• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
01 اقپان, 2011

وزبەكستان ازاماتى اتىپ ءولتىرىلدى

474 رەت
كورسەتىلدى

تۇركىمەنستان شەكاراسىنان زاڭسىز ءوت­پەكشى بولعان وزبەكستان ازاماتى وققا ۇشتى. شەكارادان زاڭسىز وتۋگە بارلىعى 12 ادام ارەكەتتەنگەن. ولاردىڭ, جوعارىدا اي­تىل­­عان­داي, بىرەۋى اتىپ ولتىرىلسە, 5-ءى قا­ماۋ­عا الى­نىپ­تى. ال قالعاندارى ءىز جا­سىرىپ ۇلگەرگەن. وزبەكستان ازاماتتارىنىڭ كوتەرمە ساۋدامەن اينالىسقان كاسىپكەرلەر ەكەنى بەلگىلى بولىپ وتىر. شەكاراشىلاردىڭ ناقتى قانداي جاعدايعا بايلانىستى قارۋ قولدانعانى بەلگىسىز. ءتارتىپ بۇزۋشىلاردىڭ قارسىلىق كورسەتىپ, شەكارا قىزمەتىندەگىلەردى وق اتۋعا ماجبۇرلەگەنى تۋرالى دا ەشتەڭە ايتىلمايدى. جالپى, 1993-2009 جىلدار ارالىعىندا تۇركىمەنستان شەكاراسىندا 60-تان استام وزبەك ازاماتى وققا ۇشقان كورىنەدى. مىسىرلىقتاردى قولداۋعا شاقىردى امەريكا ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ 100-دەن استام عىلىمي قىز­مەت­كەرى اقش پرەزيدەنتى باراك وباماعا ەگيپەت حالقىنا قول­داۋ كورسەتۋ تۋرالى ءوتىنىش بىلدىرگەن اشىق حات جاريالادى. اتاپ ايتقاندا, عالىمدار ءوز پرەزيدەنتتەرىن مىسىرداعى دەمو­كراتيالىق قوزعالىستى قولداۋعا شاقىرادى. قازىرگى كەزدە ەلدەگى ءتارتىپتى ۇستاپ تۇرۋدى قولدارىنا ءاس­كەريلەر الىپ وتىر. ولاردىڭ ناقتى كىمنىڭ جاعىندا ەكەنى ازىرشە بەيمالىمدەۋ. جالپىسىندا, بۇگىندە ەل تاعدىرى اسكەريلەردىڭ قو­لىندا تۇرعانداي. كومەندانتتىق ساعاتتىڭ ۇزارۋىنا قاراماستان, ەگيپەتتى 30 جىلعا جۋىق ۋاقىت باسقارعان حوسني مۇباراكتىڭ بيلىكتەن كەتۋىن تالاپ ەتكەندەر ەرەۋىلدەرىن توقتاتار ەمەس.  ال ح.مۇباراك ۇكىمەتتى تاراتقانىمەن, ءوزىنىڭ بيلىكتەن كەتكىسى جوق. ءدىني قاقتىعىستا 35 ادام قازا بولدى نيگەريادا حريستياندار مەن مۇسىلمان­دار اراسىنداعى ءدىني قاقتىعىس سالدارىنان 35 ادام وپات بولدى. بۇل كەلەڭسىز وقيعا ەلدىڭ سولتۇستىك-شىعىسىنداعى باۋچي شتاتىنىڭ وڭتۇستىك بولىگىندە ورىن العان. سونداي-اق باۋ­چيدەگى شىركەۋگە دايىندالعان لاڭكەس­تىك­تىڭ بەتى قايتارىلعان. ونىڭ الدىندا, ياعني 28 قاڭتاردا پلاتو شتاتىنىڭ ورتالىعى دجوسا قالاسىندا دا ءدىني سارىنداعى كيكىلجىڭنەن 10-نان استام ادام كوز جۇمعان بولاتىن. بۇل ادام ءومىرىن قيعان وقيعاعا مۇسىلمان ءدىنىن ۇستاناتىنداردىڭ جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەت ستۋدەنتتەرىن ولتىرگەنى سەبەپ بولعان كورىنەدى. ال وتكەن جىلدىڭ 25 جەلتوقسانىندا اتالعان قالاداعى لاڭكەستىك سالدارىنان 32 ادام كوز جۇمعان ەدى. جەبەۋشىسىنىڭ قولىنان ءسۇيدى تۇركىمەنستاننىڭ مارى ۋالاياتىنداعى بالالار باق­شا­سىندا جۇمىس ىستەيتىن ءتار­بيەشىلەردىڭ ءبىرى جۇرتتىڭ كوزىن­شە  ەل پرەزيدەنتى گۋربانگۋلى بەردىمۇحامەدوۆتىڭ قولى­­نان سۇيگەن. وسى اقپاراتتى تارات­قان «تۇركىمەنستان حروني­كا­سى» تەلە­ار­نا­سىنىڭ مالىمدەۋىنشە, بۇعان دەيىن قازىرگى پرەزي­دەنت­كە قاتىس­تى سەزىمىن وسىلايشا ءبىلدىرۋ فورماسى ءتاجى­ري­بە­دە بولىپ كور­مەپتى. ال تۇركىمەنستاننىڭ بۇرىنعى پرەزيدەنتى مارقۇم ساپارمۇرات نيازوۆتىڭ كەزىندە مۇنداي ءۇردىس حالىقتىڭ ءداستۇرلى ءبىر سال­تىنداي كورىنەتىن. ءتىپتى, قازىرگى پرەزيدەنتتىڭ ءوزى دە تۇركىمەن­باشىنىڭ قولىنا ەرنىن تيگىزگەن ءسات ۇمىتىلعان جوق. وسىعان قاراپ, ەلگە بۇرىنعى كەزەڭ قايتا ورالىپ كەلە جاتقانداي ما دەي­سىڭ. ويتكەنى, تۇركىمەندەردىڭ كوپشىلىگى گ.بەردىمۇحامەدوۆتى «جەبەۋشىم» دەسە, تۇركىمەنستانداعى بۇگىنگى كەزەڭدى « ۇلى قايتا ءور­لەۋ ءداۋىرى» دەپ اتايتىن كورىنەدى. ەكس-ءمينيستردى قايتارىڭدار دەيدى يرلاندياعا قىرعىزستاننىڭ بۇرىنعى ەنەرگەتيكا مينيس­ترى ساپاربەك بالقىبەكوۆتى ەلگە ەكستراديتسيالاۋ تۋرالى سۇراۋ جىبەرىلدى. بۇل سۇرانىستى قىرعىزستاننىڭ باس پرو­كۋراتۋراسى دايىنداپتى. حا­لىقارالىق ىزدەۋ جاريالانعان  بال­قىبەكوۆ يرلانديانىڭ استا­نا­سى دۋبلين قالاسىندا ۇستال­دى دەگەن حابار جاقىندا تاراعان-تىن. س.بالقىبەكوۆ ەنەرگەتيكا ءمينيسترى بولىپ 2008 جىلعا دەيىن جۇمىس ىستەگەن بولاتىن. ول قىزمەتىنەن ەلدەگى ەنەرگەتيكالىق داعدارىسقا بايلانىستى الاستاتىلعان-تىن. ارتىنشا س.بالقى­بە­كوۆ «ەلەكتر ستانسالارى» ااق-تىڭ باس ديرەكتورى لاۋازىمىنا تاعايىندالسا, بيلىك اۋىسقان سوڭ وعان قىزمەت بابىن اسىرا پاي­دا­لاندى دەگەن ايىپ تاعىلىپ, ول ەلدەن قاشۋعا ءماجبۇر بولعان ەدى. قۋعىنداعى يسلامشىل ەلىنە ورالدى 22 جىل بويى قۋعىندا بولعان يسلام­شى­لاردىڭ كوسەمى راشيد گاننۋشي ەل باسشىسى بەن ءالي تاعىنان تايدىرىلعان سوڭ ءوز وتانى – تۋنيسكە قايتا ورالدى. ونى اۋەجايدا مىڭداعان جاقتاسى قارسى السا, قارسىلاستارى دا توبە كورسەتكەن. گاننۋشي «ان-ناحدا» («قايتا ورلەۋ») يسلام پارتياسىن 1981 جىلى قۇرعان ەكەن. ەندى بۇرىنعى قۋعىن كورۋشى پارتياسىن رەسمي تىركەۋدەن وتكىزىپ, الداعى سايلاۋعا قاتىساتىنىن جاريالاپ ۇلگەردى. جالپى, گاننۋشي 1970-جىلدارى راديكالدى مۇسىلمان ءدىنىن ۇستانۋشى رەتىندە تانىلعان بولاتىن. وسىنداي بىرجاقتى كوزقاراسى  ءۇشىن ەلدەگى بيلىككە جانە وزگە ءدىندى ۇستانۋشىلارعا جاقپاي, سولاردىڭ قىرىنا ىلىگىپ, ءومىر بويى تۇرمەدە وتىرۋعا كەسىلگەن سوڭ, ەلدەن قاشۋعا ءماجبۇر بولعان ەدى. بۇگىندە ول ءوزىنىڭ يسلامعا قاتىستى ۇستامدى كوزقاراستا ەكەنىن بىلدىرۋگە ۇمتىلىپ وتىرعان سەكىلدى. كوكسەگەنى – ەل حالقىنىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, پرەزيدەنت اتانۋ. قىسقا قايىرىپ ايتقاندا: • سيناي تۇبەگىندە ورىن تەپكەن كۋرورتتى قالا – شارم-ءال-شەيحكە ەگيپەت اسكەرىنىڭ بولىمشەلەرى ەنگىزىلدى. ولار ەلدىڭ تۋريستىك اۋداندارىنىڭ قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتپەك. ويتكەنى, تۋريزم – مىسىرداعى اسا ءىرى تابىس كوزى. • بوليۆيانىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى وزەندەردىڭ ءبىرى ەرنەۋىنەن اسىپ كەتۋى سالدارىنان 34 ادام قازا تاپتى. تاسقىنعا تولاسسىز جاۋعان نوسەر جاڭبىر سەبەپ بولسا كەرەك. • قىرعىزستاننىڭ قارجى ءمينيسترى چوروبەك يماشەۆ وتستاۆكاعا كەتتى.  ول ءوزىنىڭ بۇل شەشىمىنە دەپۋتاتتارمەن اراداعى تۇسىنىسپەستىك تۋىنداتقان جانجال سەبەپ بولعانىن كولدەنەڭ تارتتى. چ.يماشەۆ اتالعان لاۋازىمعا وتكەن جازدىڭ ورتاسىندا كەلگەن بولاتىن. • ماسكەۋدىڭ دومودەدوۆو اۋەجايىنداعى لاڭكەستىككە قاتىسى بار دەگەن كۇدىكپەن داعىستاندىق يبراگيمحاليل داۋدوۆ جاساعىنىڭ بىرنەشە وكىلى ۇستالدى. ولارعا جاڭا جىل تۇنىندە دە لاڭكەستىك جاساماق بولدى دەگەن ايىپ تاعىلىپ وتىر. ينتەرنەت ماتەريالدارى نەگىزىندە ازىرلەندى.