كورپوراتسيانىڭ بۇل شەشىمى قانشالىقتى زاڭدى؟
العاش وسى جايتتى ەستىگەندە كوز الدىما جاس بالالاردىڭ ءبىر-بىرىمەن رەنجىسىپ: «مەن ساعان ەندى ويىنشىعىمدى بەرمەيمىن» دەپ بۇرتيىپ كەتىپ قالاتىن ءساتى ەلەستەگەندەي بولعان. سويتسەك, بۇل ءبىز ويلاعانداي بالالاردىڭ ويىنى ەمەس ەكەن. ءاپ-اجەپتاۋىر ۇلكەن كىسىلەر ءبىر-بىرىنە قاتتى وكپەلەپتى. «اگرارلىق نەسيە» اق جامبىل وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ ديرەكتورى نۇرعالي سەيىتبەكوۆ بيىلعى جىلدىڭ 6 ءساۋىرىندە «جۋالى» نەسيە سەرىكتەستىگى» جشس-ءىنە ارنايى حات جازىپ, «وسى سەرىكتەستىكتىڭ ءتوراعاسى باكيران ەراليەۆ قىزمەتىنەن كەتپەيىنشە, ەشقانداي قارجىلاندىرۋ بولمايدى» دەپ بار وكپە-رەنىشىن ءۇيىپ-توگىپتى.
ويپىرماي, «جەر استىنان جىك شىقتى, ەكى قۇلاعى تىك شىقتى» دەگەن, بۇل نە قىلعان تىك قۇلاقتى بۇيرىق بولدى؟ ءبىر ادامعا بولا بۇكىل اۋداننىڭ قارجىسىن توقتاتىپ تاستاۋ مۇمكىن بە؟ ونىڭ ءۇستىنە بۇل قۇدا شاقىرۋعا ەمەس, اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋعا بەرىلىپ جاتقان قارجى ەمەس پە؟ جالپى «پالەنشە بىزگە قاراسىن كورسەتپەسىن, ايتپەسە ءبىر تيىن دا اقشا بەرمەيمىن» دەپ ايتۋدىڭ ءوزى قانشالىقتى زاڭعا سىيىمدى؟ ءبىز بۇل جونىندە الدىمەن «جۋالى» نەسيە سەرىكتەستىگى» جشس-ءتىڭ باسقارما توراعاسى باكيران ەراليەۆپەن ءسويلەستىك.
– «جۋالى» نەسيە سەرىكتەستىگى 2003 جىلى 38 قۇرىلتايشى, 11 169 مىڭ تەڭگە جارعىلىق قورمەن قۇرىلعان بولاتىن, – دەيدى باكيران قويشىباي ۇلى. – وسى ۋاقىت ىشىندە 77 شارۋا قوجالىعى 268 262 مىڭ تەڭگە نەسيەمەن قامتاماسىز ەتىلدى. الىنعان نەسيەنىڭ 177 665 مىڭ تەڭگەسى قايتارىلدى. قازىر سسۋدالىق قورجىنىمىز 90 596 مىڭ تەڭگەنى قۇراپ وتىر. ايتەۋىر ءوز مىندەتتەرىمىزدى ابىرويمەن اتقارىپ كەلەمىز. سولاي بولا تۇرا «اگرارلىق نەسيە» اق جامبىل وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ ديرەكتورى نۇرعالي سەيىتبەكوۆ «دەپوزيت سالىمىنا 5 276 مىڭ تەڭگە سالىنباعان» دەپ نەسيە جەلىسىن قايتا-قايتا جاۋىپ, ونىڭ مولشەرىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرمەي كەلەدى. وسىنىڭ سالدارىنان قازىر 3 شارۋا قوجالىعى كورپوراتسيا ماقۇلداعان 16 600 مىڭ تەڭگەنى الا الماي ءجۇر. ءبىز مۇنى سەيىتبەكوۆ مىرزانىڭ قيتۇرقى ارەكەتى دەپ بىلەمىز. ول «باسقارمانى اۋىستىرماساڭدار, نەسيە بەرمەيمىن» دەپ, قۇرىلتايشىلار اراسىنا ىرىتكى سالۋدا. سەيىتبەكوۆتىڭ ءوزى الىپ كەلگەن جاڭا باسشىنى قۇرىلتايشىلار قولداماي, مەن ءوز قىزمەتىمدە قالدىم. ەندى الگىندەي بۇيرىق بەرىپ, الداعى ۋاقىتتا تاعى جينالىس وتكىزبەك. ءبىز مۇنى سەرىكتەستىكتىڭ ىشكى ىسىنە زاڭسىز ارالاسۋ دەپ تۇسىنەمىز.
اقشا جۇرگەن جەر قاشاندا ايقاي-شۋ بولاتىنى بەلگىلى. ايتسە دە بۇل جەكە بىرەۋدىڭ قالتاسىنداعى اقشا ەمەس نەمەسە ءبىر ادامنىڭ ايتقانىمەن تاعايىندالا سالاتىن قىزمەت ەمەس. قۇرىلتايشىلار قولداعان باسشىنى قارجى بەرۋشىلەر نەگە جاقتىرماي وتىر؟ ءبىز وسى ماسەلە بويىنشا نۇرعالي سەيىتبەكوۆتىڭ وزىمەن تەلەفون ارقىلى سويلەستىك. سول كىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن ماسەلەنىڭ انىق-قانىعىن «اگرارلىق نەسيە» اق جامبىل وبلىسى بويىنشا فيليالىنىڭ كەڭەسشى مامانى احمەديار ايتباەۆ ءتۇسىندىرىپ ايتىپ بەردى. كەيىنىرەك كورپوراتسيا ەلەكتروندىق پوشتامىزعا حات تا جازىپ جىبەرىپتى.
– جامبىل وبلىسىندا 11 نەسيە سەرىكتەستىگى جۇمىس ىستەيدى, – دەيدى ا.ايتباەۆ بۇل جونىندە. – ءارقايسىسىنىڭ ءوز جوسپارى بار. بۇل سەرىكتەستىكتەردى قارجىلاندىراتىن – ءبىزدىڭ كورپوراتسيا. سوندىقتان كورپوراتسيا ولارعا سەنىم ءبىلدىرىپ, ءوز شارتتارى مەن تالاپتارىن قويادى. وسى ورايدا «جۋالى» نەسيە سەرىكتەستىگىنىڭ جۇمىسىنا ەشقانداي كوڭىل تولمايدى. اۋداندا باس-اياعى 5,5 مىڭ شارۋا قوجالىعى بار بولسا, وسى جىلدار ىشىندە ب. ەراليەۆ بار-جوعى 35-اق شارۋا قوجالىعىن قاتارعا تارتتى. سوڭعى 10 جىلدا جۋالىلىق شارۋالار نەبارى 200 ملن. تەڭگەدەن استام عانا نەسيە الدى. باسقا اۋدانداردا بۇل سومانى ءبىر-اق جىلدا يگەرىپ تاستايدى. ودان بولەك وتكەن جىلى بۇل سەرىكتەستىكتىڭ جۇمىسىن تەكسەرگەن اۋديتورلار 460 ەسكەرتۋ بەردى. وسىعان بايلانىستى «اگرارلىق نەسيە» اق كورپوراتسياسى قۇرىلتايشىلار ەراليەۆتى اۋىستىرمايىنشا قارجىلاندىرۋدى توقتاتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. بۇل شەشىم ەلىمىزدىڭ زاڭدارىنا, اق-تىڭ ىشكى ەرەجەلەرىنە ەشقانداي قايشى كەلمەيدى. بۇل جەردە ن.سەيىتبەكوۆ زاڭعا ساي ارەكەت جاساپ وتىر. ويتكەنى, بارلىعىنا قويىلار تالاپ ءبىر. راس, كورپوراتسيا باسشىلىعى نەسيە سەرىكتەستىگى جەتەكشىلەرىنىڭ جۇمىستان كەتۋىن تاباندى تۇردە تالاپ ەتە المايدى. بىراق, ءوز كەزەگىندە مۇنداي جۇمىسى ناشار سەرىكتەستىكتەرگە قارجى بولۋگە دە تاۋەكەل ەتە المايدى. كورپوراتسيا «جۋالى» نەسيە سەرىكتەستىگى قۇرىلتايشىلارىمەن جالپى جينالىس وتكىزىپ, باسشىنى اۋىستىرۋ جونىندە ۇسىنىس ەنگىزگەن. بىراق قۇرىلتايشىلار بۇل ۇسىنىستى قابىلدامادى.
مىنە, وسىلايشا ەكى جاق تا ءوز ۇستانىمدارىن دۇرىس دەپ وتىر. ايتسە دە بۇل باعىتتا جۋالىدا قيىن جاعداي قالىپتاسىپ وتىرعانىن جاسىرۋعا بولماس. ەكى ورتادا شارۋالار شاقاسىنا قول جەتكىزە الماي, تىرلىگىن دوڭگەلەتۋگە سەپ بولاتىن دەمەۋشىنى جوعالتايىن دەپ تۇرعان سياقتى. ارينە, «قىرىق كىسى ءبىر جاق, قىڭىر كىسى ءبىر جاق» دەپ, بۇل ماسەلەدە ب. ەراليەۆتى كىنالايىن دەسەڭ, قۇرىلتايشىلاردىڭ قولداۋىن قايدا قويامىز؟ ولاردىڭ دا ءبىر بىلگەنى بار عوي. قالاي ايتساق تا كورپوراتسيا باسشىلىعى «ەراليەۆ قىزمەتىنەن كەتپەيىنشە قارجى بەرمەيمىز» دەپ, قاباعىن ءتۇيىپ وتىرا بەرمەي بۇل ماسەلەنى وڭ شەشۋگە ۇمتىلىپ, ءتىل تابۋعا تاعى دا تالپىنىس جاساۋى كەرەك سياقتى. ويتكەنى, جوعارعى جاقتاعىلاردىڭ «شايقاسىنان» شارۋالار زارداپ شەكپەۋى ءتيىس.
ورالحان ءداۋىت,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى