قازاقستاننىڭ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە سايلانۋىنا وراي كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ەۋروپالىق قۇقىق پەن ادام قۇقىقتارى ساراپشىلىق ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى مارات ءباشىموۆ ءباسپاسوز كونفەرەنتسياسىن وتكىزدى. وندا ەلىمىزدىڭ ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى ىشىندە العاش بولىپ وسىنداي دارەجەگە قول جەتكىزگەندىگى ەرەكشە اتالدى.
ايتا كەتۋ كەرەك, قازاقستان بۇۇ قك تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە ازيا-تىنىق مۇحيت مەملەكەتتەرى توبىنان سايلانۋى ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 28 ماۋسىمىندا نيۋ-يوركتە وتكەن بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ وتىرىسى بارىسىندا بەلگىلى بولعان-دى. جاھاندىق بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ۇستانۋ جونىندەگى وكىلەتتىلىك ۇيىم جارعىسىمەن بەكىتىپ بەرىلگەن. ال بۇۇ-نىڭ ماڭىزدى ساياسي قۇرىلىمىنا قازاقستاننىڭ سايلانۋى – ايتۋلى وقيعا. جالپى, ەلىمىزدىڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىنە سايلانۋى حالىقارالىق قوعامداستىق تاراپىنان پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتتا كونسترۋكتيۆتىك بەيبىتسۇيگىشتىك ساياسات ۇستانىپ كەلە جاتقان باعىتىنا دەگەن ۇلكەن قۇرمەتىن تاعى ءبىر قىرىنان پاش ەتىپ بەردى.
تانىمال ساراپشى مارات ءباشىموۆ بۇل رەتتە ەلىمىزدىڭ بۇل جەتىستىگى تاريحي وقيعا ەكەندىگىن تىلگە تيەك ەتە كەلىپ, قازاقستاننىڭ كانديداتۋراسىنا بۇۇ قۇرامىنداعى 193 مۇشە مەملەكەتتىڭ 138-ءى ءوز داۋىستارىن بەرگەندىگىن ۇلكەن جەتىستىككە بالادى. ويتكەنى, وسىعان دەيىن ەلىمىزدىڭ سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ عيماراتىندا وتكەن ءبىر كەزدەسۋدە تايلاندقا كوپ ەل داۋىس بەرۋى مۇمكىن دەگەن جورامال دا ايتىلىپتى. ارتىنان بەلگىلى بولعانداي, تاي ەلىنە 55 ەل عانا ءوز داۋىستارىن بەرىپ, سەنىم ارتقان. «بەلگىلى ءبىر شەشىم قابىلداماس بۇرىن ءار مەملەكەت سول ەلدىڭ ىشكى جانە سىرتقى ساياساتىن باعامداپ الادى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە, قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ «الەم. ءححى عاسىر» مانيفەسى ماڭىزدى ءرول اتقاردى. يادرولىق قارۋدان ءوز ەركىمەن ەشبىر ەل باس تارتقان ەمەس. قازاقستان يادرولىق قارۋدان باس تارتىپ قانا قويماي, بەيبىتسۇيگىشتىك باستامالارىن جاھاندىق قاۋىپسىزدىكتىڭ كۇن تارتىبىنە ۇسىنىپ كەلەدى», دەدى مارات سوۆەت ۇلى.
قازاقستان بۇۇ قك تۇراقتى ەمەس مۇشەلىگىن 2017 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان 2018 جىلدىڭ 31 جەلتوقسانىنا دەيىن اتقاراتىندىعىن ايتا كەلىپ, م.ءباشىموۆ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ قۇرامىندا 15 مەملەكەت بولسا, سونىڭ 5-ءۋى (رەسەي, اقش, قىتاي, ۇلىبريتانيا جانە فرانتسيا) تۇراقتى مۇشە مارتەبەسىنە يە ەكەندىگىن قاپەرگە سالدى. ال قالعان 10 ەل ەكى جىل مەرزىمگە 5 ايماقتىق توپقا كىرەتىن ەلدەر ىشىنەن سايلانادى.
قازاقستان ازيا-تىنىق مۇحيت توبىنا جاتاتىن مەملەكەتتەر ىشىنەن سايلانعان مالايزيانى اۋىستىرادى. «قازاقستان ديپلوماتياسىنىڭ جارقىن جەڭىسى ەلىمىزدىڭ, تولىقتاي العاندا, ءوڭىردىڭ جاھاندىق قاۋىپسىزدىك سالاسىنداعى ءرولىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى. وسىلايشا قازاقستان ەكسترەميزمگە قارسى كۇرەس, سونداي-اق, ازىق-ت ۇلىك, يادرولىق جانە ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارىن شەشۋگە, سۋ مەن گۋمانيتارلىق كومەك سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن جوعارى دەڭگەيدە تالقىلاۋعا مۇمكىندىك الىپ وتىر», دەدى تانىمال ساراپشى. م.ءباشىموۆ لاڭكەستەر يادرولىق, حيميالىق نەمەسە بيولوگيالىق قارۋلاردى پايدالانىپ, ادامزاتتىڭ جويىلۋىنا الىپ كەلۋى مۇمكىن ارەكەتتەرگە بارا الاتىندىعىن دا ورتاعا سالدى. مانيفەستە بۇل سوعىستا جەڭىمپازدار بولمايتىندىعىنىڭ ايتىلۋى دا سوندىقتان, دەدى ول.
ولاي بولسا, كونسترۋكتيۆتى ۇنقاتىسۋ مەن تەڭ قۇقىلىق جاۋاپكەرشىلىك قانا تىعىرىقتان الىپ شىعۋدىڭ جولى. قازاقستان حالىقارالىق قۇقىق قاعيداتتارىنا سۇيەنە وتىرىپ, ەرتەڭ بۇۇ قاۋىپسىزدىك كەڭەسىندە ۇيىم جارعىسىنداعى ەرەجەلەردىڭ, بەيبىتشىلىك پەن تۇراقتىلىقتىڭ ساقتالۋىنا كۇش سالاتىن بولادى. شەتەلدەردىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىكتەرى مۇنداعى ىشكى ساياسي تۇراقتىلىقتىڭ ساقتالىپ وتىرعاندىعىن, ينۆەستيتسيالىق احۋالدىڭ جاقسارۋىنا بارلىق جاعدايلار جاسالىپ جاتقاندىعىن, سونىمەن بىرگە, ەتنوسارالىق جانە دىنارالىق قارىم-قاتىناس سالاسىنداعى جەتىستىكتەرىن ءوز مەملەكەتتەرىنە جەتكىزىپ كەلەتىندىگى دە ەرەكشە اتالدى. بۇۇ-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باسىم كوپشىلىگى قازاقستانعا داۋىس بەرۋىنىڭ استارىندا وسى سەبەپ تە جاتۋى مۇمكىن كورىنەدى. بۇدان باسقا, ەلباسىنىڭ ۇلتتىق رەفورمانى قولعا الۋىنىڭ دا وزىندىك وڭ ىقپالى بولعاندىعىن ايتا كەتكەن ورىندى.
قورىتا ايتقاندا, تاۋەلسىزدىگىمىزگە قول جەتكىزگەن 25 جىل ىشىندە قازاقستان ءوزىنىڭ مەملەكەت رەتىندەگى قارىم-قابىلەتىن دالەلدەدى. الەمنىڭ كوپتەگەن ەلدەرىنىڭ باسشىلارى قازاق ەلىنىڭ جەتىستىكتەرىن وزگەلەرگە ۇلگى بولارلىقتاي دەڭگەيگە جەتكەندىگىن ءجيى ايتىپ ءجۇر. ۇستىمىزدەگى جىلدىڭ 29 تامىزىندا ەلىمىزدە وتەتىن حالىقارالىق كونفەرەنتسيا يادروسىز الەمنىڭ قالىپتاسۋىنا وزىندىك ۇلەس قوسۋى ءتيىس.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»