وتكەن جىلدار شەجىرەسى عاسىرعا بەرگىسىز كەزەڭ بولدى. 2007-2009 ج.ج. دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق داعدارىستان كەيىنگى ءبىرىنشى جىل بولعان 2010 جىلدىڭ ەكونوميكالىق قورىتىندىسى قازاقستان ءۇشىن بارلىق تالداۋشىلار مەن ساراپشىلاردىڭ كۇتكەنىنەن اسىپ ءتۇستى. جىل باسىندا ەكونوميكانىڭ ءوسۋى بويىنشا ساقتىقپەن جاسالعان بولجامدار ءىس جۇزىندە 2 ەسە ارتىق بولدى, 2010 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكونوميكا 7 پايىزدان اسا ءوستى. بۇل الەمدەگى جانە تمد-داعى ەڭ جوعارعى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى.
تاۋەلسىز 19 جىلدىڭ ءىشىندە ءبىزدىڭ ەل 1994 جىلى جان باسىنا شاققاندا جالپى ىشكى ءونىمى 700 دوللاردان كەلەتىن شىن مانىندەگى كەدەي ەلدەن وڭىرلىك كوشباسشىعا – 2010 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا 9000 اقش دوللارىنان كەلەتىن الەمدىك ءولشەمدەر بويىنشا باي ەلدەردىڭ قاتارىنا دەيىنگى ۇلكەن جولدان ءجۇرىپ ءوتتى. ءىجو جان باسىنا شاققاندا 12 ەسە ءوستى. مۇنى كەزدەيسوق فاكتورلارمەن نەمەسە تابيعي بايلىقتارمەن عانا تۇسىندىرۋگە بولمايدى. بۇل – ەلباسىنىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارى جۇرگىزىپ كەلە جاتقان تولاسسىز جۇمىسىنىڭ, دانا جانە كورەگەن ساياساتىنىڭ ناتيجەسى. جولداۋدا ايتىلعان «ءبىز اياعىمىزدىڭ استىنا قاراماۋىمىز كەرەك, ءبىز العا قاراۋىمىز كەرەك» دەگەن سوزدەر قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي تابىستىلىعىنىڭ نەگىزگى وزەگى بولىپ تابىلادى.
ۋاقىت تالابىن الدىن-الا سەزە ءبىلۋ قابىلەتى ءاركىمگە بەرىلمەگەن. ال, بولاشاقتى اينالاداعىلار كورە الماي تۇرعاندا, ۋاقىتتىڭ تامىرىن ءدوپ باسىپ, باتىل ارەكەت جاساۋ ساناۋلىلاردىڭ عانا ماڭدايىنا جازىلعان باق. بۇگىندە الەمدەگى كوپتەگەن ساياساتكەرلەر مەن ەكونوميستەردىڭ «تابىستىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى» دەپ ورىندى اتاۋىنىڭ دا باستى سىرى – ەلباسىنىڭ وسىنداي بىرەگەي كوشباسشىلىق قاسيەتىندە بولىپ وتىر.
مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتتىڭ, پارلامەنتتىڭ, قوعامنىڭ الدىنا تاعى دا جاڭا كوتەرىڭكى جانە ۇزاق مەرزىمدى مىندەتتەر قويدى. ولاردىڭ ەڭ باستىسى – قاراپايىم قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ءومىرى مەن جاعدايىن جاقسارتۋ. مەملەكەت باسشىسى العا مىندەت قويىپ قانا قويماي, سول ماقساتتارعا جەتۋ جولدارىن دا كورسەتەدى.
بىرىنشىدەن – بۇل ءارتاراپتاندىرۋ جانە يندۋستريالاندىرۋ ارقىلى ەكونوميكانى دامىتۋ, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋ. ۇلت كوشباسشىسى ەل ازاماتتارىن جۇمىسپەن قامتۋ, كاسىپكەرلىك الەۋەتتى دامىتۋعا جاعداي جاساۋ ءۇشىن انىق مىندەتتەر قويدى. «اۋىلىم – التىن بەسىگىم» دەگەن قاناتتى ءسوزدى ءبىز ءجيى ايتامىز. حالقىمىزدىڭ التىن تامىرى اۋىلدا ەكەنىن ەسكەرسەك, اۋىلدىڭ جانە اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ءبۇگىنگى جاي-كۇيى قانداي؟
ۇلت كوشباسشىسى – ەلباسى وسى جولداۋىندا ءوز بەتىنشە جۇمىسپەن قامتىلعان, اسىرەسە, اۋىلدى جەردە تۇراتىن حالىقتىڭ پروبلەماسىن كوتەردى. اۋىل ءومىرىن جاقسارتۋ, جاڭا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعىن يندۋستريالاندىرۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى. قازاقستان الەمدەگى استىق پەن ۇننىڭ ءىرى ەكسپورتتاۋشىسىنا اينالدى, ەندى اۋىلدا جاڭا جۇمىس ورىندارى مەن ءوندىرىس ورىندارى جەدەل تۇردە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ارقىلى قۇرىلاتىن بولادى.
قازاقستاندى يندۋستريالاندىرۋ وڭىرلىك ساياساتپەن قاتار جۇرگىزىلۋگە ءتيىستى. بۇل تاقىرىپ, وسى ماسەلەگە جاۋاپتى بولعاندىقتان ءبىزدىڭ مينيسترلىككە وتە جاقىن. ەلباسى قازاقستاننىڭ وبلىستارى مەن اۋداندارىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ بەلسەندىلىگىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ءوڭىرلەردى دامىتۋدىڭ ارنايى باعدارلاماسىن ازىرلەۋدى تاپسىردى. سول ارقىلى وبلىستاردا, اۋىلداردا پەرسپەكتيۆالى ءوسۋ ورتالىقتارىن بەلگىلەۋ جانە وندا كاسىپكەرلىكتى, شاعىن نەسيە بەرۋدى, مادەنيەتتى, ءبىلىم بەرۋدى, سپورتتى دامىتۋ جونىندە ۇكىمەت الدىنا ناقتى ءمىندەتتەر قويدى. بۇل ءمىندەتتەردى ورىنداۋ اۋىلداعى قاراپايىم ازاماتتاردىڭ ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن كوتەرەدى.
تاۋەلسىزدىكتىڭ 19 جىلى ىشىندە قالانعان قازاقستاننىڭ بەرىك ەكونوميكالىق ءىرگەتاسى قازىرگى تاڭدا ەڭ كۇردەلى جانە شىعىندى سالا – اۋىلداعى ءومىر ءسۇرۋ دەڭگەيىن كوتەرۋ, وندا جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ جاعدايىن جاقسارتۋدا جاڭا ەكونوميكالىق ساياساتتى جۇرگىزۋگە تولىق مۇمكىندىك بەرەدى.
اۋىلدى اۋقىمدى يندۋستريالاندىرۋ نەگىزىندە ەلباسى اۋىلدا 20 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنىن قۇرۋ, 100 مىڭ اۋىل تۇرعىنىن جاقسى تابىسپەن قامتاماسىز ەتۋ مىندەتىن قويدى.
ەكونوميكالىق تۇرعىدان العاندا اۋىلدى دامىتۋ ءبۇكىل قازاقستاندى دامىتۋعا, جان باسىنا شاققانداعى ءىجو-ءنىڭ بۇدان ءارى وسۋىنە ۇلكەن تۇرتكى بولادى.
ەكىنشىدەن, بۇل ءار قازاقستاندىق ءۇشىن ساپالى ءبىلىم.
ءبىز مەملەكەتتىڭ اسىراۋىنداعى ماسىلدىق قوعامدى ەمەس, ءبىلىمى مەن ماشىعى بار, ءوز ەڭبەگىمەن الەم رىنوگىندا سۇرانىسقا يە بولاتىن تاۋارلار شىعارىپ, قىزمەت كورسەتە الاتىن بىلىكتى ازاماتتار قوعامىن قۇرامىز. ءار قازاقستاندىقتىڭ ەڭبەك ەتۋگە جانە ءوزىن ساپالى ومىرمەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىگى بولۋى ءۇشىن ەلباسى ۇكىمەت الدىنا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋ مىندەتىن قويدى. جوو, كاسىپتىك تەحنيكالىق ءبىلىم بەرۋ, عىلىمي ءدارەجە بەرۋ جۇيەلەرىندەگى ۋاقىت تالابىنا ساي كەلمەيتىننىڭ ءبارى تاريحقا كەتۋى كەرەك جانە بۇدان ءارى داۋ-دامايدىڭ تاقىرىبى بولماۋعا ءتيىستى. ەلىمىزدىڭ عىلىمي الەۋەتى ساۋاتتى قۇرىلىمدىق ءجۇيەگە باعىتتالىپ, جاڭا «نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە» جانە قازاقستان بويىنشا ينتەللەكتۋالدى مەكتەپتەردەگىدەي ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ءوسىرۋ ارقىلى الەمدىك ستاندارتتارمەن دامىتىلۋى قاجەت.
ۇشىنشىدەن – بۇل ۇلت دەنساۋلىعى. «ءتانى ساۋدىڭ, جانى ساۋ» دەپ بەكەر ايتىلماسا كەرەك. قازىر مەديتسينالىق تەحنولوگيا جوعارى دامىعاننىڭ وزىندە دەنساۋلىقتى ساتىپ الا المايتىنىڭىز ايدان انىق. الايدا, دەنساۋلىقتى قورعاۋعا بولادى. ارقايسىمىز جاراتۋشىمىز ءناسىپ ەتكەن عۇمىرىمىزدى – قىزمەت جاساي الاتىنداي, وتباسىمىز بەن جاقىندارىمىزدىڭ قۋانىشى مەن تابىسىن بىرگە بولىسە الاتىنداي, ەڭ اياعى, بەرەكەلى قارتتىعىمىزدى كورە الاتىنداي ەتىپ ساقتاۋىمىز قاجەت. بۇل ءۇشىن ەلباسى اۋرۋلاردىڭ الدىن الاتىن جۇيەنى, اسىرەسە, ءبىزدىڭ وتانداستارىمىز ساپالى مەديتسينالىق قىزمەتكە مۇقتاج اۋىلدى جەردە دامىتۋ مىندەتىن قويدى. وسى شارالاردىڭ ارقاسىندا ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 72 جاسقا دەيىن وسەدى, ەلباسى اتاپ وتكەندەي, بۇل تسيفرلاردىڭ ارتىندا مىڭداعان قۇتقارىلعان ءومىر مەن ءبىزدىڭ وتانداستارىمىزدىڭ دەنساۋلىعى تۇر.
جۇمىسپەن قامتۋدىڭ جاڭا ساياساتى, جاڭا الەۋمەتتىك ساياسات, جاڭا وڭىرلىك ساياسات – بۇلار نەگىزگى بولعانىمەن, ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا 2011 جىلعى جولداۋىندا ۇسىنىلعان جالعىز عانا باستاما ەمەس. ۇلت كوشباسشىسىنىڭ باستى ماقساتى – ول قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىرىن تۇراقتى تۇردە جاقسارتىپ وتىرۋ. ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعى قارساڭىندا ءبىز ەلباسىنىڭ – ۇلت كوشباسشىسىنىڭ باسشىلىعىمەن ەڭ كۇردەلى ەكونوميكالىق مىندەتتەردى شەشەمىز.
الداعى 10 جىلدىقتا پرەزيدەنتتىڭ 2020 جىلعا دەيىنگى ستراتەگياسىندا بەلگىلەنگەن بارلىق مىندەتتەر ورىندالادى دەگەن ناقتى سەنىم بار.
قۋاندىق بيشىمباەۆ, ەكونوميكالىق دامۋ جانە ساۋدا ۆيتسە-ءمينيسترى.