ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار كارتاسى» جانە ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 10 ايىنداعى ەلىمىزدەگى قىلمىستىق جاعدايعا ارنالعان بريفينگ ءوتتى. باس پروكۋراتۋرانىڭ قۇقىقتىق ستاتيستيكا جانە ارنايى ەسەپكە الۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى ساۋلە ايتپاەۆا ەسەپتى كەزەڭدە ەلىمىزدەگى جالپى قىلمىس دەڭگەيى جاعدايى 6 پايىزعا تومەندەگەندىگىنەن حاباردار ەتتى.
كەلتىرىلگەن مالىمەتكە قاراعاندا, ەلىمىزدە اسا اۋىر قىلمىستار – 11,4 پايىزعا, اۋىر قىلمىستار – 4,5 پايىزعا, جانە اۋىر ەمەس قىلمىستار سانى 27,9 پايىزعا كەمىگەن. تارقاتىپ ايتقاندا, كىسى ءولتىرۋ – 4,1 پايىزعا (729-دان 699-عا), دەنساۋلىققا اۋىر زيان كەلتىرۋ – 3,4 پايىزعا (1 914-تەن 1 848-گە) جانە توناۋ 10,5 پايىزعا (10 435-تەن 9 342-گە) ازايعان. سول سياقتى قاراقشىلىق – 9,3 پايىزعا (731-دەن 663-كە), بوپسالاۋ – 16,3 پايىزعا (601-دەن 503-كە), الاياقتىق – 17,4 پايىزعا (34 022-دەن 28 093-كە) جانە بۇزاقىلىق 36,9 پايىزعا (20 626-دان 13 024-كە) تومەندەگەنى بەلگىلى بولدى.
وكىنىشكە قاراي, ۇرلىق سانى – 6,3 پايىزعا (174 617-دەن 185 697-گە), ال پاتەرلەردەن ۇرلاۋ 22,4 پايىزعا (31 454-تەن 38 501-گە) ارتىپ كەتىپتى. سونداي-اق, جۇمىسسىزدار جاساعان قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتار سانى 70 223-تەن 79361-گە (13 پايىز) ارتقاندىعى دا اتالدى. اسىرەسە, كامەلەتكە تولماعاندار جاساعان قىلمىستار – 14,3 پايىزعا (2266-دان 2589-عا), ال الكوگولدىك جانە ەسىرتكىلىك زاتتاردى تۇتىنۋدان ماس كۇيىندە جاسالعان قىلمىستار سانى 15,8 پايىزعا (14 274-تەن 16 531-گە) جوعارىلاعان.
جول-كولىك وقيعالارى اعىمداعى جىلى 4,7 پايىزعا كەمىگەن كورىنەدى. زارداپ شەككەندەر مەن جاراقات العاندار سانى 6,5 پا-يىزعا, ال ادام ءولىمى 4,4 پايىزعا تومەندەپتى. جالپى, جول-كولىك اپاتىنىڭ 90 پايىزدان استامى ءجۇرگىزۋشىلەر كىناسىنەن بولادى ەكەن. سونىڭ ىشىندە ءجۇرگىزۋشىلەردىڭ الكوگول نەمەسە ەسىرتكى زاتتارىن پايدالانۋىنان ماس كۇيىندەگى 505 فاكتىسى ءتىركەلگەن. كوميتەت بارلىق اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى دا ەسەپ جۇرگىزەتىنى اتالماي قالمادى.
س.ايتپاەۆانىڭ ايتۋىنشا, ۇستىمىزدەگى جىلى ەلىمىزدە 3,4 ملن اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق ءتىركەلىپ, سول ءۇشىن 2,5 ملن ادامعا ايىپپۇل سالىنعان. وزدەرىنىڭ ارەكەتتەرى ءۇشىن قۇقىق بۇزۋشىلار ەل بيۋدجەتىنە 29,4 ملرد تەڭگە تولەسە, بۇل سالىنعان اكىمشىلىك ايىپپۇلداردىڭ 59 پايىزىن قۇرايدى ەكەن. بۇعان وتكەن جىلداردىڭ ايىپپۇلدارى ءۇشىن تولەنگەن 8,4 ملرد-تان استام تەڭگەنى قوسۋعا بولادى. ال 50 پايىزدىق جەڭىلدىك قۇقىق بۇزۋشىلارعا شامامەن 7 ملرد تەڭگەنى ۇنەمدەۋگە مۇمكىندىك بەردى. الايدا, سونىڭ ىشىندە جىلدار بويى قاساقانا تولەنبەگەن بىرنەشە ايىپپ ۇلى بار بورىشكەرلەر دە كەزدەسەدى ەكەن.
س.ايتپاەۆا بريفينگتە «كوميتەت – ءاربىر ۇيگە» جوباسىن ىسكە قوسقاندىقتارىمەن دە بولىسە كەتتى. بۇل رەتتە, كوميتەت ءتورايىمى جوبا ساتىپ الايىن دەپ وتىرعان ءۇيىڭىز ورنالاسقان اۋماقتىڭ قاۋىپسىزدىگىن الدىن الا بىلۋگە جانە كەيىن ساتقاندا دا وڭاي بولۋى ءۇشىن ول جەردىڭ قانشالىقتى تىنىش ەكەندىگىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن دە ايتىپ ءوتتى. ال اتا-انالار بولسا بالالارىنىڭ مەكتەپكە باراتىن ەڭ قاۋىپسىز جولىن تاڭداپ الا الادى ەكەن. جالپى, وسى جىلدىڭ شىلدە ايىندا اقپاراتتىق سەرۆيستى كۇنىنە 6 مىڭ ادام قاراسا, قازان ايىندا ول كورسەتكىش 13 مىڭعا جەتكەن.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»