بۇگىن تاۋەلسىزدىك سارايىندا «نۇر وتان» حدپ-نىڭ كەزەكتى ءحىىى سەزى وتەدى

ەل سەنىمىن ەسەلەگەن پارتيا

قابىلداۋ بولمەلەرى – قاجەت قۇرىلىم

وتكەن جىلى پارتيا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنە 78 944 ءوتى­نىش-ارىز كەلىپ تۇسسە, بۇل – 2009 جىلمەن سالىستىرعاندا 10 981-گە ارتىق دەگەن ءسوز. سونداي-اق, بىل­تىر پارتيا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىندە 47 000-نان اسا ازا­مات­قا كەڭەس بەرىلسە, بۇل ال­دىن­داعى جىل­مەن سالىستىرعاندا 12 532-گە كوپ. قوعامدىق قابىلداۋ بولمە­سى­نىڭ جۇمىسىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ, تۇرعىنداردىڭ ماسەلەلەرىن جەدەل شەشۋ جانە ازاماتتاردىڭ ءوتىنىش­تەرىن شۇعىل قاراۋ بويىنشا «نۇر وتان» حدپ وكىلدەرى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ جاۋاپتى قىزمەتكەر­لەرىمەن, سونداي-اق پارتيا في­لي­الدارى قوعامدىق قابىلداۋ ءبول­مەلەرىنىڭ مەڭگەرۋشىلەرىمەن ءجيى باس قوسىپ تۇرادى. مۇنداي كەز­دەسۋلەردىڭ تيىمدىلىگى سول, بارلىق مەملەكەتتىك ورگانداردا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاسايتىن جاۋاپتى قىز­مەتكەر انىقتالادى. جىل ىشىندە وبلىستىق, قالا­لىق جانە اۋداندىق ءماسليحات­تار­دىڭ دە­پۋتاتتارى ەلىمىزدىڭ ايماق­تارىندا 7 157 قابىلداۋ جۇرگىزىپ, 16 000-نان اسا ازاماتتى قابىل­دا­دى. ازاماتتار وزدەرىنىڭ ءوتىنىش-تالاپ­تا­رى بويىنشا ءتيىستى كەڭەس­تەر مەن ناقتى تۇسىنىكتەمەلەر الدى. ءماجىلىس دەپۋ­تات­­تارى دا ورتا­لىق اپپاراتتىڭ قو­عامدىق قا­بىل­داۋ بولمەسىندە 77 قابىلداۋ ءجۇر­گىزىپ, 978 ادامدى قابىلدادى. جۇمىس ادىستەرى مەن تاسىلدەرىن كەڭەيتۋ باعىتىندا دا وڭ ىستەر جال­عاستىرىلدى. ماسەلەن, ور­تا­لىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قابىل­داۋ بولمەسىندە باس پروكۋرا­تۋر­ا­نىڭ, ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ, ەكو­نوميكالىق جانە سىبايلىس جەم­قور­لىقپەن كۇرەس جونىندەگى اگەنت­تىكتىڭ, جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ اگەنتتىگىنىڭ, ادىلەت مينيسترلىگى تىركەۋ قىزمەتى كوميتەتىنىڭ, سوت اكىمشىلىگى كوميتەتىنىڭ وكىلدەرى 254 ادامدى قابىلداپ, 112 تالاپ-ءوتىنىش بويىنشا تۇسىنىكتەمەلەر بەردى. بىلتىر رەسپۋبليكا بويىنشا الەۋمەتتىك ماسەلەلەر جونىندە «ءبى­رىڭعاي قابىلداۋ كۇنى» اكتسيا­سى بولىپ ءوتتى. وعان ءماجىلىستىڭ, ءماسليحاتتاردىڭ دە­پۋ­تاتتارى, مەم­لەكەتتىك جانە قۇ­قىق قورعاۋ ور­گاندارىنىڭ باسشى­لارى قاتىستى. اكتسياعا 1 800 ادام قاتىسسا, 250 ادامنىڭ ءوتى­نىشى شەشىمىن تاپ­تى, 600 ءوتى­نىش مەملەكەتتىك جانە قۇ­قىق قور­عاۋ ورگاندارىنا قاراۋ ءۇش­ىن جىبەرىلدى, 950 ءوتىنىش بوي­ىن­شا ءتيىستى تۇسىنىكتەمەلەر بەرىلدى. ۇتىمدى جۇمىس ءتاسىلىنىڭ ءبىرى – ءىىم جول پوليتسياسى كوميتەتىمەن ءوزارا بىرىگىپ, «جولدا قا­بىل­داۋ» اكتسياسىن ۇيىمداستىرۋ. وس­ىنداي جۇمىس فورماسى ماسە­لە­لەردى جەرگىلىكتى جەرلەردە تىكەلەي شەشۋگە مۇمكىندىك تۋعىزىپ وتىر. وتكەن جىلى ەكى مارتە رەس­پۋب­ليكالىق «جولدا قابىلداۋ» اك­تسيا­سى ءوتىپ, شارا بارىسىندا جەرگىلىكتى ورىن­داردا تۇرعىندارمەن «جاندى باي­لانىس» ورناتىلدى. قا­بىلداۋدا 1 035 ازامات بولىپ, 1000 ازاماتتىڭ ءوتىنىشى قانا­عات­تان­دىرىلدى. قاشىق ەلدى مەكەندەردە تۇرا­تىن ازاماتتاردىڭ پروبلەما­لا­رىن شەشۋ ماقساتىندا قوعامدىق قا­بىل­داۋ بولمەسىنىڭ قىزمەتكەر­لەرى اتقارۋشى جانە قۇقىق قورعاۋ ور­گان­دارىنىڭ وكىلدەرىمەن بىرىگىپ, كوش­پەلى كەزدەسۋلەر ءوت­كى­زىپ تۇرا­دى. مىسالى, وتكەن جىلى ور­تا­لىق اپ­پا­راتتىڭ قوعامدىق قا­بىل­داۋ ءبول­مە­سىنىڭ قىزمەتكەر­لەرى وكى­لەتتى ور­گان­داردىڭ وكىل­دەرى­مەن بىرىگىپ, قا­راعاندى وبلىسى, نۇرا اۋدانىنىڭ بەس ەلدى مەكەنىندە قا­بىلداۋ ءجۇر­گىزدى. جىل بويىنا رەسپۋبليكا بوي­ىن­شا 1 257 كوشپەلى قابىلداۋ ءوتتى. ادۆوكاتتار وداعىنىڭ وكىلدەرى ورتالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قا­بىلداۋ بولمەسىندە 206 ازا­مات­قا تەگىن قۇقىقتىق كومەك كورسەتتى. الماتى, شىعىس قازاقستان جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستار­ى­نىڭ ايماقتىق قوعامدىق قابىل­داۋ بولمەلەرىندە ادۆوكاتتار وك­ىل­دەرى وسىنداي تاجىريبەنى جۇزەگە اسىردى. پارتيانىڭ اقمولا وب­لىس­تىق فيليالىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىندە وقيتىن ستۋدەنتتەر ازاماتتارعا قۇ­قىقتىق كەڭەس بەردى. وسىنداي ءتا­جىريبە ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ «نۇر وتان» پارتياسى باستاۋىش ۇيى­مىن­دا دا جۇزەگە اسىرىلىپ كەلەدى. بىلتىر ورتالىق اپپاراتتىڭ قو­عامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ قىز­مەتىنە جۇمىستىڭ جاڭا فور­ما­سى ەنگىزىلدى. ماسەلەن, ورتالىق اپپا­راتتىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسى مەن استانا فيليالىنا نەسيە الۋ, يپوتەكالىق نەسيەنى قايتا قار­جى­لاندىرۋ, باسپانانى جالعا الۋ ءجا­نە «جول كار­تا­سى-2020» باعدارلا­ما­سى بويىنشا ءوتىنىشتىڭ كوپتەپ تۇسۋىنە وراي ازاماتتارعا كەڭەس بەرۋ ۇدەرىستەرى جۇزەگە اسىرىلدى. وتكەن جىلى پارتيا قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنە كەلىپ تۇسكەن وتىنىشتەرگە تالداۋ جۇرگىزگەندە ول­اردىڭ التىدان ءبىرى تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سالا­سى ماسەلەلەرىنە قاتىستى ەكەنى انىقتالدى. سونىمەن بىرگە, ادۆوكاتتار وداعىنىڭ وكىلدەرى ور­تالىق اپپاراتتىڭ قوعامدىق قا­بىل­داۋ بولمەسىندە قىركۇيەك ايى­نان تۇراقتى نەگىزدە «شا­ڭى­راق» جوباسىن باستادى. «قوعام­دىق قور­عاۋشى» رقب جۇمىسى ايا­سىندا 82 ادامعا تۇرعىن ءۇي-كوم­مۋ­نالدىق شارۋاشىلىق ماسەلە­لە­رى بويىنشا تەگىن كاسىبي كە­ڭەستەر بەرىلدى. ايماقتىق قوعامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ قىزمەتىن ىنتالان­دى­رۋ جانە جانداندىرۋ ماقسا­تىن­دا «نۇر وتان» حدپ «ەڭ ۇزدىك قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسى» باي­قاۋىن ۇيىمداستىردى. ول ەكى كە­زەڭدە ءوتتى. بايقاۋدىڭ ەكىنشى كە­زە­ڭىنىڭ ناتيجەسى بويىنشا ورتا­لىق كوميسسيانىڭ قاراۋىنا 16 ايماق­تىق جانە 47 اۋماقتىق قو­عامدىق قابىلداۋ بولمەلەرىنىڭ ماتەريال­دا­رى ۇسىنىلدى. قورى­تىن­دىسى جا­قىن ارادا شىعا­رى­لاتىن بولادى. «نۇر وتان» حدپ-نىڭ ور­تا­لىق اپپاراتى مەن ءتۇرلى دەڭگەي­دەگى فيليالدارى قوعامدىق قا­بىل­داۋ بولمەلەرىنىڭ جۇمىسىن ال­­داعى ۋاقىتتا بەلسەندىلەندىرە ءتۇ­سەتىن بولادى. جۇماجان جۇكەنوۆ, «نۇر وتان» حدپ ورتالىق اپپاراتى قوعامدىق قابىلداۋ بولمەسىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.

«نە دەگەن باقىتتى ەدىڭ, كەلەر ۇرپاق»

بيىل ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىل­دىعى, ءساۋىر ساتىندە پرەزيدەنتتىك سايلاۋ وتپەك. ال ەلباسى جەتەكشىلىك ەتەتىن «نۇر وتان» پار­تيا­سى ءوزىنىڭ ءحىىى سەزى قارسا­ڭىن­دا تۇر. مىنە, وسىنداي اۋ­قىم­دى شارالار ءاربىر سانالى ازا­مات­تىڭ ات­سالىسۋىنا نەگىز بولسا كەرەك. بۇعان دەيىن «نۇر وتان» پار­تيا­سىنىڭ اۋماقتىق, ايماقتىق في­ليالدارىندا ەسەپ بەرۋ جانە سايلاۋ كونفەرەنتسيالارى وتكەنى بەلگىلى. ارينە, جيىن وتكىزۋ اي­تۋ­عا وڭاي بولعانىمەن, شىن مانىندە جاۋاپكەرشىلىك جۇگى اۋىر. سول سەبەپتى, پارتيانىڭ قىزىلوردا وب­لىستىق فيليالىنىڭ VIII كون­فە­رەنتسياسىنا «ءبىز نە بىتىردىك» دەگەن ساۋالدى الدىمىزعا قويدىق. ءبىر جىلدىڭ ىشىندە پارتيا تارا­پىنان وبلىستا ون مىڭ­داعان ءىس-شارا ۇيىمداستىرىلسا, ودان ءجۇز مىڭداعان كىسى قۋات­تان­دى. مەملەكەت بايلىعىنا جاناشىرلىق, قو­عامدا قىلمىس­تىڭ الدىن الۋ, قۇ­رىلىس الاڭ­دا­رىندا ساپا ساياسا­تىن ۇستانۋ – ءبارى-ءبارى «نۇر وتان­نىڭ» مىندەتىنە كىرەدى. ياعني, پارتيا ارالاس­پايتىن بىردە-ءبىر سالا جوق دەسە دە بولادى. ءبىر عانا مىسال, سىرداريا اۋ­دا­نىندا «نۇر وتان» پارتيا­سى­نىڭ قولداۋىمەن اۋقىمدى اكتسيا ءوتىپ, ول تالاي جۇرەككە جىلۋىن جاقتى. پارتيا ءۇشىن ەلدى قۋ­انت­قاننان ارتىق مارتەبە جوق. سول ۇردىسپەن تىكۇشاق اپاتىنان مۇگە­دەك­تىككە تاڭىلعان جۋرناليست مەي­رامبەك شىلدەباەۆقا, الماتى قا­لا­سىنا ەمدەلۋگە باراتىن قۇرا­لاي ەرتىلەۋوۆاعا قوماقتى قارا­جات بەرىلدى. وسىنداي شاراپاتتان مارات ساقتاپوۆ (مۇگەدەك بالا­سىن ەمدەتۋ ءۇشىن), سونداي-اق اتا-اناسىنان ايىرىلعان, جوعارى وقۋ ورنىندا وقيتىن گرانت يەسى جازيرا وماروۆا دا تىس قالعان جوق. پارتيا فيليالى اتىنا جازىل­عان مىنا ءوتىنىش كىم-كىمنىڭ دە كو­ڭىلىن اۋدارارلىق ەدى. «مەن, گاۋھار اياپوۆا تەرەڭ­وزەك كەنتىندەگى تاجىباەۆ كوشەسى, №15 ۇيدە پاتەر جالداپ تۇرامىن. ءۇش پەرزەنتىم بار, ەكەۋى مۇگەدەك, دەنى ساۋ بالام مەكتەپ جاسىندا. كۇيەۋىم تاستاپ كەتتى. ءوزىم و.ءما­لىباەۆ اتىنداعى اۋىلدىق كلۋب­تا جارتى ستاۆكادا ەدەن جۋامىن. 9 400 تەڭگە تابىسىم مەن مۇگە­دەك­تىككە بەرىلەتىن جاردەم­اقى تاماق, پاتەراقى مەن ءدارى-ءدار­مەك­كە ارەڭ جەتەدى. ومىردەن ءتۇ­ڭىلىپ كەتتىم. امال جوق, بالالارىم ءۇشىن ءالى كەرەك ەكەنىمدى ۇعامىن. بالا ەل بولاشاعى عوي, مەيلى ول مۇگەدەك بولسىن, قوعامنىڭ ءمۇ­ش­ە­سى ەمەس پە؟ ماعان «نۇر وتان» پار­تيا­سىنان باسقا ەشكىم كومەك كورسەتە المايتىنىن سەزەمىن. كوش­باسشى پارتيا قاي ىستە دە الدا ءجۇر عوي, بالكىم, مەنىڭ دە تاع­دى­رىما ارالاسا الار. سىزدەرگە ءۇمىت قوسىپ, ءبىر امالىن تابادى دەپ سەنىممەن ءوتىنىش جازىپ وتىرمىن». ارينە, ءوتىنىش ەرىككەننەن جا­زىلماعان. استارى تەرەڭ, اۋىرت­پا­لىعى زىلدەي. پارتيا توراعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ پارتيا فيليالدارى جانىنداعى قوعام­دىق قابىلداۋ قىزمەتىن بارىنشا جان­داندىرىپ, حالىقتىڭ مۇڭ-مۇق­­­تا­جىنا بەي-ءجاي قاراماۋ تۋ­را­لى تاپ­سىرماسى ءبىزدىڭ باستى مىندەتىمىز. ەندەشە, گاۋھاردىڭ ءوتى­­نى­شىن قا­لاي­دا قاناعاتتان­دى­رۋ­دىڭ, ونى شە­شۋدىڭ جولىن ىزدەۋ قاجەت. مۇنىڭ الدىندا ءدال وسىنداي ءوتىنىش اۋداندىق مادەنيەت ءۇيىنىڭ قىزمەتكەرى ءازيز سادىقوۆتان دا كەلگەن. اۋداننىڭ مادەنيەتى مەن ونەرىنە ۇلەسى مول ازامات باسپانا ماسەلەسىنەن تارشىلىق كورىپ وت­ىرعانىن جازعان ەكەن. پارتيانىڭ اۋداندىق فيليا­لى­نىڭ توراعاسى وسى ماسەلەگە باي­لانىستى ۇلكەن جاناشىرلىق جا­سادى. ادام تاعدىرى, باسپانا ءما­سەلەسى قاي كەزەڭدە دە كۇن ءتار­تىبىنەن تۇسپەگەن وتكىر ءجايت قوي. سولاي بولا تۇرسا دا, اۋدان ور­تا­لىعىنداعى جاتاقحانا ۇلگىسىندەگى بوس ءۇيدى بيۋدجەتتەن تىس قارجى كوزدەرى ارقىلى قىسقا ۋاقىتتا تولىق جوندەۋدەن وتكىزىپ, سەگىز وت­باسىنا كىلتىن تاپسىردى. سولار­دىڭ ىشىندە گاۋھار اياپوۆا مەن ءازيز سادىقوۆ تا بار. گاۋھار قۋا­نىشتان كوزىنە جاس الىپ, العى­سىن جاۋدىردى. «نۇر وتان» حدپ ۇزاق مەرزىمدى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋدى نەگىزگە الا وتىرىپ, وسى­لايشا ەل دامۋىمەن بىرگە بيىك بەلەسكە قادام باسىپ كەلەدى. ەل پرەزيدەنتى, «نۇر وتان» حدپ توراعاسى نۇرسۇلتان نازار­باەۆتىڭ باستاماسى بويىنشا ءاز­ىر­لەنگەن قازاقستان رەسپۋبلي­كا­سى­نىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى دامۋ سترا­تە­گياسى تاياۋداعى ونجىل­دىق­قا ار­نال­­عان الەۋمەتتىك-ەكونو­مي­كالىق جوس­پارمەن قاتار, ساياسي باعداردى دا ايقىنداپ بەردى. ىشكى ساياساتتا بەيبىتشىلىك پەن كەلىسىمدى, قوعام­نىڭ تۇراقتىلىعى مەن ورنىقتى دا­مۋىن ساقتاۋ نەگىزگى ماقساتتار بو­لىپ قالا بەرەدى. سون­­دىقتان, ءبۇ­گىن­نەن ەرتەڭنىڭ, ەر­­­تەڭنەن بولا­شاق­تىڭ جارقىن ەكەنىنە كامىل سەنىمدىمىز. قىزىلوردا وبلىسىندا يندۋس­تريا­لىق-يننوۆاتسيالىق 12 جوبا­نىڭ تۇساۋى كەسىلدى. بۇل, ايماق­تىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە زور ىق­پا­لىن تيگىزۋدە. مۇنان بولەك, «جول كار­تاسى», «100 اۋرۋحانا, 100 مەكتەپ» باعدارلامالارى ەل ءومىرىن ءور­كەنيەت كوشىنە جاقىنداتا ءتۇستى. ال «باتىس ەۋروپا – باتىس قى­تاي» حالىقارالىق اۆتوماگيسترالى جول جۇيەسىن جاقسارتۋمەن قاتار, ءوندىرىستى, ءومىردى وڭ وزگەرىستەرگە جەتەلەي ءتۇستى. وسى باعىتتاعى ىرگەلى ىستەر حالىقتىڭ الەۋمەتتىك احۋالىنا ەرەكشە دەم بەردى. بۇل ورايدا, جاۋاپتى جۇمىستاردى ءجۇ­يە­­سىنەن اداستىرماي, قارجىنىڭ ماق­­­ساتتى جۇمسالۋىن قاداعالاپ, سا­­پاسىن ساقتاۋدى باقىلاپ وتىر­عان «نۇر وتاننىڭ» ورنى بولەك. پارتيا تاراپىنان پارمەندى با­قى­لاۋ كۇشەيىپ, قازىر وبلىس اۋ­ما­عىندا 735 مۇشەسى بار 245 پار­تيا­لىق باقىلاۋ بەكەتى جۇمىس ىستەيدى. مەنىڭ وتكەن جىلى «ەل-جۇرت ءھام ەلباسى. ناش ليدەر» دەپ اتا­لاتىن كىتابىم جارىققا شىققان ەدى. وندا قاراپايىم ەل ادام­دا­رىنىڭ ەلباسىنا دەگەن قۇرمەتى, جۇرەكجاردى كوڭىلدەرى لايىقتى كورىنىس تاپقان. ال باستى ەرەكشەلىگى – پرەزيدەنت وكىلەتتىگىن ۇز­ارتۋدى ۇسىنعان لەبىزدەر بولاتىن. اسىلى, اۋىل ادامىنىڭ ساياسي ساۋاتى, قۇقىقتىق تانىمى قالا تۇرعىنىنان ءبىر مىسقال كەم ەمەس. مەنىڭ سوعان كوزىم جەتتى. ەلباسىنىڭ سارابدال ساياسا­تى­نىڭ ارقاسىندا بىزدەر بەيبىت ءومىر ءسۇرىپ جاتقان باقىتتى جاندار­مىز. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى تەك ەل باسقارۋشى عانا ەمەس, ول ءىرى قاي­راتكەر, ءىرى ساياساتكەر, تەرەڭ دە كورەگەن رەفورماتور! جالپى, ەل مەن ەلباسى ەگىز ۇعىم. پرەزيدەنتتى ەلدىك اسىل مۇراتتاردى بيىككە كوتەرگەن, ۇلتتىق مەرەيدى, ۇلت­تىق قۇندىلىقتاردى جاڭعىر­تىپ, وتانىمىزدى الەمگە تانىت­قان, قازاقتىڭ ماڭدايىنا شىراق بولىپ جانىپ, سايىن دالاسىنا ساۋلەسىن شاشقان ساڭلاق ۇل, دارا تۇلعا, دانا بولمىس دەپ بىلەمىن. كەزىندە قازاقتىڭ قارا ولە­ڭى­نىڭ حاس شەبەرى قاسىم امانجولوۆ: «نە دەگەن باقىتتى ەدىڭ, كەلەر ۇرپاق», دەگەن ەكەن. شىنىندا دا, ءبىز ادال ەڭبەگىمىزبەن ەگەمەن ەلىمىزدىڭ ەر­تە­ڭىن ەڭسەلى ەتۋگە ءوز ۇلەسىمىزدى قو­سىپ جۇرگەن باقىتتى ۇرپاقپىز. ولمەسحان بولاتبەكوۆ, «نۇر وتان» حدپ قىزىلوردا وبلىستىق فيليالى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى, پارتيا  حىىى سەزىنىڭ دەلەگاتى.

بولىنگەن قارجى يگەرىلمەي قالىپ وتىر

ەلدەگى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ەل ەكو­نوميكاسىنا ەلەۋلى كىرىس اكەلەتىن ۇلكەن تەتىك ەكەنى بەلگىلى. باسقاشا ايتساق, ول – مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ تىرەگى. ەلباسىنىڭ بىرەر جىل بۇرىن وڭىرلەردەگى كاسىپكەرلىكتى دامىتۋ جونىندە بىرىڭعاي بيۋدجەتتىك باعدارلاما ەنگىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىرعانى, ال 2010 جىلدان باستاپ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» جوباسىنىڭ قولعا الىنعانى وسى ءبىر وڭ نيەتتەن تۋىنداعانى انىق. بۇگىندە اتالعان باعدارلامانىڭ ىسكە اسى­رىلۋىنا باقىلاۋ جۇرگىزۋ «نۇر وتان» حدپ-نىڭ موينىنا جۇكتەلگەن. جۋىردا پارتيانىڭ ەلورداداعى ورتالىق اپپاراتىندا پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى گۇلجان قاراقۇسو­ۆا­نىڭ تورايىمدىلىعىمەن وتكەن مەملەكەتتىك قاراجاتتىڭ پايدالانىلۋىن باقىلاۋ ءجونىن­دەگى كوميسسيانىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا اتال­عان باعدارلامانىڭ ورىندالۋ بارىسى مەن جاي-كۇيى سۇزگىدەن ءوتتى. ءبىر اتاپ وتەرلىگى, اتالعان مەملەكەتتىك جوبا ءاۋ باستان وڭىرلەردەگى كاسىپكەرلىكتىڭ جان­دانۋىن, جاڭا بيزنەس باستامالارىن قولداۋ­دى, كاسىپكەرلىك سەكتوردى «ساۋىقتىرۋدى» سونداي-اق, كاسىپكەرلىك الەۋەتىن نىعايتۋدى كوزدەگەندىكتەن تۋعان, ال مەملەكەت تاراپىنان ءوز شارۋاسىن دوڭگەلەتۋگە بەل بۋعان ىسكەر جاندارعا سۋبسيديا تۇرىندە قاراجات بولىنگەن. دەگەنمەن, وتىرىستا بەلگىلى بولعانى: ارنايى جۇرگىزىلگەن تالداۋ ناتيجەلەرى كورسەتكەندەي, بۇل قاراجات ءتۇرلى سەبەپتەرمەن كاسىپكەرلەرگە تولىقتاي جەتپەگەن. ماسەلەن, وتكەن جىلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» جوباسىنىڭ 2 بىردەي باعدارلاماسىنا مەملەكەت قورجى­نىنان 13,8 ملرد.-تان استام تەڭگە بولىنسە, ونىڭ تەك جارتىسىنا جۋىعى, ياعني 47 پايىزى عانا يگەرىلگەن. ال قالعان 7 ملرد.-قا جۋىق قارجى «جەلگە ۇشقان». وتىرىستا ءسوز العان ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ۆيتسە-ءمينيسترى مارات قۇسايىنوۆ «بيزنەستىڭ جول كارتاسى – 2020» باعدار­لا­ماسى بويىنشا اتقارىلعان ىستەردى تىزبەكتەپ ءوتتى. دەسەك تە, كوميسسيا مۇشەلەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگىنىڭ پىكىرىنشە, اتالعان باعدارلاما ءالى دە ءوز جۇيەسىن تاپپاعان. مۇنى بىرەۋلەر جەرگىلىكتى جەرلەردەگى كاسىپكەرلەردىڭ كاسىبي بەلسەندىلىگىنىڭ تومەندىگىمەن جانە مەملەكەت ۇسىنعان جەڭىلدىكتەردى دۇرىس پايدالانا ال­ماۋ­لارىمەن بايلانىستىرسا, ەندى بىرەۋلەرى بۇل كەمشىلىكتى بولىنگەن قاراجاتتىڭ دۇرىس تاراتىلماۋىنان دەيدى. سونداي-اق, قازىرگى ۋا­قىتتا باعدارلاما اياسىندا ايماقتاردى قار­جى­لاندىرۋدىڭ كەيبىر ءادىس-تاسىلدەرى قايتا قارالماعان كورىنەدى. «بۇل شاعىن جانە ورتا بيزنەستىڭ قاراجاتقا قولجەتىمدىلىگىن تومەن­دە­تىپ وتىر», – دەدى جيىنعا قاتىسۋشىلار. «ءبىزدى قازىرگى ۋاقىتتا قارجىنىڭ بولىنگەنى ەمەس, ونىڭ يگەرىلمەي قالۋى الاڭداتىپ وتىر. قارجىنىڭ ءبولىنۋى – باعدارلامانىڭ تاپ-تۇيناقتاي ورىندالعانىن بىلدىرمەيدى. سون­دىق­تان, قاراجاتتىڭ قالاي جۇمسالىپ جاتقا­نى ەمەس, سول جۇمسالعان قارجىنىڭ قانداي وڭ ناتيجەگە الىپ كەلگەندىگى ماڭىزدى. ماسەلە, مىنە, وسىندا. ياعني, يگەرىلگەن قارجى تەك قاعاز جۇزىندە كورىنبەي, ەل ەكونوميكاسىنا بەلگىلى ءبىر دەڭگەيدە پايداسىن تيگىزۋى كەرەك. بىزگە ەسكى كاسىپورىنداردىڭ «تىنىستاعانى» كەرەك ەمەس, بىزگە باسەكەگە توتەپ بەرەتىن جاڭا كا­سىپورىندار كەرەك. وسى ورايدا, جۇمىستى شي­­راتۋىمىز قاجەت. ءار ماسەلەگە جۇيەلى ءتۇر­دە كەل­گەنىمىز ءجون. سەبەبى, «بيزنەستىڭ جول كار­تا­سى – 2020» جوباسى تەك شاعىن جانە ورتا كا­سىپكەرلىكتى قولداۋعا عانا ەمەس, ونى جاڭ­عىر­تۋعا باعىتتالعان», – دەدى گۇلجان قاراقۇسوۆا. جيىن سوڭىندا تۇيتكىلدى ماسەلەلەردى شەشۋ جانە ايقىن بولعان كەمشىلىكتەردى جويۋ بويىنشا مەملەكەتتىك جانە باسقا دا مۇددەلى ورگانداردىڭ اتىنا ۇسىنىستار ازىرلەندى. ءلايلا ەدىلقىزى. سەزد قاراۋىنا ەنگىزىلدى كەشە «نۇر وتان» حالىق­تىق-دەموكراتيالىق پارتيا­سى­نىڭ ور­تالىق باقىلاۋ-رەۆي­زيا­لىق كو­ميسسياسىنىڭ جيىنى ءوتىپ,  پار­تيانىڭ ورتالىق با­قى­لاۋ-رە­ۆي­زيا­لىق كوميسسيا­سى­نىڭ جانە قار­جىلىق شارۋا­شى­لىق قىزمەتىنىڭ 2006 جىلدان باستاپ, 2010 جىلعا دەيىنگى ەس­ەپ­تىك كەزەڭىنىڭ جۇمىس قورى­تىن­دىلارى تالقىلاندى. جيىن قورىتىندىسى بوي­ىن­شا «نۇر وتان» حدپ ور­تالىق با­قىلاۋ-رەۆيزيالىق كو­ميسسيا­سى­نىڭ ەسەبى ماقۇل­دا­نىپ, ونى پار­تيانىڭ XIII سە­زىندە قاراۋعا ەنگىزۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى, دەپ حابار­لا­دى «نۇر وتان» حدپ-نىڭ باس­پاسوز قىزمەتى.

قامقورلىق كورگەندەردىڭ ءبىرىمىن

بۇدان ۇزاق جىلدار بۇرىن وت­باسىمىزبەن اۋىلدىق جەردەن وب­لىس ورتالىعىنا قونىس اۋداردىق. ءوزىم ساقتاعان بايىشەۆ اتىنداعى وبلىستىق عىلىمي-امبەباپ كىتاپ­حا­ناعا, جولداسىم زاۋىتقا جۇ­مىس­قا ورنالاستىق. وتباسىمىزدا ءۇش ءبۇلدىرشىنىمىز بار. ءوزىمىز جاس وتبا­سىمىز, جيعان-تەرگەنىمىز جوق. كەزىندە بيۋدجەتتىك مەكەمە قىز­مەت­كەر­لەرى ساناتىندا تۇرعىن ءۇي الۋ كەزەگىنە تۇرعانبىز. بالالا­رى­مىزدى ءسۇي­رەتىپ پاتەردەن ءپا­تەرگە كوشۋدىڭ ازابىن تارتۋداي-اق تارتتىق. ءۇي جالداۋشىلار دا كىش­كەنتاي بالالا­رى بارلارعا ونشا ىقىلاستى ەمەس ەكەن. ال ءبىزدىڭ پاتەرگە قول جەتكىزۋ مۇمكىندىگىمىز ازايا بەردى. ءتوزىم تاۋ­سىلىپ, شى­دام كەتە باستادى. قاي­تىپ اۋىلعا كوشىپ كەتۋدىڭ رەتىن تاعى تابا المادىق. ءسويتىپ جۇرگەن­دە ءارىپ­تەس­تەرىم «نۇر وتانعا» با­رىپ جو­لىق­ساڭشى, كوپ ادامدار كومەگى تي­دى دەپ ءجۇر عوي, ىقپال ەتەر ءمۇم­كىن, دەپ اقىل قوستى. ءسوي­تىپ, مەن «نۇر وتان» حدپ وبلىس­تىق فيليالى­نىڭ قوعامدىق قابىل­داۋىنا بار­دىم. شىنى كەرەك, مۇنداي ىقى­لاس­تى كۇتپەپ ەدىم, ريزا بولدىم. ونداعىلار كەلگەن ماسە­لەمدى مۇ­قيات تىڭداپ, قالاي ارەكەت ەتۋ كەرەكتىگىن ايتىپ, كەڭەس بەردى. قو­سىمشا قاجەت قۇجاتتارىمدى جي­ناپ, تاپسىرعان سوڭ ءتيىستى ورىن­دار­عا جولداپ, باقىلاۋدا ۇستاي­تىن­دىق­تارىن ايتتى. ءسويتىپ, كوپ ۇزاماي ماسەلەنىڭ وڭ شەشىلگەنى تۋرالى حابارلادى. مۇنداي جانا­شىر­لىقتى كۇتپەگەن­دىكتەن بە, قات­تى تولقىدىم, قۋا­نىشىمدا شەك بولعان جوق. پار­تيانىڭ ارا­لا­سۋى­مەن باسپانالى بولىپ قال­دىق. ءوزىم بىلەتىن تاعى ءبىر دەرەكتى ايتا كەتسەم ارتىق بولماس. مەنىمەن بىرگە قوعامدىق قابىلداۋدا بول­عان №1 ەمحانانىڭ اكۋشەر-گي­نەكولوگى تاتيانا ستارچاەن­كو­نىڭ دا ءوتىنىشى شەشىمىن تاۋىپ, ەكى با­لاسىن «ارمان» بالالار باق­شا­سى­نا ورنالاس­تىرۋعا پارتيا­نىڭ وب­لىستىق في­ليالى مۇرىندىق بول­عانىنا كۋا­مىن. جالپى, پارتيانىڭ وبلىستىق فيليالىندا ازاماتتار­دىڭ ارىز-شا­عىمدارىمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ ءتاۋ­ىر تاجىريبەسى قالىپ­تاس­قانىنا مى­سال جەتەرلىك. ونى كوپشىلىككە جەتكىزۋدى وزىمە پارىز سانايمىن. «نۇر وتان» – ناعىز حالىقتىق پارتيا ەكەنىنە كوزىم جەتتى. ەلدىڭ قا­مىن قامداپ, مۇ­ڭىن مۇڭداپ جۇرگەن بۇدان باسقا قانداي پارتيانى كور­دىڭىز, ءبارى دە قۇر اسىرە قىزىل سوزگە, سىلدىر ساياساتقا عانا قۇمار. سون­دىقتان, الدا دا بيلىكتىڭ پارتيا­سى­نىڭ بيىكتەن كورىنەتىنىنە سەنىم مول. كەنجەگۇل سايىموۆا, اقتوبە قالاسىنىڭ تۇرعىنى.

جاناشىرلىق

بارشامىزدى قۋانتقان ءبىر مى­سال ايتسام دەيمىن. وتكەن كۇزدەن باستاپ جەرگىلىكتى ورتا مەكتەپتىڭ 9 سىنىپ وقۋشىسى الماس دا­بي­ەۆتىڭ جۇزىندە جابىرقاۋ, كوڭى­لىن­دە كىربىڭ پايدا بولعانىن كورىپ قابىرعامىز قايىستى. كۇن ساناپ ەڭسەسى ءتۇسىپ بارا جاتقان بوز­با­لانىڭ دەنساۋلىعىن مۇقيات تەكسەرگەن دارىگەرلەر وتە اۋىر دياگنوز قويىپتى. ۇلكەن كولەمدەگى اس­قا­زان لەيموميوماسىن الماتى قا­­لاسىنداعى ونكولوگيا جانە راديولوگيا قاز عزي-دە شۇعىل ءتۇر­دە ەمدەۋ قاجەت بولدى. ۋاقىت پەن قار­جى­نىڭ تاپشىلىعى الماستىڭ اتا-اناسىن ودان بەتەر جابىر­قاتتى. بىلتىرعى جەلتوقساننىڭ با­سىن­دا «نۇر وتان» حدپ «تاراسوۆ» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىندەگى باستاۋىش پارتيا ۇي­ىمىنىڭ ءتورايىمى باقىتگۇل ءازىمحان مەن الماستىڭ اتا-انا­سى پارتيانىڭ اۋداندىق فيليا­لىنا كومەك قولىن سوزۋ تۋرالى ءوتىنىش ءتۇسىردى. تەز ارادا اۋىل­داعى پارتيا ۇيىمدارىنا, اۋىل­دىق وكرۋگ اكىمدەرىنە بوزبالانى الماتى­دا­عى وپەراتسياعا جىبەرۋ ءۇشىن قا­را­جات جيناۋعا كومەك­تەسۋگە شاقىر­عان حاتتار جولدا­نىپ, ارنايى قور اشىلدى. «نۇر­وتاندىقتاردىڭ» باس­تاماسىمەن ول جاپپاي ىزگىلىك اكتسياسىنا ۇلا­سىپ كەتتى. ءسويتىپ, 15 كۇننىڭ ءىش­ىن­دە 250000 تەڭگە اقشالاي قار­جى جينالىپ, دابيەۆتار وتبا­سى­نا تاپسىرىلدى. قازىر كۇردەلى وپەراتسيا مەن ەم­دەۋ كۋرسى ءساتتى اياقتالىپ, الماس سىنىپتاستارىنىڭ ورتاسىن­دا جارقىراپ ءجۇر. ەلباسى, «نۇر وتان» حدپ ءتور­اعاسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ بيىلعى جولداۋىن «بولاشاقتىڭ ىرگەسىن بىرگە قالايمىز» دەپ اتا­ۋىنىڭ تەرەڭ ءمانىن وسى ءبىر مى­سال­دان دا اڭعارۋعا بولادى. رۋحيا ساۋلەنوۆا,  تاراسوۆ اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ اكىمى. اقمولا وبلىسى.

كوڭىل ءوسىردى

مەن كوپ جىلدان بەرى ءوندىرىس سالاسىندا ەڭبەك ەتىپ كەلەمىن. بۋلدوزەرشى رەتىندە ماماندىعىم قاي كاسىپورىنعا دا قالاۋلى. كەيىنگى كەزدە وبلىس اۋماعىندا اش­ىق ادىسپەن كومىر وندىرەتىن «تۋر­كاز» اتالاتىن جشس-كە قاراستى جۇمىس ىستەۋدەمىن. بەرىك قالىپ­تاسپاعان قۇرىلىم بولعاندىقتان كەيدە ىستە ىركىلىس بولماي تۇر­ماي­دى. وكى­نىش­كە قاراي, سوندايدا ەڭ­بەكاقىمىز قيىلىپ نەمەسە تولە­نۋى توقتا­تىلىپ قيىن­دىق جۇگى ال­دىمەن بىزگە ارتى­لا­تىنى بار. بىل­تىر ءساۋىر, ما­مىر, ماۋسىم اي­لارىنا ءتيىستى جا­لاقىمدى مەزگىلىندە الا الماي ءبىراز اۋرەگە ءتۇستىم. كاسىپورىن باسشىلىعى تا­را­پىنان تالاپ-تىلەگىمدى  ەلەپ-ەسكەرۋگە ونشالىقتى ق ۇلىق تانىتىلا قويماعاندىقتان, ارىپتەستەرىمنىڭ كەڭەسى بويىنشا «نۇر وتان» حدپ وبلىستىق فيليالىنا شاعىم­دا­نۋىما تۋرا كەلدى. ارادا از ۋاقىت وتپەي جاتىپ ونىڭ قوعامدىق قابىلداۋ بولىمىنە شاقىرىلدىم. مۇنداعى ماماندار ماسەلە مانىنە تىكەلەي قانىققان سوڭ ءوتىنىشىمنىڭ جەتكىزىلەتىندىگىن ايتىپ, رەنىشىمدى باستى. ايتقاندايىن, كۇز ايا­عىن­دا ءۇش ايلىق جالاقىم تولىق قو­لىما ءتيدى. «نۇر وتان»  حالىققا ەتەنە جا­­قىن, ەڭبەككەرلەر مۇڭ-مۇددەسىن قورعاۋعا ىنتالى پارتيا ەكەنىنە ومىرىمدەگى وسى ءبىر جاي ارقىلى كوزىم جەتە ءتۇستى. ماعان كومەككە كەلىپ, قولداۋ كورسەتىلگەنى ءۇشىن پارتيانىڭ وبلىستىق فيليالىنا العىسىمدى ءبىلدىردىم. ەستىپ, ءبىلىپ جۇرگەنىمدەي مۇنداي قامقور­لىق­قا  ءبىر مەن عانا ەمەس كوپتەگەن ازا­ماتتار دا ريزا. اناتولي مينكين, جۇمىسشى. قاراعاندى.

العىس ايتامىن

جەكە كاسىپكەرگە جالدانىپ جۇ­­مىس­قا تۇرعان مەنىڭ كوڭىلىم مۇن­داعى ادامعا دەگەن نەمقۇراي­لىق­تان ابدەن ءپاس بولدى. ەڭ الدىمەن, ونداعىلار ماعان ءوزارا ەڭبەك كەلىسىمى تۋرالى قۇ­جاتتىڭ ءبىر دانا­سىن قانشا سۇراسام دا بەرۋدى قا­جەت دەپ تاپپادى. ال ودان كەيىنگى جەردە زاڭدى ەڭبەك اقىمدى الا المادىم. مەن ءۇشىن زەينەتاقى مەن الەۋمەتتىك مىندەتتى تولەمدەر جانە اۋدارىلماي قالدى. ال جۇمىس بەرىپ وتىرعان قو­جاي­­ىن­دار بولسا, ارىزدانىپ قاي­دا بار­ساڭ وندا بار دەپ كەرگىدى. ءتىپتى, ەڭبەك كىتاپشاما جۇمىستان شىققا­نىم جونىندە بەلگى قويىپ بەرۋدى دە قاجەت دەپ تاپپادى. ءسويتىپ, قينالىپ قالعان شاقتا ءبىر تانىستارىم «نۇر وتان» حدپ قالا­لىق في­ليالىنا بارۋعا كەڭەس بەردى. مۇن­دا­عى­لار مەنى جىلى قا­بىلداپ, ارىز-ءوتى­نى­شىم­دى زەيىن قوي­­ىپ تىڭ­دادى. ىلە سو­لار­دىڭ كو­مەگى­مەن بارلىق زاڭدى تىلەگىم قاناعات­تاندى­رىل­دى. ياعني, تيەسىلى جا­لا­قىمدى ال­دىم, زاڭدى تولەمدەر دە ءتيىستى ورىن­دارعا اۋدارىلدى. وسى جەردە زەينەتاقى ورتالى­عىن­­داعى جەكەلەگەن قىزمەتكەر­لەر­دىڭ نەم­قۇ­رايلىعىنان زەينەت­اقى­سىن الا الماي كەلگەن ءبىر انا­نىڭ دا تىلەگى قا­نا­عات­تان­دىرى­لىپ, كو­ڭىلى كوتەرىلىپ قايت­­قانىنا كۋا بول­دىم. قىسقاسى, مۇندا ورىندى ءوتى­نىش اياقسىز قال­مايتىن سەكىلدى. گۇلسىم مۇحامەدجانوۆا, قالا تۇرعىنى. سەمەي.