پرەزيدەنت ن.نازارباەۆ «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا بارلىق سالانى قامتيتىن جانە ۇزدىكسىز ءوسۋدى قامتاماسىز ەتەتىن جاڭعىرۋ جولدارىن ناقتى بەلگىلەپ, ەلدىگىمىز بەن بىرلىگىمىز, ەرلىگىمىز بەن ەڭبەگىمىز سىنالاتىن, سىنالا ءجۇرىپ شىڭدالاتىن ۇلكەن ەمتيحاننان مۇدىرمەي ءوتۋ ورتاق پارىز, ابىرويلى مىندەت ەكەنىن اتاپ كورسەتكەن بولاتىن. شىنىندا دا كۇشتى دە قۋاتتى مەملەكەتتەر عانا ۇزاقمەرزىمدىك جوسپارلاۋمەن, تۇراقتى ەكونوميكالىق وسۋمەن اينالىسادى. بۇل سالاداعى ورنىقتىلىق, تياناقتىلىق قاشاندا سىرتقى ساياساتتاعى سىندارلى باسىمدىقتارمەن, پاراساتتى شەشىمدەرمەن تىعىز بايلانىستى ەكەنىن ەشكىم جوققا شىعارا قويماس. «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» جولداۋىندا ۇزاق مەرزىمدى جوسپار بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن تابىستى ەلدەر قاتارىندا قىتايدىڭ اتالۋى جايدان-جاي ەمەس. بىلتىر جاريا ەتىلگەن تاريحي قۇجاتتا قىتاي, رەسەي سياقتى جاقىن جاتقان ەلدەردىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتتەرىن ءتيىمدى پايدالانۋ, ءسويتىپ الەمدىك جانە وڭىرلىك نارىقتاردا ەكسپورتتىق تاۋاشالاردى بەلسەندىرەك يگەرۋ, تاجىريبەلەرىن قولدانۋ تالابى قويىلعانى بەلگىلى. دەمەك, ەكونوميكا مەن ساياساتتى تەڭ ۇستاۋ, بايىپتى جۇرگىزۋ ارقىلى جاھاندىق داعدارىستاردى ەڭسەرۋگە, الەۋمەتتىك ءوسىمدى كوتەرۋگە, ادامداردىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋعا, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋگە بولادى دەگەن ءسوز. ونىڭ ناقتى مىسالدارىن الىستان ىزدەمەي-اق ەلباسىنىڭ سىرتقى ساياسات سالاسىنداعى حالىقارالىق بەدەلىمەن, جالپىعا تانىلعان قازاقستاندىق مودەلىمەن باعالاۋعا بولادى. اسىرەساياساتشىلدىقتىڭ, اپەرباقاندىقتىڭ سالدارىنان تۇرعىنداردىڭ تىنىشىن قاشىرىپ, «التىباقان الاۋىز» بولىپ جاتقان مەملەكەتتەر از ەمەس. بۇگىندە ءوزارا كورشىلىك تاتۋلىق, تۇسىنىستىك اۋاداي قىمبات. ويتكەنى, قولايلى جاعدايلار عانا تابىستى دامۋعا, ۇلتتىق مۇددەلەردىڭ ساقتالۋىنا, شەكاراعا قول سۇعىلماۋىنا ايقارا جول اشارى انىق.
وسى تۇرعىدان العاندا, ەلباسىمىزدىڭ اسپاناستى ەلىنە رەسمي ءىسساپارى ەجەلگى ارىپتەستىك قارىم-قاتىناستى ودان ءارى نىعايتا تۇسۋگە ىرگەلى قادامدار جاساعانىن باسا ايتقىم كەلەدى. ءيا, قىتاي تورتكۇل دۇنيەدەگى ەڭ ءىرى دەرجاۆا ءارى قۇدايى كورشىمىز بولعاندىقتان, «اۋىلىمىزدىڭ ارالاس, قويىمىزدىڭ قورالاس» بولعانىن قالايمىز. ەكى تاراپتىڭ وسىنداي دوستىق راۋىشتەگى كەلىسسوزدەرى مەن ساۋدا-ەكونوميكا, ينۆەستيتسيا, كولىك-ترانزيت, وتىن-ەنەرگەتيكا, سونداي-اق مادەني-گۋمانيتارلىق سالالارداعى ءوزارا ءىس-قيمىلعا نەگىزدەلگەن ارىپتەستىك بايلانىستارى ىنتىماقتاسا جۇمىس ىستەگەننىڭ ۇپايى تۇگەل ەكەنىن تاعى ءبىر دالەلدەپ بەردى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنا ساپارىنىڭ قورىتىندىسىنا ارنالعان بريفينگتە G20 سامميتىنە ءوزىنىڭ ەكىنشى رەت قاتىسىپ وتىرعانىن جانە بيىل قحر توراعاسى سي ءتسزينپيننىڭ شاقىرۋىمەن كەلگەنىن ايتىپ ءوتتى. مۇنىڭ ءوزى الەمدىك قاۋىمداستىق كوشباسشى رەتىندە تالاسسىز مويىنداعان پرەزيدەنتىمىزدىڭ زور بەدەلىن ايعاقتاسا كەرەك. وسىندايدا اقش استاناسى ۆاشينگتوندا وتكەن يادرولىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ءتورتىنشى سامميت شەڭبەرىندە ەلباسى ن.نازارباەۆ جاريا ەتكەن «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى ەسكە تۇسەدى. بارشا ادامزات جاھاندانۋ داۋىرىندە ىنتىماقتاستىققا زور ءۇمىت ارتىپ وتىرعانىمەن, ءۇمىت-سەنىمدەرى ەلەستى ساعىمعا اينالۋى عاجاپ ەمەس. ويىمىزدى مانيفەستەگى «پلانەتا تاعى دا بۇكىل ادامزات ءۇشىن قاسىرەتتى سالدارلارى بار «قىرعي-قاباق سوعىستىڭ» وتكىر جۇزىندە تەربەلە باستادى. دۇنيە ازىرشە وتكەن ءتورت ونجىلدىقتىڭ وڭ ينەرتسياسىنىڭ ارقاسىندا ساقتالىپ تۇر» دەگەن سوزدەرمەن ءتۇيىندەيتىن بولساق, بەيبىتقاتار ءومىر ءسۇرۋدىڭ ماڭىزدىلىعى ايدان ايقىن سەزىلە تۇسەدى.
شىنىندا دا, جەر شارى تۇرعىندارىنىڭ 70 پايىزىن جانە الەمدىك ەكونوميكانىڭ جارتىسىن قۇرايتىن مەملەكەتتەر باسشىلارى جينالعان القالى جيىنعا قازاقستاننىڭ قاتىسۋى, وندا ەلباسىمىزدىڭ سويلەۋى – قازاقستاندىقتار ءۇشىن زور مارتەبە, قۋانىش. ال قىتايمەن ۋاعدالاستىق سان-سالانى قامتىپ, ەكىجاقتى قارىم-قاتىناسقا جاڭاشا باعىت-باعدار بەرەتىنى, تىڭ جول اشارى ءسوزسىز. ونىڭ ىشىندە قازاقستان اۋماعىندا بىرلەسكەن زاماناۋي كاسىپورىندار قۇرۋ تۋرالى كەلىسىم قۇپتارلىق. وبلىستا اگروونەركاسىپتىك كەشەن باستى وندىرىستىك سالا بولعاندىقتان, رەسپۋبليكالىق, ايماقتىق جانە الىس-جاقىن شەتەلدەرمەن ارىپتەستىك بايلانىس نىعايا تۇسكەن. ناتيجەسىندە بىلتىر ينۆەستيتسيا تارتۋ 150 ميلليارد تەڭگەنى قۇراپ, ونىڭ ىشىندە قىتاي سەكىلدى الپاۋىت ەلدەردىڭ ۇلەسى بارعان سايىن ۇلعايىپ كەلەدى. 2014 جىلى وسى ەلدىڭ ەلشىسى وڭىرىمىزدە بولىپ, قارجى قۇيۋعا مۇددەلىلىك تانىتقان. جۇمىس ساپارىنىڭ ءىزى سۋىماي جاتىپ قىتايلىق كومپانيالار بىرلەسكەن جوبالارىن ۇسىندى. ءسويتىپ, تايىنشا اۋدانىندا «ايتسزيۋ» فيرماسى وسىمدىك مايلارىن شىعاراتىن زاۋىت سالۋعا كىرىستى. اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنا ستراتەگيالىق ينۆەستورلار تارتۋ جونىندەگى ەلباسى جۇكتەگەن مىندەتتەر اياسىندا بوي كوتەرەتىن كاسىپورىن جىلىنا 80 مىڭ توننا وسىمدىك مايىن وڭدەي الادى. وسى جولعى ەلباسى ساپارىندا الاش رەت قىتايعا ازىق-ت ۇلىك بيدايىن, باسقا دا ءداندى داقىلداردى جەتكىزۋ جونىندەگى كەلىسىمگە قول قويىلدى. دەمەك, سولتۇستىكقازاقستاندىق اگرارشىلار ءۇشىن دە سىرتقى نارىق تابىس كوزىنە اينالادى دەگەن ءسوز.
وسكەلەڭ ۇرپاق پەن ادامزات تاعدىرىنا الاڭداۋشىلىق مەملەكەت باسشىلارىنا, ساياساتكەرلەرگە زور جاۋاپكەرشىلىك جۇكتەيدى. سەمەي سياقتى ءىرى يادرولىق پوليگوندى جابۋعا باستاماشىل بولا بىلگەن كوشباسشىمىزدىڭ سىرتقى ساياسات سالاسىنداعى بەيبىت ماقساتتاعى ۇستانىمدارى وزگەلەرگە ۇلگى-ونەگە بولىپ قالا بەرەتىنى كامىل.
گەننادي زەنچەنكو,
قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى,
قىزىلجار اۋدانى