كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە جەكسەنبىدە اقتوبە قالاسىندا بولعان لاڭكەستىك وقيعاعا قاتىستى قوعامدىق ۇيىمدار مەن ساياسي پارتيالار وكىلدەرى وزدەرىنىڭ ۇندەۋىن جاريالاپ, مالىمدەمەلەرىمەن تانىستىردى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءبىر توپ مۇشەسى وتكەن بريفينگكە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى – قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەرالى توعجانوۆ, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتتارى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ, احمەت مۋرادوۆ ءجانە قحا كەڭەسىنىڭ مۇشەلەرى اناتولي باشماكوۆ پەن ايگۇل سادۋاقاسوۆا قاتىستى.
ەرالى توعجانوۆ اقتوبەدەگى ەكسترەميستىك سيپاتتاعى كەلەڭسىز وقيعاعا بايلانىستى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ كەڭەسى ءوزىنىڭ وتىرىسىن وتكىزىپ, ۇندەۋ قابىلداعانىن, وندا ەكسترەميستىك سيپاتتاعى ارەكەتتەردى ايىپتايتىنىن جەتكىزدى.
قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءسوزىنىڭ سوڭىندا قالىڭ جۇرتشىلىقتى قاۋىپسىز جانە تۇراقتى قازاقستاندى نىعايتۋ جانە دامىتۋ جولىنداعى ەلباسىنىڭ سىندارلى ساياساتىنىڭ اينالاسىنا ۇيىسا تۇسۋگە, قىراعىلىق پەن سابىرلىلىق تانىتىپ, تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا شاقىردى.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ساۋىتبەك ابدراحمانوۆ ءوز سوزىندە ءدىننىڭ اتىن جامىلعان لاڭكەستەردە قاسيەتتى ەشتەڭە جوق ەكەندىگىن قاداپ ايتتى. «بۇل وقيعا ورازاعا ءبىر كۇن قالعاندا ورىن الدى. وسىنىڭ ءوزى ءدىندى بەتپەردە ەتىپ ۇستانعان ادامدار ءۇشىن قاسيەتتى ەشتەڭە جوق ەكەنىن كورسەتىپ وتىر. سوندىقتان, بۇل وقيعالاردان ءاربىر قازاقستاندىق ساباق الۋعا ءتيىس. ەڭ الدىمەن, ءبىز مەملەكەتىمىزدىڭ زايىرلى سيپاتىن, كونستيتۋتسيادا جازىلعان زايىرلى مەملەكەت دەگەن اتىمىزدى تولىق قالپىنا كەلتىرۋ جونىندە كوپ جۇمىستار اتقارۋىمىز كەرەك. اقتوبەدەگى وقيعا وسىنى تاعى دا ەسكە سالادى. قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ۇندەۋى ءاربىر قازاقستاندىقتى سابىرلى, قىراعى, ىنتىماقشىل بولۋعا, قاشاندا ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى – دوستىقتى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋعا شاقىرادى. وسى ۇندەۋ ۇلكەن اڭگىمەنىڭ باسى دەپ ويلايمىز», دەدى.
پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى احمەت مۋرادوۆ ءوز سوزىندە ەلىمىزدىڭ قاي تۇكپىرىندە بولعان وقيعانىڭ ءاربىر قازاقستاندىققا قاتىسى بار ەكەنىن ايتا كەلە, راديكالدىق, ەكسترەميستىك, لاڭكەستىك ارەكەتتەرگە تيىسىنشە جاۋاپ بەرۋ قاجەت ەكەندىگىنە توقتالدى. وعان ەلدىڭ مىزعىماس بىرلىگى ارقاسىندا مىقتى توسقاۋىل قويۋعا بولاتىندىعىن جەتكىزدى. «اتالعان وقيعاعا قاتىستى قۇزىرلى ورىندار تاراپىنان قابىلدانعان شەشىمدەر الداعى ۋاقىتتا ونىڭ قايتالانۋىنا جول بەرمەيدى دەپ سەنەمىز», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.
«كەز كەلگەن پروبلەما كونستيتۋتسيالىق جانە بەيبىت جولمەن, قۇقىقتىق تاسىلمەن شەشىلۋى ءتيىس. اقتوبەدە ورىن العان وقيعانى ايىپتاي وتىرىپ, الداعى ۋاقىتتا قازاقستاندىقتاردى قىراعى بولۋعا, پاتريوت بولۋعا شاقىرامىن», دەپ تۇيىندەدى ءوز ءسوزىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ مۇشەسى اناتولي باشماكوۆ.
الەۋمەتتانۋشى ايگۇل ءسادۋاقاسوۆانىڭ ايتقانى زەرتتەۋ بارىسىندا ناقتىلانعان حالىقتىڭ پىكىرىمەن استاسىپ جاتتى. «جالپى, قازاقستاندىقتار وزدەرىنىڭ وي-پىكىرلەرىن بىلدىرگەندە, ەلىمىزدە بىرلىك بولسىن, ەلىمىزدە مىزعىماس ىنتىماق بولسىن دەگەندى كوبىرەك ايتادى. بۇل – الەۋمەتتانۋشىلار تاراپىنان زەرتتەۋ جۇرگىزىلگەندە ءجيى كەزدەسەتىن تۇجىرىمدار. سوندىقتان اقتوبەدە بولعان وقيعانى ساراپشى رەتىندە قاراستىرساق, حالىق مۇنداي لاڭكەستىك وقيعالارعا جول بەرمەۋگە, وسىعان ءبىر حالىق بولىپ, ءبىر ەل بولىپ, ءبارىمىز بىرگە قارسى تۇرايىق دەگەن پىكىرلەرىن ايتىپ جاتىر», دەدى.
* * *
قازاقستاننىڭ ازاماتتىق اليانسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرلان ەرىمبەتوۆ بۇل ز ۇلىمدىق ارەكەتتى ءبىر شەتى ۇرپاق تاربيەسىندە كەتكەن كەمشىلىكتەن ەكەندىگىمەن, اتا-انالار جاۋاپكەرشىلىگىنىڭ تومەندەپ كەتكەندىگىمەن ءتۇسىندىردى.
«اقتوبەدە بولعان جاعداي ءبارىمىزدى ۇلكەن ۋايىمعا سالدى. بۇل جاعداي ءبارىمىزدى بىرىكتىرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن. ەڭ باستىسى, ءبىز قازىر ەلدىك مۇددەمىزدى, ىنتىماقتاستىعىمىزدى كورسەتە ءبىلۋىمىز كەرەك. تاعى دا ءبىر ايتارىم, ۇرپاق تاربيەسىنە ايرىقشا ءمان بەرۋ قاجەت. بۇل – بىرىنشىدەن. ەكىنشىدەن, ءبىز اتا-انالاردىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن وتە جوعارى دەڭگەيگە كوتەرۋىمىز قاجەت. بارلىعى وزدەرىنىڭ تاربيە جۇمىستارىنا جاۋاپ بەرۋى ءتيىس», دەدى نۇرلان ەرىمبەتوۆ.
ىسكەر ايەلدەر قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى راۋشان ءسارسەمباەۆا ءوز سوزىندە ەل باسىنا كۇن تۋعان كەزەڭدە بىرىگۋ كەرەكتىگىنە باسا نازار اۋداردى. ەلىمىزدەگى بەيبىت ءومىردى شايقالتقىسى كەلەتىندەرگە جول بەرمەي, سول ءۇشىن كۇرەسۋگە, ۇرەيگە بوي الدىرماي, ەلدىڭ تۇراقتىلىعىن قورعاۋعا شاقىردى.
* * *
ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ كەلەسى قوناعى قازاقستان كوممۋنيستىك حالىق پارتياسىنىڭ قۇرمەتتى حاتشىسى, پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى ۆلاديسلاۆ كوسارەۆ تا قكحپ اقتوبەدەگى تەرروريستىك اكتىنى ايىپتايتىنىن جەتكىزدى. «راديكالدىق اعىمداعىلاردىڭ تەرروريستىك ارەكەتىنىڭ كەسىرىنەن جازىقسىز ازاماتتار, قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قىزمەتكەرلەرى قازا تاۋىپ, بىرقاتارلارى اۋىر جارالاندى. تاعىلىق ارەكەت قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ قارساڭىندا بولدى. كىنالىلەر كوپ ۇزاماي ۇستالىپ, جازالارىن الاتىنىنا سەنىمدىمىن. اقتوبەدە ورىن العان وقيعا لاڭكەستىككە قارسى كوپشىلىك بولىپ كۇرەسۋ كەرەك ەكەندىگىنە كوزىمىزدى جەتكىزدى», دەدى ۆ.كوسارەۆ.
* * *
«بىرلىك» ساياسي پارتياسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان ءبورىبەك «بىرلىك» پارتياسىنىڭ 5 ماۋسىمدا اقتوبەدە ورىن العان جالعان ءدىني اعىمنىڭ تەررورلىق ارەكەتىن قاتاڭ تۇردە ايىپتايتىندىعىن جەتكىزدى. قاسيەتتى رامازان ايىنىڭ قارساڭىندا جاسالعان تاعىلىق وقيعا ز ۇلىمدىقتىڭ شەگىنە جەتكەن ارەكەت ەكەندىگىن كورسەتەدى, دەدى ول.
سونداي-اق, باۋىرجان بورىبەك پارتيا اتىنان قازا بولعانداردىڭ تۋعان-تۋىستارىنا كوڭىل ايتا وتىرىپ, ءارى قاراي قوعامدا ىنتىماق مەن بىرلىكتىڭ سالتانات قۇرۋىنا ءمۇددەلىلىك تانىتاتىندىقتارىن ءبىلدىردى.
* * *
كەزەكتى بريفينگ «اق جول» دەموكراتيالىق پارتياسىنىڭ وكىلدەرىنە ءتيدى. اۋەلى ءسوز العان پارتيا توراعاسى ازات پەرۋاشەۆ اقتوبەدە ورىن العان وقيعاعا بايلانىستى «اق جول» پارتياسى ورتالىق كەڭەسىنىڭ پرەزيديۋمى ارنايى ءمالىمدەمە قابىلداعانىن ايتا كەلىپ, ءسوزدى پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى بەرىك دۇيسەنبينوۆقا ۇسىندى.
بەرىك دۇيسەنبينوۆ اقتوبە قالاسىندا جانتۇرشىگەرلىك لاڭكەستىك شابۋىلدان جازىقسىز جانداردىڭ وپات بولعاندىعىن, شابۋىل جاساعاندار جۇرتشىلىقتى قورقىتۋ, ازاماتتاردىڭ ءوز مەملەكەتىنە دەگەن سەنىمىن بۇزۋ ماقساتىن الدىنا قويعانىن اتاپ ءوتتى.
«اق جول» پارتياسى بولعان لاڭكەستىك شابۋىلعا ءوزىنىڭ نارازىلىعىن بىلدىرەدى. جانە ونى ۇيىمداستىرۋشىلاردى باتىل تۇردە ايىپتايدى. قاسيەتتى ورازا ايىنىڭ قارساڭىندا جاسالعان قاندى قىرعىندى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ شىن ءدىني سەنىمگە, يسلام بولسىن نەمەسە باسقا بولسىن, ەشقانداي قاتىسى جوق ەكەنىن كورسەتۋدە. ءبىز قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن كونستيتۋتسيالىق ءتارتىپتى قولداۋعا جانە ءبىزدىڭ ازاماتتارىمىزدىڭ قۇقىقتارىن كەز كەلگەن جەردە قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە شاقىرامىز.
ءبىز بارلىق قازاقستاندىقتاردى اقتوبە ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارىنا ىنتىماقتاستىق ءبىلدىرىپ, ءبىزدىڭ تاۋەلسىزدىگىمىزدى بايسالدى دا سەنىمدى تۇردە قولداۋعا شاقىرامىز», دەلىنگەن «اق جول» پارتياسىنىڭ ءمالىمدەمەسىندە.
عابيت ىسكەندەر ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»