كانديداتتار ۇسىنىلا باستادى

كەشە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ توراعاسى قۋاندىق تۇرعانقۇلوۆتىڭ توراعالىق ەتۋىمەن كوميسسيانىڭ وتىرىسى بولدى. وتىرىستا ءتورت ماسەلە – كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا قول قويۋ پاراقتارىن دايىنداۋ جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديداتتاردى قامتاماسىز ەتۋ تۋرالى, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2005 جىلعى 31 تامىزدا قابىلدانعان №12-25 قاۋلىسىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى, 2011 جىلعى 3 ساۋىرگە تاعايىندالعان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋىنداعى شەت مەملەكەتتەردىڭ, حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ بايقاۋشىلارى, شەتەلدىك باق-تار وكىلدەرى قىزمەتىنىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى جانە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتتىگىنە كانديداتتاردىڭ سايلاۋ قورلارىنىڭ ارناۋلى ۋاقىتشا ەسەپ-شوتتارىن اشۋدىڭ جانە جۇرگىزۋدىڭ كەيبىر ماسەلەلەرى تۋرالى ماسەلەلەر تالقىلاندى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسيا­سى­نىڭ حاتشىسى باقىت مەلدە­شوۆتىڭ حاباردار ەتۋىنشە, ورتسايلاۋكوم قابىلداعان قاۋلىعا ءساي­كەس, سايلاۋشىلاردىڭ پرەزيدەنتتىككە كانديداتتى قولدايتىن راس قولدارىنىڭ قاجەتتى سانى كەمىندە 91 010 (توقسان ءبىر مىڭ ون) قولدى قۇراۋى ءتيىس. كانديداتتى قولداپ قول جيناۋدى ولاردىڭ سەنىم بىلدىرگەن وكىلدەرى ۇيىمداس­تىرادى. قولداردى جينايتىن توپ­تاردىڭ جانە ولاردىڭ مۇشە­لەرىنىڭ سانىنا شەك قويىلمايدى. قول قويۋ پاراقتارىنىڭ ءب ۇلىنۋى مەن جوعالۋى مۇمكىن ەكەنىن ەسكەرە وتىرىپ, ورتالىق سايلاۋ كو­ميسسياسى ولاردى ورتالىقتان­دىرا دايىندايدى جانە ءاربىر كانديداتتى 100 000 سايلاۋشىلار قولى ەسەبىنەن سانى كەمىندە 5 000 دانادا قامتاماسىز ەتەدى. قاجەت بولعان جاعدايدا قوسىمشا قول قويۋ پاراقتارى بەرىلەتىن بولادى. ال پرەزيدەنتتىككە كانديداتتى قولداپ تولتىرىلعان قول قويۋ پا­راقتارى اۋماقتىق سايلاۋ كوميس­سيالارىنا تاپسىرىلادى. ولار ون كۇندىك مەرزىم ىشىندە تولقۇجات قىزمەتتەرىنىڭ قىزمەتكەرلەرىن تارتا وتىرىپ, قولداردىڭ راس­تى­عىن تەكسەرۋدى جۇزەگە اسى­را­دى. سونداي-اق ءتيىستى حاتتاما جاساپ, ونى ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنا جىبەرەدى. قولدار­دىڭ راستىعىن تەكسەرۋ راس قول­داردىڭ پرەزيدەنتتىككە كاندي­دات­قا قاجەتتى سانى انىقتال­عانعا دەيىن جۇرگىزىلەدى. ەگەر ازاماتتاردىڭ 91 010 قولىنىڭ راستىعى دالەلدەنسە, قالعان قولدار تەكسەرىلمەيدى. ەكىنشى ماسەلە – ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2005 جىل­عى 31 تامىزدا قابىلدانعان №12-25 قاۋلىسىنا وزگەرىس ەنگىزۋ تۋرالى كوميسسيا مۇشەسى ءلاز­زات سۇلەيمەن حابارلاما جا­سادى. ونىڭ اتاپ وتۋىنشە, ورتا­لىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ 2005 جىلى 31 تامىزدا قابىل­داعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرە­زيدەنتتىگىنە كانديداتتىڭ مەم­لەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەر­گەنىن انىقتاۋ جونىندە لينگۆيس­تيكالىق كوميسسيا قۇرۋ تۋرالى» قاۋلىسىنا وزگەرىستەر ەنگىزىلىپ, ونىڭ جاڭا قۇرامى بەكىتىلدى. لينگۆيستيكالىق كوميسسيانىڭ قۇ­را­مىندا فيلولوگيا عىلىم­دا­رىنىڭ دوكتورلارى, پروفەسسورلار مىرزاتاي جولداسبەكوۆ, سەيىت قاسقاباسوۆ, فاۋزيا ورازباەۆا, شەرۋباي قۇرمانباي ۇلى ءجا­نە ديحان قامزابەك ۇلى بار. ال كو­ميسسيانىڭ توراعاسى بولىپ مىر­زاتاي جولداسبەكوۆ سايلان­دى. پرەزيدەنتتىككە كانديداتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭ­گەر­گەندىگىن انىقتاۋ ءراسىمى وزگەرگەن جوق. ول ورتالىق سايلاۋ كو­ميسسياسىنىڭ 2005 جىلى 31 تامىزدا قابىلداعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتتىگىنە كانديداتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگىن انىقتاۋ ءراسىمى تۋرالى» قاۋلىسىمەن اي­قىندالعان. كانديداتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگىن انىقتاۋ ءۇشىن كانديداتتان لين­گۆيستيكالىق كوميسسيا ۇسىنعان تاقىرىپ بويىنشا كولەمى ەكى بەتتەن اسپايتىن جازباشا تاپ­سىرمانى جازۋ, كولەمى ءۇش باسپا بەتتەن اسپايتىن ءماتىندى وقۋ جانە ۇسىنىلعان تاقىرىپ بوي­ىنشا كوپشىلىك الدىندا 15 مينوتتەن كەم ەمەس ءسوز سويلەۋ تالاپ ەتىلەدى. لينگۆيستيكالىق كوميسسيا­نىڭ وتىرىسىنا ونىڭ مۇشەلەرى مەن پرەزيدەنتتىككە كانديداتتان باسقا ورتالىق سايلاۋ كوميسسيا­سىنىڭ مۇشەسى بايقاۋشى رەتىندە قاتىسۋعا قۇقىلى. كوميس­سيا­نىڭ شەشىمى كوميسسيا مۇشەلەرى سانىنىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن اشىق داۋىس بەرۋ ارقىلى قابىل­دانادى جانە وتىرىس حاتتاما­سىمەن رەسىمدەلەدى. كوميسسيا­نىڭ شەشىمى دەرەۋ وتىرىسقا قا­تىسقان ورتالىق سايلاۋ كوميس­سياسىنىڭ مۇشەسىنە بەرىلەدى. ۇسىنىلعان كانديداتتاردىڭ كونس­تيتۋتسياعا جانە سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭدا قويىلعان تالاپتارعا سايكەستىگى انىقتال­عاننان كەيىن 5 كۇننىڭ ىشىندە ورتسايلاۋكوم ولارعا ازامات­تار­دىڭ قولدارىن جيناۋ ءۇشىن قول قويۋ پاراقتارىن بەرۋگە مىندەتتى. ءۇشىنشى ماسەلە بويىنشا ور­تالىق سايلاۋ كوميسسياسىنىڭ مۇشەسى تاتيانا وحلوپكوۆا حاباردار ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋدا شەتەلدىك باق-تار وكىلدەرى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سىرت­قى ىستەر مينيسترلىگى بەرگەن اككرەديتتەۋ تۋرالى كۋالىگى بولعان كەزدە سايلاۋدا بايقاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا قۇقىلى دەپ ەسەپتەلەدى. سونىمەن بىرگە, حالىقارالىق بايقاۋشىعا, سونداي-اق شەتەلدىك باق-تار وكىلىنە ءبىر اۋدارماشى ءوزىنىڭ جەكە باسىن كۋالاندى­راتىن­ قۇجاتىن كورسەتۋ ارقىلى ونىمەن ىلەسىپ جۇرە الادى. اتالعان قاۋلىمەن حالىقارالىق بايقاۋشى ساۋالداماسىنىڭ ءماتى­نى­ بەكىتىلدى, ال حالىقارالىق بايقاۋشىلاردى اككرەديتتەۋ 2011 جىلعا 7 اقپاننان باستاپ 28 ناۋرىزعا دەيىن جۇرگىزىلەدى. ال ءتورتىنشى ماسەلە – پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردىڭ سايلاۋ قورلارىنىڭ ارناۋلى ۋا­قىتشا ەسەپ-شوتتارىن اشۋ تۋ­رالى ورتالىق سايلاۋ كوميسسيا­سى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆلاديمير فووس بايانداپ بەردى. ونىڭ حاباردار ەتۋىنشە, پرەزيدەنتتىككە كانديداتتاردىڭ سايلاۋ قورلارىنىڭ شوتتارى «قا­زاقستان حالىق جيناق بانكى» اكتسيونەرلىك قوعامىندا اشىلىپ, جۇرگىزىلەتىن بولادى. ويتكەنى, بۇل بانكتىڭ فيليالدار جەلىسى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرلەرىندە كەڭىنەن جۇمىس ىستەيدى. ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بەكىتكەن كۇنتىزبەلىك جوسپارعا سايكەس پرەزيدەنتتىككە كانديدات­تار­دى ۇسىنۋ 5 اقپاننان باس­تالعان بولاتىن. وتىرىستا كوميسسيا توراعاسى قۋاندىق تۇر­عانقۇلوۆ سودان بەرگى ۋاقىتتا ۇسىنىلعان كانديداتتاردىڭ اتى-جوندەرىن اتاپ ءوتتى. مىسالى, 5 اقپاندا ورتالىق سايلاۋ كوميس­سياسىنا ءوزىن-ءوزى ۇسىنۋ جولىمەن كانديداتۋراسىن ۇسىناتىنى تۋ­را­لى ءسالىم وتەن, 6 اقپاندا ءۋا­ليحان قايساروۆ, ال 7 اقپاندا مۇساعالي دۋامبەكوۆ ءوتىنىش بەرگەن. بۇل كانديداتتاردىڭ ەكەۋى 2005 جىل­عى پرەزيدەنتتىك سايلاۋ ناۋقانى بارىسىندا ءوز كاندي­دا­تۋرالارىن ۇسىنعان بولاتىن. سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭنىڭ 54-بابىنىڭ 2-تارماعىنا سايكەس پرەزيدەنتتىككە كانديدات­تىققا كونستيتۋتسيا مەن سايلاۋ تۋرالى كونستيتۋتسيالىق زاڭ قويا­تىن تالاپتارعا ونىڭ سايكەستىگىن قاجەتتى قۇجاتتاردى تاپسىرعان كەزدەن باستاپ بەس كۇن ىشىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى بەلگىلەيدى. كان­­ديداتتىڭ قازاقستان رەسپۋبلي­كاسىندا سوڭعى 15 جىل تۇرۋ فاكتىسىن ادىلەت مينيسترلىگى مەن ىشكى ىستەر مينيسترلىگى تاپسىراتىن دە­رەكتەردىڭ نەگىزىندە ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى انىقتايدى. ال كانديداتتىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەنىن انىقتاۋ ءراسىمى كونستيتۋتسيالىق كەڭەستىڭ اتا زاڭ­نىڭ 41-بابىنىڭ 2-تارماعىنا رەسمي تۇسىندىرمە بەرۋ تۋرالى اكتىسىنە سايكەس ورتالىق سايلاۋ كو­ميس­سياسىنىڭ قاۋلىسىمەن انىقتالادى. وتىرىس اياقتالعان سوڭ, لين­گ­ۆيس­تيكالىق كوميسسيانىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى بولدى. ونىڭ جۇمىسى اشىق جانە جاريا تۇردە جۇزەگە اسىرىلاتىن بولادى. سونداي-اق بۇ­قارالىق اقپارات قۇرالدارى كان­ديداتتاردىڭ مەملەكەتتىك ءتىلدى ەركىن مەڭگەرگەندىگىن انىقتاۋ ءراسى­مىنىڭ باستالۋىن جانە لينگۆيس­تيكالىق كوميسسيانىڭ ءاربىر كانديدات بويىنشا شەشىم قابىلداۋ ۇدە­رىستەرىن تۇتاستاي بايقاۋعا ءمۇم­كىندىك الادى. ءاليسۇلتان قۇلانباي.