كىم-كىم دە بولسا ارتىق تا ەمەس, كەم دە ەمەس, وزىنە تيەسىلى ەڭبەكاقىسىن الۋعا ءتيىس. ءوز كەزەگىندە بۇل قارجى زاڭ شەڭبەرىندە ۋاقىتىندا تولەنۋى قاجەت. ەگەر مۇنداعى ءتارتىپ بۇزىلسا نەمەسە اياققا باسىلسا, ءارتۇرلى تۇسىنبەستىكتەر تۋىندايدى. بۇل باعىتتا تاسقالا اۋدانىندا ورىن العان جاعدايلار وسى الدىڭعى پىكىرىمىزدىڭ دالەلى. ياعني, اۋدانداعى تاسقالا, قازاقستان جانە دوستىق اۋىلدىق وكرۋگتەرىندە مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە ەڭبەكاقى تولەۋ تارتىپتەرى بۇزىلعان. ونىڭ كوەففيتسيەنتتەرىن دۇرىس ەسەپتەمەۋ كورىنىستەرى ورىن العان. سوندا اتالعان اۋىلدىق وكرۋگتىڭ اكىمدەرى سۆەتلانا وتەمىسوۆا مەن الىبەك تاشيموۆ جانە بايزوللا جۇماباەۆ بۇل كەرەعارلىقتى نەگە نازاردان تىس قالدىرعان دەگەن ساۋال تۋىندايدى.
ارينە, قىراعىلىقتى السىرەتۋ مەن باقىلاۋدى تومەندەتۋ جاقسى قاسيەت ەمەس. مۇنداعى باس مامان-بۋحگالتەرلەر داناگۇل شاعيروۆا مەن اينۇر تەلجانوۆا جانە ساياگۇل عاليەۆا ەڭبەكاقى تولەۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى ءتيىستى زاڭنامالىق تارتىپتەردى ساقتاماعان. ءارى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ ادەپ كودەكسى تالاپتارىن بۇزۋعا جول بەرگەن. ناقتىراق ايتقاندا, اتالعان اۋىلدىق وكرۋگتەردە بىرقاتار مەملەكەتتىك قىزمەتكەرگە ءبىر جىلدان استام ۋاقىت, ءتىپتى, ولاردىڭ كەيبىرەۋلەرىنە تابانى كۇرەكتەي ەكى جىل بويى جالاقى دۇرىس تولەنبەگەن. اڭگىمەنىڭ اشىعىن ايتقاندا, ولارعا جوعارى دەڭگەيدەگى جالاقى مولشەرى تولەنىپ كەلگەن.
ادەتتە اۋىلدىق وكرۋگتەردەگى ەسەپ-قيساپ قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەسەبىن اۋداندىق قارجى بولىمدەرى اي سايىن قابىلداپ, قاداعالاپ وتىراتىنى بەلگىلى. بۇل ءتارتىپتىڭ تاسقالا اۋداندىق قارجى بولىمىنە دە تىكەلەي قاتىسى بار ەكەنى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. مۇنداعى ماماندار مەن جاۋاپتى قىزمەتكەرلەر جوعارىدا كورسەتىلگەن اعاتتىق پەن ۇستىرتتىكتى بىرنەشە اي ەمەس, ءتىپتى, بىرنەشە جىل بويى اڭعارماي, بايقاماي كەلگەندەرىن قالاي اقتاپ الۋعا بولار ەكەن؟
ادەپ كودەكسى تالاپتارى دەگەننەن شىعادى, بۇل جەردە ەندىگى اڭگىمە ارناسىن وسى تالاپتاردى بۇزۋعا جول بەرگەن كازتالوۆ اۋدانى اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى ارتۋر بەردەنوۆكە قاراي بۇرۋدىڭ دا ورايى كەلىپ تۇرعانداي. بۇل جونىندە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى مينيسترلىگىنە قاراستى باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى ادەپ جونىندەگى كەڭەسكە كازتالوۆ اۋىلىنىڭ تۇرعىنى دۋلات قاراباەۆتان ارىز كەلىپ تۇسكەن. سوعان سايكەس كەڭەس تاراپىنان تەكسەرۋ جانە تۇسىنىكتەمە الۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەن.
ونىڭ بارىسىندا اتالعان لاۋازىم يەسى ءوز قاراماعىنداعى قىزمەتكەرلەرگە لاۋازىمدىق مىندەتتەرىنە كىرمەيتىن تاپسىرمالاردى بەرۋدى ادەتكە اينالدىرعانى انىقتالعان. ءتىپتى, بۇل دا ەشتەڭە ەمەس-اۋ. سونىمەن بىرگە, اپپارات باسشىسى ارتۋر بەردەنوۆ وزىنەن لاۋازىمى الدەقايدا تومەن قاتارداعى كۇزەتشى جانە جۇرگىزۋشى سەكىلدى قاراپايىم مامان قىزمەتكەرلەر مەن جۇمىسشىلاردىڭ جەكە ار-نامىسى مەن وجدانىنا تيەتىن اۋىر, دورەكى جانە لاس سوزدەردى بىرىنەن سوڭ ءبىرىن توپلەتەتىنى دە جوعارىدا اتالعان كەڭەسكە تۇسكەن ارىز-شاعىمدى تەكسەرۋ ناتيجەسىندە تولىقتاي دالەلدەنگەن.
ارىز يەسى دۋلات قاراباەۆتىڭ حاتىندا كازتالوۆ اۋدانى اكىمى اپپاراتىنىڭ باسشىسى ارتۋر بەردەنوۆتىڭ قىزمەت ۋاقىتى كەزىندە اراق ءىشىپ جۇرەتىنى دە كورسەتىلگەن ەكەن. «ءسىز بۇعان نە دەيسىز؟» – دەگەن ساۋالدى ءبىز ادەپ جونىدەگى كەڭەس حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى جاقسىات مۇراتوۆقا قويعان ەدىك. ونىڭ قايتارعان جاۋابى تومەندەگىدەي بولدى:
– حالىق ايتسا, قالت ايتپايدى دەگەن ناقىل بار ەمەس پە؟! ارتۋر بەردەنوۆتىڭ ۇستىنەن شاعىم تۇسىرگەن دۋلات قاراباەۆ تا حالىقتىڭ وكىلى. بۇعان سەنبەۋگە ەشقانداي مورالدىق قۇقىمىز جوق. سەنەمىز, ارينە. دەگەنمەن, اپپارات باسشىسىنىڭ قىزمەت ۋاقىتى كەزىندە اراق ءىشىپ جۇرەتىندىگى ءتيىستى قۇجاتتار, سونىڭ ىشىندە مەديتسينالىق انىقتامالار ارقىلى دالەلدەنىپ كورسەتىلمەگەندىكتەن, ارىز-شاعىمدا ايتىلعان دەرەكتەر ءسال جەتىڭكىرەمەيدى دەپ تاۋىپ وتىرمىز.
اۋداندىق جانە وبلىستىق دەڭگەيدەگى اكىمدىك اپپاراتتارىنىڭ باسشىلارى جاۋاپكەرشىلىگى جوعارى لاۋازىم يەلەرى ساپىندا. بۇلار وزگەلەرگە وزدەرىنىڭ جاقسى قاسيەتتەرىمەن ۇلگى-ونەگە بولا بىلەتىندەي جاندار بولۋى كەرەك. ادەتتە اۋدان اكىمدەرىندە اپپارات باسشىسى قىزمەتىنە وعان لايىقتى, مورالدىق بەت-بەينەلەرى جوعارى, ادامگەرشىلىك قاسيەتتەرى مول ادامدى تاڭداۋ قۇقى مەن ەركى بار ەكەنىن دە جوققا شىعارۋعا بولمايدى. وسىنداي مۇمكىندىك بولىپ تۇرعاندا, كازتالوۆ اۋدانىنىڭ اكىمى نۇرلان بەكقايىر نەگە ۇستىرتتىك پەن شالاعايلىققا جول بەردى ەكەن دەپ وي تۇيۋگە دە نەگىز جوق ەمەس سەكىلدى. بەينەلەپ ايتقاندا, ول ءوزى جاققان وتتى, ءوزى وشىرە الار ما ەكەن؟
تەمىر قۇسايىن,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان وبلىسى