ورتالىعى قالادا ورنالاسقان اۋدان بولعاندىقتان با ەكەن, ول دا پاۆلودار اتالادى

اكىم ەسەپ بەردى. ەل نە دەدى؟

وبلىس ورتالىعى – پاۆلودار قالاسىندا ورنالاسقان سونداي اتاۋعا يە تاعى ءبىر اۋدان بار. وندا 30 مىڭداي حالىق تۇرسا, ولار 39 اۋىلعا شوعىرلانعان. جەرى دە, قۇسى دا, مالى دا جەتەدى. جى­لىجايى, ساقتاۋ قويمالارى بار شارۋاشىلىقتارى بۇكىل وبلىس­تى قىسى-جازى كوكونىسپەن جانە كارتوپپەن قامتاماسىز ەتەدى. وتكەن جىلى جالپى ەلىمىز اۋداندارى اراسىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر دامۋى بويىنشا اۋدان 56-شى ورىندا بولسا, كەيىنگى توقسان قورىتىندىسىمەن 7-ءشى ورىندى يەلەندى. ال جىل قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستا “وزات اۋدان” اتانىپ, 1-ءشى ورىنعا شىقتى.

ەڭبەك الدىڭعى ورىنعا شىعاردى

پاۆلودار اۋدانىنىڭ اكىمى تولەگەن باستەنوۆتىڭ حالىق ال­دىن­داعى ەسەپتى كەزدەسۋىنە با­رۋى­مىز, الىستاعى باسقا اۋداندارعا بارىپ جۇرگەندەي سونشا قيىندىق تۋ­دىرعان جوق. ماي اۋدانىنداعى ءما­دەنيەت ۇيىندە توڭعانىمىزداي ەمەس, مۇنداعى اۋدان اكىمدىگىنىڭ ءما­جىلىس زالى جىپ-جىلى, كوڭىلدى. قالانىڭ اتى – قالا. ءماسليحات دە­پۋتاتتارى, اۋىلدان كەلگەن دەلەگاتتار, اكىمدىك قىزمەتكەرلەرى الدىندا تولەگەن قاراتاي ۇلى اۋەلى ەلباسى جولداۋى­نان باستاۋ الاتىن الداعى جۇمىس­تارعا توق­تالدى. ورىس-قازاعى ارالاس جي­نالعان جۇرتشىلىققا ەلۋ دە ەلۋ ەتىپ, ەكى تىلدە بايانداما جاسادى. اكىم ءوزى اۋىلدارعا كەلىپ كەتكەن, قالاعا بارىپ قايتەمىز, ايتقان ءوتى­نىش­تەرىمىزدى ورىنداسا بولدى, دەدى مە ەكەن, ەسەپ بەرۋ جيى­نىن­دا قا­راپا­يىم اۋىلدىقتار قاراسى بايقالمادى. – ەندى جوعارىدا ايتىلىپ ءوت­كەن كورسەتكىشتەر دارەجەسىن ساق­تاپ قالۋىمىز ءۇشىن, بارلى­عىمىز كۇش-جىگەرىمىزدى سالىپ, بىرىگىپ جۇ­مىس ىستەيمىز دەپ سەنەمىن, – دەدى اكىم ءوز سوزىندە. جالپى, وتكەن جىلعى ەسەپتىك كەزدەسۋلەر بارى­سىندا اۋدان تۇرعىندارىنان 31 ەسكەرتۋ مەن ۇسىنىس تۇسكەن ەكەن, سولاردىڭ 28-ءى ورىندالىپتى, ال لۋگانسك اۋىلى ىشىندەگى جولدى ءجون­دەۋ, روزوۆكا اۋىلىندا قىسقى سۋ قۇبىرىن سالۋ, جەتەكشى اۋىلىنا مەكتەپ تۇرعىزۋ الداعى جىلداردىڭ ەنشىسىندەگى ىستەر. وتكەن جىلى اۋداننىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار ءوندى­رۋشىلە­رى­نە 1,9 ملرد. تەڭگە نەسيە جانە 407 ملن. تەڭگە سۋبسيديا ءبولىنىپتى. ءوت­كەن جىلى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىم­دەرىنىڭ جال­پى كولەمى 11 ملرد. تەڭ­گەنى قۇراعان. ال, بۇل كۇندەرى اۋدان بويىنشا اۋىل شارۋاشىلى­عى دا­قىل­دارىنىڭ جالپى ەگىس كولەمى 134,3 مىڭ گەكتاردى قۇراي­دى. كۇزگى جيىن-تەرىن بارىسىندا 3460 توننا استىق, 2 796 توننا ماي­لى داقىلدار, 44 000 توننا كوكونىس, 52 000 توننا كارتوپ جينالسا, 7,5 مىڭ توننا ەت, 39,6 مىڭ توننا ءسۇت, 5,6 ميلليون دانا جۇمىرتقا ءوندى­رىلگەن.    مال شا­رۋا­­­شىلىعىن دا­مى­تۋ­دىڭ نەگىزگى ماقساتى – ىشكى رىنوكتى ازىق-ءتۇ­لىكپەن تولىق قام­تا­ماسىز ەتۋ جانە باسقا ايماق­تاردىڭ بازارلارىنا دا شىعارۋ. وعان مال باسىن اسىل­داندىرۋ جو­لىمەن جەتۋگە بولادى.

كورسەتكىشتەر كوڭىل قۋانتادى دەسەك تە

اۋدان ەكونوميكاسىنىڭ نەگىزگى سالاسى اۋىل شارۋاشىلىعى بول­عان­دىقتان, الەۋمەتتىك-ەكونومي­كا­لىق دامۋ كورسەتكىشتەرى تىكەلەي وسى سالانىڭ وركەندەۋىنە بايلا­نىس­تى. سوندىقتان, اۋىل شارۋا­شى­لىعى سالالارىن دامىتۋ ماقسا­تىندا كوپتەگەن ءىس-شارالار جوس­پار­لانىپ, ءتۇرلى دەڭگەيدەگى بيۋدجەتتەن قارجى ءبولىنىپ, العا قوي­عان مىندەتتەر ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلۋدا ەكەن. ەندى, دەدى اۋدان اكىمى تولەگەن باستەنوۆ, مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن قارجى­لىق قولداۋ تۋرالى, تۇقىمدىق مال باسىن كوبەيتۋ ءۇشىن قولايلى جاعداي جا­سالىپ جاتقاندىعى تۋرالى ءتۇسىندىرۋ جۇمىسىن بەلسەندى تۇردە جۇرگىزۋىمىز كاجەت. اۋداندا ءوندىرىس­تىڭ نەگىزگى قۇ­رالدارىن تەحنيكا­لىق جاراق­تان­دىرۋ ءجونىن­دەگى جۇمىس جالعا­سۋدا. ەسەپتىك كە­زەڭ­دە اگرارلىق قۇ­رى­لىمدار 348 ملن. تەڭگەگە اۋىل­شارۋاشىلىق تەح­نيكاسىنىڭ 77 بىرلىگىن ساتىپ الدى, ونىڭ ىشىندە 173 ملن. تەڭ­گەگە جوعارى ءونىمدى شەتەل تەحني­كاسىنىڭ 9-ى بار. مالدى اۋلالاردا سويۋعا تىيىم سالىنۋىنا باي­لانىستى, اۋىل­دىق اۋماقتاردا مال سويۋ الاڭ­دارى اشىلۋدا. اتقا­رىلعان باسقا دا شارۋالار كوڭىل قۋانتادى. زاڭعار اۋىلىنا باراتىن كىرەبەرىس جول جوندەلىپ تۇرعىندار ءبىر جاساپ قالىپتى. ەلباسىنىڭ باس­تاماسىمەن سپۋتنيكتىك ساندىق تە­لەديدارلار ىسكە قوسىلدى, ءسوي­تىپ, اۋىل تۇرعىندارى وتاندىق تەلەارنالاردى كورەتىن بولعان. اۋدان كاسىپكەرلەرى ەكونوميكانى نىعايتۋعا, ءوندىرىس سالاسىن دامى­تىپ, قىزمەت كورسەتۋدى كەڭەيتۋگە جانە باسەكەلەستىك ورتانى قالىپ­تاستىرۋعا ەلەۋلى ىقپالىن تيگىزىپ وتىر, دەدى اۋدان اكىمى وسى ورايدا. جىل قورىتىندىسى بويىنشا كاسىپكەرلىك سالاسى دامۋدا, شا­عىن كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلە­رىنىڭ سانى 6,4 پايىزعا كوبەيگەن, جۇ­مىس­پەن قامتىلعاندار سانى 21,1 پايىزعا ءوسىپ وتىر (4999 ادامدى قۇرادى), شىعارىلاتىن تاۋارلار, جۇمىستار مەن قىزمەتتەر كولەمى 23 پايىزعا ارتتى. اۋىلداردا 915 جاڭا جۇمىس ورىندارى قۇرىلدى. اۋداندا تۇراتىن قازاقتىڭ سانى 13 مىڭعا جەتىپ قالىپتى. 4531 وقۋشى ءبىلىم الاتىن 29 مەك­تەپتىڭ 5-ءۋى عانا قازاقشا وقى­تادى. ازداۋ. ەكى تىلدە شىعاتىن اۋداندىق گازەتتىڭ اتى قازىر «اۋدان تىنىسى» دەپ قازاقى اتاۋعا يە بولعان. تاۋبە دەيىك. تولەگەن باستەنوۆ ءوز بايان­داماسىنىڭ سو­ڭىن­دا «تۋعان جەردىڭ مارتە­بەسىن بيىكتەن كورەيىك» دەدى. وعان كىم قارسى؟! ەكىنشىدەن, ءسوزىمىزدىڭ با­سىندا ورتالىعى جوق اۋدان دەپ كەتتىك, باسشىلارى قالا­دا, تۇر­عىندارى اۋىلداردا تۇرادى.بار­لىق اكىمشىلىك قۇرىلىمدارى قا­لانىڭ ءار جەرىندە ورنالاسقان. جا­ڭا ەمحانا بولعانىمەن, جەكە اۋ­داندىق اۋرحاناسى جوق. كەزىندە كەيبىر باسشىلاردىڭ وبلىس ورتا­لىعىمەن قاتار اۋداندى دا پاۆلودار دەپ اتاپ, كەنجەكول اۋى­لىند­ا­عى ورتالىعىن قالاعا اۋىستىر­عاندا نە ويلاعاندارىن كىم ءبىلسىن؟.. فاريدا بىقاي. پاۆلودار وبلىسى.