رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان دارىندى بالالارعا ارنالعان ءبىلىم ۇيالارىن ساقتاۋ پارىز
قازىر الماتىدا تاريحى جارتى عاسىردان اسىپ جىعىلعان ءتورت بىردەي رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرنات بار بولسا, ونىڭ ءبىرىنشىسى دە بىرەگەيى – 1957 جىلى رەسپۋبليكاداعى شوپانداردىڭ بالالارى ءۇشىن دەگەن جەلەۋمەن قالاداعى №12 مەكتەپتەن كەيىن اشىلعان ەكىنشى قازاق مەكتەبى – قازىرگى اباي اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان دارىندى بالالارعا ارنالعان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن مەكتەپ-ينتەرناتى. بۇل مەكتەپ قاي كەزدەن باستاپ قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتىپ وقىتا باستادى دەسەك, جەلتوقسان وقيعاسىنان كەيىن ۇلتتىڭ رۋحى مەن نامىسى وياندى. ءوز ءتىلىمىزدى ۇلىقتاماساق ۇلت رەتىندە جويىلىپ كەتەتىنىمىزدى ۇققان ەل ازاماتتارىنىڭ ارالاسۋىمەن, 1988 جىلى قازاق كسر مينيسترلەر كەڭەسىنىڭ قاۋلىسى شىعىپ, وقۋ ورداسى رەسپۋبليكالىق قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتە وقىتاتىن مەكتەپ مارتەبەسىنە يە بولدى. 2003 جىلى رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان دارىندى بالالارعا ارنالعان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتە وقىتاتىن ورتا مەكتەپ-ينتەرناتى دەپ اتاۋى تولىقتىرىلا ءتۇستى. ودان كەيىن 2006 جىلى اباي اتامىزدىڭ اتى بەرىلدى.
كەلەسىسى وسىدان 2 جىل بۇرىن 50 جىلدىعىن اتاپ وتكەن احمەت جۇبانوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان مۋزىكالىق قازاق مەكتەپ-ينتەرناتى. مەكتەپ 1964 جىلى اكادەميك احمەت جۇبانوۆتىڭ ىقپال ەتۋىمەن اشىلعان. احاڭنىڭ سونداعى ماقساتى – ەلىمىزدىڭ شالعايدا جاتقان اۋىلدارىنان دارىندى بالالاردى جيناپ, قازاق تىلىندە كاسىبي مۋزىكالىق ءبىلىم بەرۋ بولاتىن. سول ماقسات بۇگىندە ءوز دارەجەسىندە جۇزەگە اسىپ كەلەدى.
بۇكىل ەلدىڭ ماقتانىشى سانالاتىن بۇل مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى قاتارىندا مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى ارىستانبەك مۇحامەدي ۇلى, مادەنيەت جانە ونەر ىستەرى كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى اقتوتى رايىمقۇلوۆا, ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنىڭ رەكتورى بيبىگۇل ءنۇسىپجانوۆا, جامبىل اتىنداعى قازاق مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ ديرەكتورى مۇحتار وتەۋوۆ, ب.بايقاداموۆ اتىنداعى حور كاپەللاسىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە ديريجەرى بەيىمبەت دەمەۋ, كومپوزيتورلار بەيبىت دالدەنباي جانە ءادىل بەستىباەۆ, انشىلەر تولقىن زابيروۆا, ەرلان رىسقالي, رۇستەم نۇرجىگىت, دانا نۇرجىگىت, قوبىزشى اقەركە تاجىباەۆا, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى پەرنەبەك شەگەباەۆ, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى نۇركەن ءاشىروۆ, قۇرمانعازى اتىنداعى اكادەميالىق حالىق اسپاپتارى وركەسترىنىڭ باس ديريجەرى ارمان جۇدەباەۆ, «Steinway Artist» دۇنيەجۇزىلىك قۇرمەتتى اتاعىنىڭ يەگەرى حاديشا وڭالباەۆا, رەسەيدىڭ «نوۆايا روسسيا» وركەسترىنىڭ كونتسەرتمەيستەرى ەرىك شالاباەۆتاردى اتاۋعا بولادى. ەلۋ جىلدا مىڭنان اسا تۇلەپ ۇشقان تالانتتاردىڭ 700-گە جۋىعى – رەسپۋبليكالىق, حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ لاۋرەاتى.
سودان كەيىن مەرەيتويلارىندا «قۇتتىقتاۋشى, مەكتەپ تۇلەگى كارىم ءماسىموۆ» دەپ قول قويىلعان قۇتتىقتاۋ كەلەتىن ەلىمىزدىڭ ەسەپكە جۇيرىك بالالارىن توعىستىرعان و.جاۋتىكوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان فيزيكا-ماتەماتيكا ورتا مەكتەپ-ينتەرناتى. بۇل كۇندە «ءبىز الماتىداعى فيزماتتا وقىعانبىز» دەپ ماقتاناتىن جانداردى رەسپۋبليكادان عانا ەمەس, الەمنىڭ ءار تۇكپىرىنەن تابۋعا بولادى. 44 جىل بويى ءوز جەتىستىكتەرىنىڭ رەكوردىن ءوزى جاڭارتىپ وتىرعان مەكتەپتىڭ تۇلەگى – ۇعا اكادەميگى اسقار جۇمادىلداەۆ: «ەگەر ءبىر وقۋ جىلىندا فيزماتتى ون بالا عانا التىن بەلگىگە بىتىرسە, وندا ول – تراگەديا» دەسە, قالجىڭ ارالاس ءسوزدىڭ استارىندا شىندىق تا بار.
سول سياقتى الماتىدا كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان رەسپۋبليكالىق مۋزىكا مەكتەپ-ينتەرناتى مەن باۋىرجان مومىش ۇلى اتىنداعى رەسپۋبليكالىق اسكەري مەكتەپ-ينتەرناتى بار.
وسىدان تۋرا ون جىل بۇرىن قازاقستانداعى مامانداندىرىلعان رەسپۋبليكالىق ەكى مۋزىكا مەكتەبىنىڭ ءبىرى – احمەت جۇبانوۆ اتىنداعى مۋزىكا مەكتەبى قالالىق اكىمدىكتىڭ قاراۋىنا بەرىلەتىن بولىپ, ونىڭ مارتەبەسىنىڭ تومەندەۋىنە نارازىلىقتار بولعان-دى. بىراق, سوعان قاراماستان, مەكتەپ قالانىڭ قۇزىرىنا بەرىلدى. ودان كەيىن مەكتەپتە ءار جىلدارى قىزمەت ەتكەن ۇستازدار, تانىمال تۇلەكتەر ۇندەۋ جاريالاپ, بەدەلدەرىن سالىپ ءجۇرىپ مەكتەپتىڭ رەسپۋبليكالىق دەگەن ستاتۋسىن قايتارىپ العان-دى.
وسى ارادا وقىرمان ءۇشىن مىنا دەرەكتى كەلتىرە كەتۋگە بولادى. جالپى, قازىر ەلىمىزدە جالپى ورتا ءبىلىم بەرەتىن 591 مەكتەپ-ينتەرنات بار جانە وندا 50 مىڭعا تارتا وقۋشى وقيدى. سول سياقتى جەر-جەرلەردە دارىندى بالالاردى وقىتاتىن 105 مەكتەپ بار. بۇل مەكتەپ, گيمنازيالاردىڭ بارلىعى دەرلىك كەيىن, تاۋەلسىزدىك جىلدارىنىڭ بەدەرىندە اشىلعان.
ال ەندى جوعارىدا اتاپ وتىرعان ءتورت رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ بۇل مەكتەپتەردەن جولى دا, شەجىرەسى دە, تاعدىرى دا بولەك.
ماسەلەن, رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەپ-ينتەرناتىن بەرتىنگە دەيىن اۋىل بالالارى التىن مەدالعا ءبىتىرىپ كەلدى. قازىر دە سولاي. تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە اتالمىش مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ 70 بىردەي تۇلەگى مەكتەپتى «التىن بەلگىگە» اياقتادى. ءبىر مەكتەپ ءۇشىن بۇل از ەمەس. 15 تۇلەككە «التىن بەلگىسىن» اقتاۋعا 1 عانا بالدان جەتپەي قالدى.
وسى جولدار اۆتورىن الساڭىز, 13 جاسىندا, قاراشانىڭ ايازدى كۇندەرىندە جازمىشتىڭ جەتەلەۋىمەن الماتىعا ءبىر جەمپىرمەن قاشىپ كەلگەن قىز تۋرالى حيكايا باياندالار ەدى. ەگەر سول كەزدە الماتىدا اۋىل بالالارىنا ارنالعان رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرنات بولماسا, ءبىزدىڭ پەشەنەمىزگە نە جازىلار ەدى؟ مەن سياقتى التەك-تالتەك بولىپ جۇرگەن ءبىر عانا تاعدىردى سول كەزدەگى №2 قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن ەكسپەريمەنتالدىق مەكتەپ-ينتەرناتى تاربيەلەدى. تالابىمىزدى ۇشتادى. وقۋشىلار اراسىندا تۇڭعىش رەت وتكەن رەسپۋبليكالىق وليمپياداعا دايىندادى. ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتكە قابىلدانۋىمىزعا سەپتىگىن تيگىزدى.
سول سياقتى, ءوز شەجىرەسىندە ارقايسىسى 10 مىڭداعان شاكىرت تۇلەتكەن رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتتاردىڭ ەندىگى جاعدايى قالاي بولماق؟
ماسەلەن, احمەت جۇبانوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان مۋزىكالىق قازاق مەكتەپ-ينتەرناتى مەن كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان رەسپۋبليكالىق مۋزىكالىق مەكتەپ-ينتەرناتى قازىر مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قارايدى. ال باۋىرجان مومىش ۇلى اتىنداعى رەسپۋبليكالىق اسكەري مەكتەپ-ينتەرناتى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ قۇزىرىنا بەرىلگەن.
ال ەندىگى ماسەلە ەكى رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ مۇنان ءارى قارايعى تاعدىرىنا تىرەلىپ تۇر. ونىڭ ءبىرىنشىسى – و.جاۋتىكوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان فيزيكا-ماتەماتيكا ورتا مەكتەپ-ينتەرناتى دا, ەكىنشىسى – اباي اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان دارىندى بالالارعا ارنالعان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن مەكتەپ-ينتەرناتى.
اتالمىش مەكتەپتەردى الماتى قالالىق اكىمدىگىنىڭ قۇزىرىنا بەرىلەدى ەكەن دەگەن اڭگىمە الميساقتان ايتىلىپ تا ءجۇر. ارينە, بۇل شارا ىسكە اسسا, وندا مەكتەپتىڭ بالالاردى قامتۋعا قاتىستى گەوگرافياسى ءبىر قالانىڭ دەڭگەيىنە دەيىن تارىلاتىنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى.
الماتىدا اۋىلدىڭ ءيىسى شىعاتىن مەكتەپ
قاراپ وتىرساق, رەسپۋبليكالىق ەكى مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ دا مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە سالماق سالىپ وتىرعانى شامالى. ماسەلەن, ۇكىمەت ءوزىمىز بىلەتىن اباي اتىنداعى رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان دارىندى بالالارعا ارنالعان قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىن تەرەڭدەتىپ وقىتاتىن مەكتەپ-ينتەرناتىنىڭ تەك تاماعى مەن كوممۋنالدىق قىزمەتىن تولەيدى. قالعان كەرەك-جاراعىن بۇل مەكتەپ دەمەۋشىلەردىڭ كومەگىمەن جانە «تۇلەكتەر قورىنىڭ» قارايلاسۋىمەن تۇگەندەپ وتىر.
رەتى كەلىپ تۇرعاندا, 50 جىل بويى الماتىداعى «№2 مەكتەپ-ينتەرنات» اتانعان بۇل مەكتەپتە دە ايگىلى كومپوزيتور كەڭەس دۇيسەكەەۆ, كەشەگى مادەنيەت ءمينيسترى تالعات ماماشەۆ, ءماجىلىس دەپۋتاتى ماۋلەن اشىمباەۆ, گەنەرالدار ءادىل شاياحمەتوۆ, بەكەن نۇراحمەتوۆ, ونەر سالاسىنداعى توقتار سەرىكوۆ, بەيبىت قورعان, قاراقات ءابىلدينا, اقبوتا كەرىمبەكوۆا, نۇرلان البان, تالانتتى ايتىس اقىندارى سەرىك قاليەۆ, داۋلەتكەرەي كاپ ۇلى سىندى ءوز سالاسىنىڭ ساڭلاقتارى ءبىلىم العانىن ايتا كەتۋگە بولادى.
الماتىنىڭ قاق تورىندە تۇرسا دا اۋىلدىڭ ءيىسى شىعاتىن, ۇلتتىڭ رۋحى ەسكەن وسىناۋ ءبىلىم ورداسىندا كىمدەردىڭ وقىعانى ماڭىزدى ەمەس, مۇنان دا كۇردەلى كەلەشەكتە تاعى قانداي دارىندار مەن تاعدىرلار تاربيەلەنەدى؟ ەندىگى جەردە مىنا «كومپيۋتەرباستى», «سمارتفونسانالى» زاماندا سەرگەك ويلايتىن تاعى قانداي تۇلەكتەردى دايارلايتىنى وزەكتى ەدى. وسى كۇنى دە تالانتتاردىڭ التىن كومبەسىندەي مۇنداي ايرىقشا ستاتۋسقا يە مەكتەپتە وقۋدى ارماندايتىن اۋىل بالاسى قانشاما؟!
وكىنىشكە قاراي, ەگەمەندىكپەن بىرگە وركەندەۋى ءتيىس مەكتەپ, كەرىسىنشە, ءتۇپتىڭ تۇبىندە جاعدايى سيىرقۇيىمشاقتانىپ بارىپ, بىرتىندەپ جابىلىپ قالۋى مۇمكىن دەگەن قاۋىپتى جوققا شىعارۋعا بولماس.
ورايى كەلگەندە ايتا كەتكەن ءجون. ءبىلىم ورداسىنا اباي حاكىمنىڭ اتى بەرىلگەنگە دەيىن مەكتەپتىڭ باسىنا ءبىر زوبالاڭ تۋىپ, ەلۋ جىل بويى قونىس تەپكەن الماتىنىڭ ادەمى تورىندەگى جەرى وزىنە سور بولىپ جابىسىپ, مەكتەپ ءوزىنىڭ وقۋ عيماراتتارى, جاتاقحانالارى, اسحاناسى, كەڭ سپورت الاڭدارى بار اۋماعىن تاستاپ, ىرگەسىندەگى قۋىقتاي مۇعالىمدەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىنىڭ عيماراتىنا كوشىرىلگەن-ءدى.
بۇل وسىدان ونشاقتى جىل بۇرىن بولعان وقيعا. سول كەزدە نامىسى بار وقۋشىلاردىڭ بىرقاتارى بەلسەندىلىك تانىتىپ, «مەكتەپتى كوشىرگەنى – انا ءتىلىن وشىرگەنى» دەگەن ۇرانمەن باس كوتەرگەندەي دە بولعان. مەكتەپتىڭ تانىمال تۇلەكتەرى ارالاسىپ, ناتيجە شىعارا الماعان جەردە, شىناشاقتاي بالالاردىڭ شىرىلى كىمنىڭ قۇلاعىنا جەتسىن؟!
قىسقاسى, مەكتەپ جارتى عاسىر تۇرعان جەرىنەن ىرگەسىندەگى مۇعالىمدەر ءبىلىمىن جەتىلدىرۋ ينستيتۋتىنا «ينتەرنات جاتاقحانالارى توزعان, جەر سىلكىنە قالسا قۇلاپ تۇسكەلى تۇر» دەگەن سىلتاۋمەن كوشىرىلدى.
سونىمەن, وسىدان ون جىل بۇرىن مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ سانى ءۇش ەسە قىسقارىپ, جاتاقحاناسىنا بار بولعانى 150 وقۋشى عانا سىياتىن جوعارىداعى ينستيتۋتقا كوشتى. قىز بالالارعا بولەك, جەدەلدەتىپ سالىپ بەرگەن جاتاقحانانىڭ (اسحاناسى دا سونىڭ ىشىندە) كۇيىن, قۇرىلىس ساپاسىن تالاي كوزىمىزبەن كورىپ, كۇيىنىپ-كۇيىنىپ قويعان كەزىمىزدە تاعى ءبىر كەلەڭسىز حاباردىڭ شەتى شىعىپ تۇر.
ارينە, سول كەزدەگى سەيسمولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ماماندارى «قۇلايىن دەپ تۇر» دەگەن جاتاقحانانى دا, وقۋ كورپۋستارىن جاقسى بىلەتىن ەدىك. ەندى بىرنەشە عاسىر تۇرسا دا ءمىز باقپايتىن ساپالى عيماراتتاردى كوز قيماي مەكتەپ ديرەكتورىمەن سۇحبات ءجۇرگىزىپ, مەملەكەتتىك باسىلىمدا جاريالاعانىمىزدان دا تۇك ونبەگەن.
وسىلايشا 50 جىلدىعىن اتاپ وتۋگە 1-2 جىل عانا قالعان قاسيەتتى وردا تۇسىنىكسىز جاعدايدا كوشىپ تىندى. ال مەكتەپتىڭ مەرەيتويىنا جينالعان تالاي تۇلەكتەر وزدەرىنىڭ وقۋ عيماراتتارىن, ىستىق جاتاقحانا, ەكى بىردەي ستاديونىن تاپپاي قالدى. جىل قۇسىنداي ورالعان تۇلەكتەر بۇزىلعان ۇيانىڭ ورنىن كورىپ ابدىرادى.
الايدا, ءبىز مۇنى دا ۇمىتقانداي ەدىك. ۇزىن ءسوزدىڭ قىسقاسى, ەندى مەكتەپ ءوزىنىڭ رەسپۋبليكالىق ستاتۋسىنان ايىرىلىپ, قالالىق وقۋ باسقارماسىنىڭ قۇزىرىنا كىرگەلى جاتقان كورىنەدى.
اراعا تاعى 10 جىل سالىپ 60 جىلدىعىن اتاپ وتۋگە 1 قادام جىل قالعاندا مەكتەپ ءوزىنىڭ رەسپۋبليكالىق ستاتۋسىنان ايىرىلماق. جانە مەكتەپتى قالانىڭ قۇزىرىنا بەرۋگە نەندەي جاعداي ءماجبۇرلەپ وتىرعانى جانە بۇل يدەياعا كىمدەر جارشى, كىم مۇددەلى ەكەنى دە تۇسىنىكسىز.
قازىر بۇل مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ تالانتتى وقۋشىلارى حالىقارالىق وليمپيادالاردا توپ جارىپ ءجۇر. اياقتالعان وقۋ جىلىندا 9 بىردەي تۇلەگى التىن بەلگىگە يە بولدى. وتكەن جىلى 10 وقۋشى مەكتەپتى التىن بەلگىگە ءبىتىرىپ, مەرەيلى اتتەستاتتاردى ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترىنىڭ ءوزى تابىستاعان بولاتىن.
«قۇتتىقتاۋشى, مەكتەپ تۇلەگى كارىم ءماسىموۆ!»
سول سياقتى, وسى ۋاقىتقا دەيىن «كوشباسشىلار كومبەسى» اتانىپ كەلگەن و.جاۋتىكوۆ اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق مامانداندىرىلعان فيزيكا-ماتەماتيكا ورتا مەكتەپ-ينتەرناتىن رەسپۋبليكالىق ستاتۋسىنان ايىرعاننان نە ۇتامىز؟
ءبىز جوعارىدا اتاپ وتكەندەي, مەرەيتويلارىندا «قۇتتىقتاۋشى مەكتەپ تۇلەگى كارىم ءماسىموۆ» دەگەن قۇتتىقتاۋ كەلەتىن, ەلىمىزدىڭ ەسەپكە جۇيرىك بالالارىن توعىستىرعان مەكتەپ وسى ۋاقىتقا دەيىن 10 مىڭعا جۋىق شاكىرتىن تۇلەتىپ ۇشىرعان. بۇل مەكتەپ-ينتەرناتتى ءار جىلدارى ابىرويلى ءتامامداپ, ەلدىڭ كەتىگىنە جاراپ جۇرگەن جاندار 2012 جىلى 40 جىلدىعىندا رەسپۋبليكا سارايىنا سىيماي قالعانىنا كۋا بولعانبىز.
مەكتەپ تۇلەكتەرىنىڭ كوپشىلىگى شەتەلدەردە قىزمەت ىستەيدى ەكەن. تۇلەتىپ ۇشىرعان مەكتەپتەرىن اڭساعان بولۋ كەرەك, جولدىڭ الىستىعى مەن قىمباتتىعىنا قاراماي, وسىنداي مەرەكەنىڭ وتكەلى جاتقانى قۇلاعىنا تيگەن تۇلەكتەردىڭ ءبارى سوندا سان تاراپتان مەكتەپ-ينتەرناتقا اعىلعان.
اتالمىش مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ ءاربىر مەرەيتويىندا الدىمەن ساحناعا سايدىڭ تاسىنداي تىزىلگەن «رمفمومي تۇلەكتەرى قورى» قامقورشىلار كەڭەسى قوعامدىق قورى كوتەرىلەدى.
مەكتەپكە قارجىلاي كومەك كورسەتىپ كەلە جاتقان تۇلەكتەر قورى 90-جىلدار اياعىندا, مەكتەپ-ينتەرنات كۇيزەلىپ جاتقان تۇستا قۇرىلعان. «رمفمومي تۇلەكتەرى قورى» قامقورشىلار كەڭەسى قوعامدىق قورىنا نۇرلان قاپپاروۆ توراعالىق ەتەتىن. بۇل قوردىڭ مۇشەلەرى مەكتەپتى ءار جىلداردا بىتىرگەن عالىمجان قانيەۆ, ەركىن قاليەۆ, قايرات كەلىمبەتوۆ, ەرمەك وقاەۆ, مۇرات ابدراحمانوۆ, اندرەي پاك, الماس سۇلتانعازين, باۋىرجان بيسەمباەۆ, ەرلان ساعاديەۆ, ەربولات دوساەۆ, ۆياچەسلاۆ كيم, دانيار ابۋلعازين ۇلان كىسەمباەۆ, ازامات سىرعاباەۆ سىندى اتى بەلگىلى ازاماتتار.
قىسقاسى, كەرىسىنشە, رەسپۋبليكالىق ستاتۋستان ۇلتتىق ستاتۋسقا ۇمتىلىپ ءجۇرگەن مەكتەپ-ينتەرناتتى قالالىق دەڭگەيگە دەيىن ءتۇسىرۋ كىمگە كەرەك؟
بۇگىنگى تاڭدا رەسپۋبليكالىق مەكتەپتەردىڭ قارىم-قابىلەت الەۋەتتەرى اۋقىمدى. ماسەلەن, و.جاۋتىكوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق دارىندى بالالارعا ارنالعان مامانداندىرىلعان فيزيكا-ماتەماتيكا ورتا مەكتەپ-ينتەرناتى «ۇزدىك وليمپيادالىق كوماندا» نوميناتسياسىن 10 جىل قاتارىنان يەلەنىپ كەلە جاتقان «ۇزدىك وليمپيادالىق مەكتەپ» رەتىندە مويىندالعان مەكتەپ بولىپ قالا بەرمەك.
قازاقستاننىڭ بارلىق ايماعىنان, ءتىپتى, بارلىق وبلىسىنان جينالعان دارىندى بالالاردى وقىتۋعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرنات جاتاقحاناسى جىل سايىن 320 بالاعا دەيىن قابىلدايدى. بۇل وقۋشىلار – مەكتەپتىڭ ىشكى كورسەتكىشى (ۇلگەرىم, ۇبت-عا دايىندىق, ەمتيحاندار, ەڭ مىقتى جوعارى وقۋ ورىندارىنا ءتۇسۋ كورسەتكىشتەرى, ت.ب.) بويىنشا الدىڭعى قاتاردا.
مەكتەپتىڭ جاڭا عيماراتىن سالۋعا بايلانىستى سىرتتان كەلىپ وقيتىن بالالار ءۇشىن ينتەرناتتاعى جاتىن ورىندار سانى كوبەيتىلىپ جاتقانىن بىلەمىز.
بۇرىنعى كەڭەس وداعىنىڭ ءىرى ۋنيۆەرسيتەتتەرى اياسىندا اشىلعان فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەپ-ينتەرناتتارى سياقتى, 1972 جىلى قۇرىلعان رمفمومي دا قازىر كەمەل شاعىندا.
بۇل مەكتەپ تە بارلىق كەزدە بەلگىلى ساياساتكەرلەر, مينيستر, اكىمدەر, عالىمدار, ەلىمىزدەگى اتاقتى كومپانيالاردىڭ مەنەدجەرلەرىن تۇلەتىپ ۇشىرعان. «ياندەكس» (رەسەي) كومپانياسىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلار ا.ۆولوج بەن ي.ساگالوۆيچ تە – «فيزمات» تۇلەكتەرى.
سوڭعى جيىرما جىلدا رمفمومي تۇلەكتەرى ەكى رەت پرەمەر-مينيستر, ەكى رەت ۆيتسە-پرەمەر, ون رەت مينيستر, ەكى رەت پرەزيدەنت اپپاراتىنىڭ جەتەكشىسى, ەكى رەت «سامۇرىق-قازىنا» ۇلتتىق ءال-اۋقات قورى» اكتسيونەرلىك قوعامىنىڭ ءتوراعاسى بولىپ سايلاندى.
دات
نە دەسەك تە, جوعارىدا اتالعان رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتتاردى قالايدا ساقتاپ قالۋعا عانا ەمەس, قايتا اياسىن كەڭىتىپ, دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا سالۋعا مىندەتتىمىز.
قازىرگى كۇنى دە رەسپۋبليكانىڭ ءار ايماعىندا قابىلەتتى اتى اتالعان تۇلەكتەردەن اسىپ تۇسپەسە كەم تۇسپەيتىن قانشاما دارىن يەسى جۇرگەن شىعار؟! جەردە جاتقان جۇمىرتقا اسپاندا ۇشقان قۇس بولاتىنىن ەسكەرسەك, بۇل مەكتەپ-ينتەرناتتاردىڭ پەشەنەلى كەلەشەگىنە ءالى دە تالاي تالانتتىڭ تاعدىرى بايلانعان. ۇلان-بايتاق دالانىڭ ءار تۇكپىرىندە وسىنداي رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتتاردان قانات قاعۋدى ارماندايتىن اۋىل بالاسى مىڭ سان بولىپ تۇرعاندا, دايىن جاتاقحانا, باسسەين, وقۋ بازاسى بار ءبىلىم وردالارىنىڭ مۇمكىندىگىن نەگە شەكتەيمىز؟
كەزىندە بۇل رەسپۋبليكالىق مەكتەپ-ينتەرناتتاردىڭ جولىن «وندا تەك الماتى قالاسىنىڭ بالالارى وقيدى» دەگەن جالعان اقپاراتتار ارقىلى كەسپەك بولدى. جوق! اتالمىش مەكتەپتەردە رەسپۋبليكانىڭ ءار تۇكپىرىنەن كەلگەن بالالار دا, اۋىل بالالارى دا وقىپ جاتىر. سول الماتىنىڭ بالاسى دا قازاقتىڭ بالاسى, اۋىلدىڭ بالاسى دا – قازاقتىڭ بالاسى...
ايناش ەسالي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى