ولاردى شەشۋ جولدارى قانداي؟
كوپ قاباتتى ءۇي تۇرعىندارى ەندى ۇيىنەن شىقپاي-اق ينتەرنەت ارقىلى پاتەر يەلەرى كووپەراتيۆىنىڭ (پيك) جۇمىسىن باقىلاپ وتىرۋىنا بولادى. بۇل جايىندا «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ مەن دامىتۋدىڭ قازاقستاندىق ورتالىعى» اق حابارلاپ وتىر. ايتا كەتەيىك, الداعى ۋاقىتتا بۇل ءۇشىن ارنايى ەلەكتروندى جۇيەنىڭ جوباسى ۇسىنىلماق.
حالىقتىڭ سەنىمى ارتقان سايىن پيك جۇمىسى دا الدەقايدا اشىق ءارى ءتيىمدى بولا تۇسپەك. ويتكەنى, تۇرعىندار ءوز جارنالارىنىڭ ءارى قارايعى «تاعدىرىن» قاداعالاپ, كووپەراتيۆتىڭ كىرىستەرى مەن شىعىستارىن كورۋگە مۇمكىندىك الادى. پاتەر يەلەرىنىڭ جالپى جينالىسى كەزىندە ەلەكتروندى ساندىق قولتاڭبانىڭ ارقاسىندا ەلەكتروندى داۋىس بەرۋگە قاتىسىپ, الداعى جۇمىستار جونىندە حابارلامالار الىپ وتىرادى, سونداي-اق, ءوز كووپەراتيۆتەرىنىڭ جۇمىسىنا باعا بەرە الادى. ال ول باعا ءوز كەزەگىندە ءاربىر پيك-ءتىڭ نەمەسە باسقارۋشى كومپانيانىڭ رەيتينگىن قالىپتاستىرادى.
ەلەكتروندى جۇيە ءالى جاسالۋ ۇستىندە, ازىرگە شارتتى ءتۇردە «ە-شاڭىراق» دەپ اتالىپ وتىر. اتالعان باعدارلامانى جاساۋشىلاردىڭ شامالاۋىنشا, وندا رەسپۋبليكامىزدىڭ ءار ايماعى بويىنشا پيك-تەر تۋرالى بارلىق مالىمەت ساقتالادى. ۆيرتۋالدى پيك-كە «جەكە كابينەت» ارقىلى كىرە الاسىز. «ءموبيلدى» تۇرعىندار ءۇشىن اتالمىش جۇيەنىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسى جاسالادى. وعان ءار قولدانۋشى ءوزىنىڭ ۇيالى تەلەفونىنان تىكەلەي كىرە بەرەدى.
اگەنتتىكتەگىلەر ەلەكتروندى پيك-ءتى ەنگىزۋ ماسەلەسى تۇرعىندار اراسىندا عانا ەمەس, تۇرعىن ءۇي قاتىناستارىنىڭ مەملەكەتتىك ورگاندار, اتاپ ايتقاندا, اكىمدىكتەر, تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسيالارى, كوممۋنالدىق كاسىپورىندار جانە باسقا دا سۋبەكتىلەرمەن ارا قاتىناسى ءۇشىن دە اسا ماڭىزدى دەگەن ويدا.
«تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ مەن دامىتۋدىڭ قازاقستاندىق ورتالىعى» اق جاڭا جۇيەنىڭ پايدا بولعانىنا قاراماستان تۇرعىنداردى قول قۋسىرىپ وتىرا بەرمەي, قازىردەن باستاپ كووپەراتيۆتەرمەن قارىم-قاتىناس ورناتۋعا شاقىرىپ وتىر. ەڭ الدىمەن, ەلىمىزدىڭ تۇرعىن ءۇي قاتىناستارىن رەتتەيتىن زاڭناماسىمەن تانىسىپ شىققان ابزال. بۇل ءار تۇرعىننىڭ ءوز قۇقىقتارى مەن ءمۇددەلەرىن جەتىك قورعاۋىنا ءمۇمكىندىك بەرەدى.
ماسەلەن, زاڭ بويىنشا تۇرعىندار پيك جۇمىستارى بارىنشا ءتيىمدى ءجۇرۋ ءۇشىن ءوزى شەشىم قابىلداۋى كەرەك ەكەنىن بىلە بەرمەيدى. ولار پاتەر يەلەرىنىڭ جيىنىن تۇرعىن ءۇي قاتىناستارىن رەتتەۋدەگى باستى ورگان ەتىپ بەلگىلەۋىنە بولادى. ماسەلە كوندومينيۋمدى باسقارۋ جانە ۇستاپ وتىرۋدا بولىپ تۇر. وعان باسقارۋ فورماسىن, اي سايىنعى جارنانىڭ مولشەرىن, جيناق شوتىندا جينالعان اقشانى جۇمساۋ جوسپارىن تاڭداۋ, كۇردەلى ءجوندەۋدىڭ سمەتاسىن بەكىتۋ جانە باسقالار كىرەدى.
پيك-تەردىڭ قارجىلىق جۇمىسىن قالاي باقىلاۋعا بولادى؟
زاڭعا سايكەس, كوندومينيۋم وبەكتىسىنىڭ ورتاق مۇلكىن كۇتىپ ۇستاۋعا كەتەتىن شىعىندار «كوپ قاباتتى تۇرعىن ۇيلەردى باسقارۋ ءجونىندەگى ەسەپتە» كورسەتىلۋى ءتيىس. ونى پيك پاتەر يەلەرىنىڭ سۇرانىسى بويىنشا توقسان سايىن جازباشا نەمەسە ەلەكتروندى تۇردە ۇسىنىپ وتىرادى. ياعني ءاربىر ازامات – پاتەر يەسى پيك-تەن قارجىنىڭ قالاي جۇمسالىپ جاتقانى جونىندە تولىق ەسەپتى تالاپ ەتۋگە قۇقىلى, ال كووپەراتيۆتەردىڭ مىندەتى – ەش قارسىلىقسىز ەسەپ بەرۋ. ايتپاقشى, ەسەپتى ۇسىنۋ مەرزىمىن بۇزعان جاعدايدا ايىپپۇل تۇرىندەگى اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىك قارالعان.
كووپەراتيۆ مۇشەلەرىنىڭ جالپى جيىنىنىڭ ايرىقشا قۇزىرەتىنە كووپەراتيۆتىڭ باسقارما توراعاسىن, باسقارما جانە رەۆيزيالىق كوميسسيانىڭ مۇشەلەرىن سايلاۋ جانە قىزمەتتەن بوساتۋ جاتادى. دەمەك, پيك ورگاندارىنىڭ جۇمىسى پاتەر يەلەرىنىڭ كوڭىلىنەن شىقپاسا, جالپى جينالىس كەزىندە جاڭا مۇشەلەردى تاڭداي الادى.
زاڭنامانى بىلمەگەندىكتەن پاتەر يەلەرى مەن پيك قارىم-قاتىناسىندا كۇردەلى ماسەلەلەر تۋىنداپ جاتادى. پاتەر يەلەرى تاراپىنان – اي سايىنعى جارنانى تولەمەۋ جانە قارىزداردىڭ قوردالانىپ, جينالۋى, پيك-كە سەنىم ارتپاۋ, سونىڭ سالدارىنان كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ ورتاق مۇلكىنە نەمقۇرايدى قاراۋ سياقتى ارەكەتتەر ءجيى كەزدەسەدى. ال پيك ءوز كەزەگىندە قارجىلىق-شارۋاشىلىق قىزمەتىن اشىق, جاريا تۇردە جۇرگىزبەي, كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزبەك تۇگىلى, ۇيلەر, پودەزدەر, باسپالداقتار, ليفتىلەر, شاتىرلار, جەرتولەلەر مەن ينجەنەرلىك جۇيەلەردى اباتتاندىرۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالاردى قولدانبايدى.
بۇگىندە پيك جۇمىسىن تەك پاتەر يەلەرى عانا باقىلامايدى. سونىمەن قوسا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ دا بەلگىلى ءبىر جاۋاپكەرشىلىك پەن مىندەتتەمەلەرى بار. مىسالى, اكىمدىكتەر جانىنان قۇرىلعان تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسيالارى. ولار تۇرعىندارعا كومەك رەتىندە كوپ قاباتتى ۇيلەردى باسقارۋ مەن كۇتىپ ۇستاۋداعى تەكسەرۋشى-قاداعالاۋشىلىق فۋنكتسيالاردىڭ ءبىر پاراسىن وزدەرى اتقارادى. ول فۋنكتسيالارعا مىنالار جاتادى: كۇردەلى جوندەۋدىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىنىڭ شىعىندار سمەتاسىن كەلىسۋ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردىڭ ساپاسىن باقىلاۋ جانە ولاردى قابىلداپ الۋ كوميسسياسىنا قاتىسۋ. پاتەر يەلەرى شاعىمدانعان جاعدايدا ينسپەكتورلار ءۇيدى باسقارۋ جونىندەگى جوعارىدا ايتىلعان ەسەپتىڭ بار-جوعىن تەكسەرەدى.
دەگەنمەن, تۇرعىندار دا كوپ نارسەنى نازاردا ۇستاعاندارى ابزال. تۇرعىن ءۇي ينسپەكتسياسىنىڭ ەسكەرتۋىنشە, ءاربىر ادام ۇيدەگى ورتاق م ۇلىك جانە ونىڭ جانىنداعى اۋماقتى پايدالانۋ جانە وعان جوندەۋ جۇمىسىن جۇرگىزۋ كەزىندە ءتارتىپ ساقتاۋعا جاۋاپتى.
سونىمەن بىرگە, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالاسىنداعى مەملەكەتتىك قولداۋدىڭ اياسىندا وقۋ ورىندارىندا ءبىرتىندەپ كوپ پاتەرلى تۇرعىن ۇيلەردى باسقارۋ سالاسىنداعى ماماندىقتار ەنگىزىلۋدە, تكش جۇمىسشىلارى ءبىلىكتىلىك كوتەرۋ كۋرستارىندا وقۋدا.
كۇردەلى جوندەۋگە اقشا جيناۋ كەرەك پە؟
بۇگىنگى تاڭدا كوندومينيۋم وبەكتىسىنىڭ ورتاق م ۇلىگىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن اقشا جيناۋ كەرەكتىگى جايلى ءجيى ايتىلادى. پاتەر يەلەرى اي سايىن پيك-ءتىڭ جيناق كاسساسىنا تولەمى پاتەر يەلەرىنىڭ ماجىلىسىندە بەلگىلەنگەن كولەمدە, بىراق تۇرعىن جانە تۇرعىن ەمەس الاڭىنىڭ ءبىر شارشى مەتر پايدالى بولىگىنە 0,02-ەسەلىك ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشتەن كەم بولماۋى ءتيىس. تۇرعىندار كوبىنە پيك-كە سەنبەيدى, سوندىقتان, زاڭنىڭ مىندەتتى جيناقتاۋ تۋرالى نورماسىمەن كەلىسپەيتىنى راس. «الايدا, ءار ادام ەستەتيكالىق جانە تەحنيكالىق تۇرعىدا جايلى ۇيدە تۇرعىسى كەلسە, جالعىز جول – وسى», دەپ ءتۇسىندىردى «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ مەن دامىتۋدىڭ قازاقستاندىق ورتالىعى» اق باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى داستان حامزين.
بالكىم, ەڭ دۇرىسى شوتىڭداعى اقشانى ماقساتتى تۇردە جۇمساي الاتىن ىسىلعان, بىلىكتى ۇيىمدى تاڭداۋ كەرەك شىعار؟ «تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ مەن دامىتۋدىڭ قازاقستاندىق ورتالىعى» اق ماماندارى اقشانى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ جانىنان قۇرىلعان جەكەلەگەن وكىلەتتى ورگاننىڭ شوتىندا ساقتاۋ ەڭ دۇرىس امال دەپ سانايدى. ول كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ بويىنشا ايماقتىق وپەراتوردىڭ ءرولىن اتقارادى. ايتقانداي, مۇنىڭ جاعىمدى تۇستارى بۇل عانا ەمەس. قارجىنى «ورتاق قورجىندا» جيناۋ كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارىن ءوز مەرزىمىندە جانە جۇيەلى تۇردە جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇيىمداسقاننىڭ ۇتارى كوپ
«تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعىن جاڭعىرتۋ مەن دامىتۋدىڭ قازاقستاندىق ورتالىعى» اق ماماندارىنىڭ پىكىرىنشە, بۇگىندە تۇرعىن ءۇي قاتىناستارىنىڭ جاڭا مودەلىن قالىپتاستىرۋ قاجەت. وسىعان قاتىستى ءبىر يدەيا – ءاربىر تۇرعىن ۇيدە زاڭدى تۇلعا فورماسىنداعى بىرلەستىك نەمەسە ءۇي كەڭەسىن قۇرۋعا بولادى. وعان ەڭ بەلسەندى تۇرعىندار مۇشە بولۋى ءتيىس. ولار پاتەر يەلەرىنىڭ قۇقىقتارى مەن مۇددەلەرىن قورعايتىن بولادى. سونىمەن بىرگە, كەلىسىمشارت نەگىزىندە كاسىبي باسقارۋ كومپانياسىن جالداۋدىڭ دا ارتىقشىلىقتارى مول. ول كومپانياعا ءۇيدى كۇتىپ ۇستاۋ مەن باسقارۋعا قاتىستى قويىلاتىن تالاپتار دا بارىنشا قاتاڭ بولادى.
بەسبوعدا التاي,
«ەگەمەن قازاقستان»