جايىقتاعى جارقىن جۇزدەسۋلەردىڭ سيپاتى وسىنداي
«نۇر وتان» كوپىرمە, قىزىل سوزدەردىڭ ەمەس, ناقتى ىستەردىڭ پارتياسى ەكەنىنە ەشكىم تالاس تۋعىزا المايدى. پارتيا جەتەكشىلەرىنىڭ ءومىر مەن ءوندىرىستىڭ قايناعان ورتاسىندا بولىپ, ەل ىرىسىن ەسەلەگەن اۋىل ەڭبەككەرلەرىنىڭ جانە ءوندىرىس پەن ونەركاسىپتىڭ قازانىن قايناتىپ جۇرگەن قۇرىش قولدى مامان-جۇمىسشىلاردىڭ ورتاسىنان ءجيى تابىلۋى – ونىڭ حالىقپەن بىتە قايناسىپ كەتكەنىن كورسەتەدى. سونداي-اق, ەل ىشىندە قانداي كۇردەلى ءماسەلە بولسىن, تۇرعىندارمەن بەتپە-بەت كەلىپ, ولارمەن ورتاق ۇيعارىمعا كەلگەن جاعدايدا عانا ماسەلە تولىقتاي شەشىلەتىنىن نۇروتاندىقتار جاقسى تۇسىنەدى.
«نۇر وتان» پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدتىڭ رەسپۋبليكامىزدىڭ باتىستاعى قاقپاسى – ورال وڭىرىنە ساپارى بارىسىندا دا وسىنداي ىسكەرلىك احۋال ايقىن اڭعارىلدى. كەيىنگى كەزدە بىرقاتار ساراپشى-ماماندار اقجايىق ايماعى استىق وسىرۋگە قولايسىز, مۇندا ەگىن شارۋاشىلىعى ءتيىمدى ءناتيجە كورسەتە المايدى دەگەن تۇيىنگە كەلىپ جۇرگەنى بەلگىلى. ءتىپتى قاجەت دەسەڭىز, جوعارىدان ايتىلىپ قالعان وسىنداي ويدىڭ سالماعى باسىم تۇسكەندىكتەن, سوڭعى جىلدارى وبلىستا ەگىستىك القاپتىڭ كولەمى اجەپتاۋىر قىسقارىپ كەتكەن-ءدى.
الايدا بيىلعى كورىنىس مۇنداي تۇجىرىم مەن كوزقاراستىڭ تىم بىرجاقتى ەكەنىن ايقىن كورسەتىپ بەردى دەۋگە بولادى. ايتالىق, زەلەنوۆ اۋدانىنداعى «ماتەۆوسيان» شارۋا قوجالىعىندا كۇزدىك ەگىستىڭ ءار گەكتارىنان ورتاشا ەسەپپەن 48-52 تسەنتنەردەن ءونىم جينالدى. مۇندا جازدىق ءداندى جانە كۇنباعىس, سافلور جانە راپس سەكىلدى مايلى داقىلداردان جينالعان ءونىمنىڭ ورتاشا كولەمى دە مول. سونىمەن بىرگە, جينالعان استىقتىڭ ساپاسى مەن قامىرلىلىق مولشەرى دە جوعارى. وسى شارۋاشىلىقتىڭ قىزمەتىمەن تانىسقان مۇحتار ابرار ۇلى بۇل باتىس قازاقستاننىڭ ارعى-بەرگى تاريحىندا بۇرىن-سوڭدى بولىپ كورمەگەن رەكوردتىق ءونىم ەكەنىن ريزاشىلىق سەزىممەن جەتكىزدى. ونىڭ ايتۋىنشا, مۇنداي بيىك ناتيجە ەلىمىزدىڭ ەڭ استىقتى دەپ سانالاتىن وڭىرلەرىندە دە كەزدەسكەن ەمەس.
ارينە بۇعان بۇرىنعى ەگىس ورۋ تەحنيكاسىمەن سالىستىرعاندا ونىمدىلىگى 5-6 ەسە جوعارى «دجون-دير» كومبايندارىنىڭ قولدانىلۋى, ەگىس سالۋ تەحنولوگياسىنىڭ ساقتالۋى مەن ودان ءارى جەتىلدىرىلۋى, سونداي-اق بيىلعى اۋا رايىنىڭ استىق وسىرۋگە ءبىرشاما قولايلى بولعانى دا اسەر ەتكەنى انىق. وبلىستا جوعارىدا ايتىلعانداي «دجون-دير» سەكىلدى الىمدى دا شالىمدى بۇگىنگى زامانعى استىق ورۋ تەحنيكاسىن «ماتەۆوسياننان» وزگە 18 شارۋاشىلىق قولداناتىنى دا ەگىستىك تەحنولوگياسىنىڭ وڭىردەگى ءورىسىن وسىرە تۇسەدى.
قازىر ەگىندى جيناپ الدىڭ با, ونى قامباعا تاپسىردىڭ با, وسىمەن ءىس ءبىتتى دەيتىن بۇرىنعى كەز ەمەس. بۇگىندە مۇنداي شيكىزاتتىق كوزقاراس ولشەمى كەلمەسكە كەتىپ بارادى. بۇعان اتالعان شارۋا قوجالىعىنداعى بۇگىنگى قاربالاس ءىس-قيمىل ايقىن ايعاق. مۇندا «ەگىستىكتەن – دۇكەن سورەسىنە دەيىن» دەگەن قاعيدا قالىپتاسقان. سوعان سايكەس شارۋاشىلىقتا ۇن مەن ماكارون ونىمدەرىنىڭ جيىرمادان استام تۇرلەرى وندىرىلەدى. سونداي-اق قوجالىق يەسى «جەلاەۆ نان ونىمدەرى كومبيناتى» اق قازاقستان-رەسەي بىرلەسكەن كاسىپورنى اكتسيونەرىنىڭ ءبىرى بولعاندىقتان – وڭدەۋ ىسىندە كىدىرىس جوق. بۇل ءازىر ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتى دە جىلدان-جىلعا ءوسىپ كەلەدى. قازىرگى كۇنى شارۋاشىلىق ونىمدەرى اۋعانستان مەن ارمەنياعا جانە بارلىق ورتالىق ازيا ەلدەرىنە جول تارتۋدا. شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى الەكساندر ماتەۆوسيان «نۇر وتان» پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەدكە مۇنداي جەتىستىكتەر «نۇرلى جول» سەكىلدى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ كومەگىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعانىن مالىمدەدى. ال تۇتاستاي العاندا بيىل وبلىسقا اگروبيزنەس سالاسىن دامىتۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 7 ميللياردقا جۋىق قوماقتى قاراجات بولىنگەنى ءوز الدىنا بولەك اڭگىمە.
مۇحتار قۇل-مۇحاممەد: «جۋىردا مەملەكەت باسشىسى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىندا وتكەن G20 سامميتىنە قاتىسىپ, الەمنىڭ ەڭ الپاۋىت مەملەكەتتەرىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەستى. سول كەزدەسۋلەردىڭ ناتيجەسىندە الداعى 5 جىلدا قازاقستان ەكونوميكاسىنا 26 ميلليارد دوللاردى قۇرايتىن ينۆەستيتسيا تارتىلاتىن بولدى. بۇل دەگەنىڭىز, ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا جاڭاشا سەرپىن بەرەتىن وتە قوماقتى قاراجات. سونداي-اق بۇل – نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ الەمدىك ارەناداعى ابىروي-بەدەلىنىڭ ارقاسىندا مۇمكىن بولعان قازاقستاننىڭ كەزەكتى جەڭىسى».
مۇحتار ابرار ۇلى وبلىستاعى تاعى ءبىر ىرگەلى اگروفيرما – «شكانوۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ قىزمەتىمەن تانىسقان كەزىندە دە مەملەكەتتەن بولىنگەن قاراجاتتاردىڭ ءتيىمدى تۇردە جۇمسالىپ ءجۇرگەنىنە كوز جەتكىزدى. ءارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد شارۋا قوجالىعىنىڭ جەتەكشىسى, ءىستىڭ كوزىن تابا بىلەتىن ازامات بەكبولات شكانوۆتىڭ جەرگە دەگەن جاناشىر كوزقاراسى مەن ونىڭ جەرمەن جۇمىس ىستەي بىلەتىن تولىمدى تاجىريبەسىنە ۇلكەن ىقىلاس تانىتتى. وڭىردەگى اگروسەكتور جۇيەسىنىڭ دامۋ بارىسىمەن جان-جاقتى تانىسىپ, تاۋار وندىرۋشىلەرمەن ەمەن-جارقىن وي بولىسكەن «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد باتىس قازاقستان ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن وندىرەتىن رەسپۋبليكاداعى جەتەكشى اگرارلىق وڭىرلەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەتىنى جونىندە ءتۇيىن ءتۇيدى. ەڭ باستىسى, اقجايىق ايماعىندا جەرگە لايىقتى تۇردە قوجايىن بولا الاتىن جاندار مەن ازاماتتار بار ەكەن. جەر رەفورماسىنىڭ باستى ءمانى دە وسىندا دەپ قورىتتى ول ءوز ويىن.
مۇحتار ابرار ۇلى ورال وڭىرىنە ساپارىنىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» جانە «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلامالارى قالاي جۇزەگە اسىپ جاتقانىنا كوڭىل اۋداردى. جەكە كاسىپكەرلىكتىڭ كوكجيەگىن كوتەرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن بولىنگەن قاراجاتتاردىڭ يگەرىلۋى بۇگىنگى كۇنى قانداي دەڭگەيدە ەكەنىمەن جەتە تانىستى. ول اسىرەسە, وبلىستا قادامدارىن جاڭا باستاعان كاسىپكەرلەرگە جان-جاقتى قولداۋ جاسالىپ وتىرعانىنا ريزاشىلىق ءبىلدىردى. اتاپ ايتقاندا, اقجايىقتا ولارعا بەلگىلەنگەن گرانتتاردىڭ بەرىلۋى مەن ءبولىنۋى ءجۇز پايىزدىق مولشەردى قۇرايدى. قارجىلاي قولداۋ مەن نەسيەلەۋدىڭ بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى تامىزىنا دەيىنگى كورسەتكىشتەرى دە كوڭىلگە قونادى. سونىڭ باستى ءبىر كورىنىسىنە, پارتيا توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, ورال قالاسىنداعى «كۆانت» جشس جيھاز فابريكاسى مىسالىندا كوز جەتكىزدى. تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى جىلىندا قۇرىلعان كاسىپورىن «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» باعدارلاماسىنا سايكەس وتكەن جىلى ءوز تۇتىنۋشىلارىنا قىزمەت كورسەتە باستادى. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا ەنگىزىلگەن وتاندىق كاسىپورىنعا جاڭاشا جوبالاۋ نورماسىنا سايكەس ميلليارد تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىنگەن. مەملەكەتتىڭ وسىنداي قارجىلاي قولداۋىنىڭ ناتيجەسىندە فابريكا ۇجىمى بۇگىنگى كۇنى ون ءتورت مىڭ ساپالى دا ءساندى جيھاز بىرلىگىن شىعارىپ ۇلگەردى, – دەدى م.قۇل-مۇحاممەدكە اتالعان كاسىپورىننىڭ ديرەكتورى ميحايل پشەنيچنىي.
ودان ءارى توراعانىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى ەلباسىنىڭ تىكەلەي باستاماسىمەن ومىرگە كەلگەن اتالمىش باعدارلاما 2010 جىلدان بەرى تابىستى ءجۇرىپ جاتقانىنا توقتالدى. وسى ورايدا رەسپۋبليكا بويىنشا سەگىز مىڭنان استام جوبا ىسكە قوسىلعان. وسىدان ون جىل بۇرىن تۇتاستاي قازاقستاننىڭ بيۋدجەتى وسىنشاما سوما قۇراعان ەكەن. باعدارلامانىڭ يگىلىگىن كورىپ وتىرعانداردىڭ ءبىرى – ورالداعى وسى جيھاز ءوندىرىسى.
سونداي-اق وڭىردە «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى شەڭبەرىندە شەشىمىن تاپقان جوبالار دا جەتكىلىكتى. ونىڭ ءبىرى – «ارمان» شاعىن اۋدانىندا پايدالانۋعا بەرىلۋى كۇتىلىپ وتىرعان 144 پاتەرلىك جانە «ماراسان» جشس-ىنە قاراستى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى. قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارىنىڭ بەلگىلەنگەن كەستەسىنەن ءسال كەشەۋىلدەپ قالعان ەكەنسىزدەر. دەگەنمەن قۇرىلىس ساپاسى جاقسى بولسا, بۇعان تۇسىنىستىكپەن قاراۋعا بولادى, – دەدى ءوز وي-پىكىرىن «سۆ-پليۋس» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى سابيت وتەباليەۆكە باعىتتاعان مۇحتار قۇل-مۇحاممەد. «نۇرلى جول» باعدارلاماسى ارقىلى بولىنگەن قاراجاتتىڭ جۇمسالۋىنا «نۇر وتان» پارتياسى فراكتسياسى قۇرامىنداعى وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتتارىنىڭ توبى باقىلاۋ جاساپ وتىر ەكەن. بۇعان قولداۋ كورسەتكەن توراعانىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بۇدان ءارى «نۇرلى جول» باعدارلاماسى الەمدىك ەكونوميكالىق داعدارىستىڭ باستاۋى كەزىندە شەشۋشى ءرول اتقارعانىن ايتىپ بەردى. بۇل – جاڭا ءوندىرىس ورىندارى, اۆتوموبيل, تەمىرجول جانە تۇرعىن ءۇي قۇرىلىستارى جانە جاڭعىرتىلعان الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدار دەگەن ءسوز. سولاردىڭ بىرقاتارى ورال قالاسىنداعى تۇرعىن ءۇي كەشەندەرى, – دەدى ودان ءارى ول.
كەشە مۇحتار قۇل-مۇحاممەد «نۇر وتان» پارتياسى فيليالى عيماراتىندا وبلىستاعى پارتيا اكتيۆىمەن دە كەزدەستى. ونى پارتيانىڭ باتىس قازاقستان وبلىستىق فيليالىنىڭ توراعاسى, وبلىس اكىمى التاي كولگىنوۆ اشىپ, جۇرگىزىپ وتىردى. اكتيۆتە وبلىستىق فيليال توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى سەرىك سۇلەيمەن, «نۇر وتان» پارتياسى زەلەنوۆ اۋداندىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى نۇرجان ءدۇزباتىروۆ, «قازاقتەلەكوم» اق وبلىستىق فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى, مۇنداعى باستاۋىش پارتيا ۇيىمىنىڭ ءتوراعاسى ۆلاديمير تكاچەۆ ءسوز سويلەپ, پارتيالىق جوبالار جانە قوعامدىق قابىلداۋ كەزىندە تۇرعىنداردان تۇسەتىن ءوتىنىش-تىلەكتەردىڭ ورىندالۋ بارىسى تۋرالى وي-پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى.
كەزدەسۋدە «نۇر وتان» پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى مۇحتار قۇل-مۇحاممەد وبلىستىق فيليال قىزمەتىنىڭ دەڭگەيىن ودان ءارى كوتەرۋ, مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا بولىنگەن قاراجاتتاردىڭ ءتيىمدى جۇمسالۋىنا قاتاڭ پارتيالىق باقىلاۋ ورناتۋ, «جاس وتان» جاستار قاناتىنىڭ قىزمەتىن جاڭا ساتىعا كوتەرۋ, پارتيا قاتارىنا تەك وعان لايىقتىلاردى عانا قابىلداۋ جانە باستاۋىش پارتيا ۇيىمدارىنىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جاڭعىرتۋ تۋرالى وي قورىتتى.
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى