىلدىرىلگەن ادامدار نەعۇرلىم بەل­سەندى بولسا, ءوز قىز­مە­تىن زاڭ تالاپتارىن باسشى­لىققا الا وتىرىپ ۇيىم­داستىرسا, پرەزيدەنتتىكتەن ۇمىتكەر ءۇشىن سوعۇرلىم ءتيىمدى. ال, زاڭ تالاپ­تارى­نا قايشى ارەكەت ەتكەن جاع­دايدا ولار ءوز مارتە­بەسىنەن ايىرى­لادى. ياعني, جاۋاپكەرشىلىك جوعارى بو­لۋى ءتيىس. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن انار تولەۋحانقىزى.