جاقىندا وبلىس ورتالىعىندا ءۇرجار اۋدانىنىڭ اكىمى سەرىك زاينۋلدين اقپارات قۇرالدارى وكىلدەرىمەن كەزدەسىپ, اتقارىلىپ جاتقان ىستەرىنەن حاباردار ەتتى. ءبىزدى قىزىقتىرعان يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ جايى بولدى.
اۋدان اكىمى سەرىك زينابەك ۇلىنىڭ ايتۋىنشا, ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ بەس ايىندا اۋىل شارۋاشىلىعىندا 6 ميلليارد 346 ميلليون 700 مىڭ تەڭگەنىڭ ونىمدەرى شىعارىلعان. ال جىل باسىنان بەرى ونەركاسىپتە 966 ميلليون 900 مىڭ تەڭگەنىڭ ءونىمى شىعارىلىپ, وتكەن جىلدىڭ وسى مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا العا جىلجۋ بايقالعان. ەسەپتىك كەزەڭدە نەگىزگى كاپيتالعا جۇمسالعان ينۆەستيتسيا كولەمى 1536,7 ميلليون تەڭگەنى قۇراعان. اۋداندا «يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ» باعدارلاماسى اياسىندا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا «ءباتۋا» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنە قاراستى پلاستيكالىق قۇبىر زاۋىتى ەنگىزىلىپ, ول ءوز ءونىمدەرىن شىعارىپ جاتىر. شەتەل ينۆەستيتسياسىن تارتۋ ماقساتىندا وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا كورشى قىتاي ەلىنىڭ جانە ءبىزدىڭ باستامامىزبەن قۇنى 2,7 ميلليون اقش دوللارى بولاتىن ۇرجارداعى تەمىر-بەتون بۇيىمدارىن شىعاراتىن ينۆەستيتسيالىق جوباعا قول قويدىق. زاۋىت قۇرىلىسىنا 7 گەكتار جەر بەرىلىپ, قازىر وندا جابدىقتاردى ورناتۋ جۇرگىزىلۋدە. اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن قولداۋ باعدارلاماسى بويىنشا جىل باسىنان اۋداننىڭ 110 شارۋا قوجالىقتارىنا اسىل تۇقىمدى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ءۇشىن 57009,0 مىڭ تەڭگە كولەمىندە سۋبسيديا تولەندى. «العاباس» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى ماۋلەتبەك قاليەۆ بۇدان بىرنەشە جىل بۇرىن ايشىلىق الىستاعى اۆستراليادان «انگۋس» اسىل تۇقىمدى ءىرى قاراسىن اكەلىپ, ءوسىرىپ جاتىر. ول جەرسىندى, قازىر شارۋا قوجالىعى 1800 باس مالدى بورداقىلاۋدا.
– وبلىس اكىمى د.احمەتوۆتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس تەرەڭ وڭدەۋمەن اينالىساتىن جىلىنا 30 مىڭ توننا قۇس ەتىن وندىرەتىن فابريكا قۇرىلىسىن سالۋ ويدا بار,– دەيدى اۋدان اكىمى سەرىك زاينۋلدين.
– اتالعان جوبانىڭ جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتارى, تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق ساراپتاماسى جانە بيزنەس جوسپارى دايىن. جالپى قۇنى 45 ميلليارد 22 ميلليون تەڭگە بولاتىن الىپ قۇرىلىس ىسكە قوسىلعان سوڭ 817 ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلمەك. سونىمەن قاتار, اۋدان كاسىپكەرلەرى ومارتا شارۋاشىلىعىن مىقتاپ قولعا العان, وتكەن جىلى جوعارى ساپالى 50 توننا بال ارنايى قوراپتارعا سالىنىپ, قىتايعا جونەلتىلگەن. قازىر ۇرجارلىقتار 200 تونناعا دەيىن بال ءوندىرىپ جاتىر. اۋداندا المانىڭ جاڭا سورتىن ءوندىرۋ قولعا الىنعان, سويا داقىلىن ءوسىرۋ دامىپ كەلەدى.
اۋداننىڭ اتاق-داڭقىن شىعارىپ تۇرعان سۋى شيپالى, ادام اعزاسىنا اسا پايدالى الاكولدە وتكەن جىلى 109 مىڭ ادام دەم العان ەكەن. قازىرگى تاڭدا الاكول جاعالاۋىندا 120 تۋريزم نىساندارى جۇمىس ىستەپ تۇر. 88 دەمالىس ءۇيى, 18 اسحانا, ءبىر ءدارىحانا, 13 ساۋدا دۇكەندەرى جازعى ماۋسىمدا دەمالۋشىلارعا قىزمەت كورسەتۋدە. ءتۋريزمدى دامىتۋ جوباسى بويىنشا ەكى ءىرى جوبا جۇزەگە اسپاق. الاكول جاعالاۋىندا «دەگا» سەرىكتەستىگى جالپى قۇنى 250 ميلليون تەڭگە بولاتىن «اراسان-الاكول» دەمالىس ءۇيىن پايدالانۋعا بەرمەك. وندا 15 ادام جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتىلمەك. بيىل تاعى ءبىر اۋداننىڭ كاسىپكەرى ا.سۋىقباەۆ قۇنى 200 ميلليون تەڭگە بولاتىن دەمالىس ءۇيىن سالۋدى قولعا الماق. الاكول جاعالاۋىنداعى «ءۇرجارايىم» بالالاردىڭ دەمالىس لاگەرىندە جىل سايىن جۇزدەگەن وقۋشىلار دەمالادى, دەنساۋلىقتارىن ءتۇزەپ, سپورتپەن شۇعىلدانادى. كەلەر جىلى – اتاقتى ءانشى اسەت نايمانباەۆتىڭ 150 جىلدىعى. وعان ازىرلىك جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تاياۋدا مۇراجايدا ءمادەني شارا ءوتتى, ەندى ەسكەرتكىش ورناتىلماق.
الايدا, اۋدان اكىمىن الاڭداتاتىن جايلار دا جوق ەمەس. الاكول ارناسىنان اسىپ, قاتتى تولقىندار تۋعان كەزدە جاعانى شايىپ, كولدىڭ ارناسى كەڭىپ, اۋىلعا قاراي جاقىنداپ كەلەدى. ءتىپتى, كول دەمالىس ۇيلەرىنە قاراي 15 مەترگە دەيىن جاقىنداعان. «ءبىر كەزدەرى كولدىڭ جاعالاۋىن بەكىتۋ ماسەلەسى كوتەرىلىپ, قارجى بولىنگەن ەدى,– دەيدى اۋدان باسشىسى. بيۋدجەتتەن 3 ميلليارد 840 مىڭ تەڭگە بولىنسە دە, ول قارجى جەتكەن جوق. جاعالاۋدى مەتالل قۇرساۋمەن شەگەندەۋ ءىسى العا باسار ەمەس».
بۇدان كەيىن اۋدان باسشىسى سپورت جايلى ايتا كەتتى. بۇل كۇندەرى اۋداندا جۇزدەگەن سپورت مودۋلدەرى مەن سپورت الاڭدارى جۇمىس ىستەپ تۇر. وتكەن جىلى مامىربەك قاراشەۆ دەگەن كاسىپكەر كولدەنەڭ اۋىلىندا قۇنى 90 ميلليون بولاتىن سپورت كەشەنىن سالىپ, جەرلەستەرىنە تارتۋ ەتتى. شاڭعىشى وكسانا ياتسكايا, بالۋاندار المات كەبىسباەۆ, اسەت ءمامبەتوۆ اۋداننىڭ ماقتانىشتارى. جىل سايىن وتەتىن وبلىستىق حالىق ويىندارىندا اۋدان ساڭلاقتارى تابىسقا جەتىپ ءجۇر.
وڭداسىن ەلۋباي,
جۋرناليست
شىعىس قازاقستان وبلىسى,
ءۇرجار اۋدانى