ەنەرگەتيكا • 07 ماۋسىم, 2023

ەكونوميكالىق دامۋدىڭ باستى تەتىگى – ەنەرگەتيكا

ەرتەڭ ەلوردادا كۇللى الەمنىڭ نازارى اۋعان «استانا حالىقارالىق فورۋمى» باستالادى. وعان بىرقاتار ەلدەن مارتەبەلى قوناقتار دا كەلدى. دۇنيەگە تانىمال فورۋمدا قارالاتىن كوپ ماسەلەنىڭ ءبىرى – ەنەرگەتيكا. قۇرلىقتىڭ قاق ورتاسىنداعى قازاقستاننىڭ بۇل ماسەلەدە دە وزىندىك ايتارى بار...

الەم • 07 ماۋسىم, 2023

باقىت ىزدەگەن امىرلىك

قازاقستان ەكونوميكالىق قارىم-قاتىناستا كوپقىر­لى ساياساتتى ۇستانادى. ءبىزدىڭ مەملەكەت الەم­نىڭ بارلىق ەلى­مەن بىردەي ساۋدا-ساتتىق, ەكونو­مي­كالىق بايلانىستى نىعاي­تۋعا مۇددەلى. اسىرەسە كورشى ەلدەرمەن ينتەگراتسيالىق ىقپال­داستىق بۇگىندە جوعارى دەڭگەيگە كوتەرىل­گەن.

قوعام • 06 ماۋسىم, 2023

مەديا: زەرتتەۋ مەن بولجام

الەمدىك زەرتتەۋلەردە وزگە تاقىرىپتارمەن قاتار جۋرناليستيكا مەن مەدياداعى بولجامدى باعامداپ وتىرۋ ادەتكە اينالعان. كۇندەلىكتى ومىرگە ءسىڭىپ كەتكەن مەديا سالاسىنىڭ بەتبۇرىسى, ءۇردىسى قانداي؟ وسى ورايدا وكسفورد ۋنيۆەرسيتەتى, «Reuters» جۋرناليستيكانى زەرتتەۋ ينستيتۋتى مەن «Google جاڭالىقتار باس­تاماسى» بىرلەسىپ جۇرگىزگەن زەرتتەۋى نازار اۋدارۋدى قاجەت ەتەدى. وتكەن جىلى جارىق كورگەن «جۋرناليستيكا, مەديا جانە تەحنولوگيا ترەندتەرى مەن 2023 جىلعى بولجامدار» اتتى ەسەپ 53 مەملەكەتتەگى 303 جەتەكشى مەدياكومپانيا باسشىسىنان الىنعان ساۋالداماعا نەگىزدەلگەن. ساۋالداما ناتيجەسىندە كەلەسىدەي بىرقاتار ءۇردىس انىقتالعان:

شارۋاشىلىق • 06 ماۋسىم, 2023

تارباعاتاي: ءتۇيىنى شەشىلمەگەن تۇيتكىل كوپ

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اگروونەركاسىپ سالاسىن دامىتۋ تۋرالى تاپسىرمالارى, وسى سالانىڭ مامانى بولعاندىقتان, مەنى دە بەيجاي قالدىرمادى. قولىما قالام الىپ, ءوز كورگەن-بىلگەنىمدى وي ەلەگىنەن وتكىزىپ, ورتاعا سالعىم كەلدى. كەڭەس وداعى تاراعاننان كەيىنگى داعدارىستى ءبىزدىڭ تارباعاتاي اۋدانى دا باستان كەشتى. وبلىستار مەن اۋداندار قىسقاردى. 1997 جىلى تارباعاتاي اۋدانى اقسۋات اۋدانىنا قوسىلدى. بۇل جاعداي حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ تومەندەۋىنە اكەلىپ سوقتى.

سۇحبات • 06 ماۋسىم, 2023

ۇلتتىق مارتەبەگە مۇددەلى تەاترلار ۇلتقا جاقىن با؟

ءار كەزەڭ ءوز اۆتورىن تۋعىزادى. ومىرشەڭ كلاسسيكا­نىڭ كورەرمەنگە بەرەرى دە, ۇيرەتەرى دە كوپ. الايدا ءوز داۋىرىنە ءۇن قاتقان, ءوز ۋاقىتىنىڭ جۇگىن كوتەرگەن زاماناۋي دراماتۋرگتەردىڭ شىعارمالارى تەاتر ساحناسىندا ءاردايىم كەشەگى كەزەڭ تۋىندىلارىمەن بىردەي دەڭگەيدە كورىنىس تابا بەرمەيدى. بۇگىنگى دراماتۋرگتەر قوعام تاراپىنان «شەكسپير مەن چەحوۆ سياقتى جازا الماي­سىڭدار» دەگەن وتكىر سىندى ءجيى ەستيدى. «جازعان پەسام ساحنادا قويىلمايدى» دەپ نەمەسە قويىلعان كۇندە دە, «ىشتەن شىققان شۇبار جىلان», كوز مايىن تاۋىسىپ, جان جۇرەگىمەن جازعان پەساسىنىڭ رەجيسسەرلەردىڭ «پىشاعىنا» ءىلىنىپ, اياۋ­سىز تۋرالىپ, جۇتاڭ تارتىپ شىعاتىنىنا نارازى دراماتۋرگ وزىنشە وكپەلى. «ولاردىڭ جازعان پەسالارى جارامسىز. سيۋجەتى سولعىن, يدەياسى ءالجۋاز, كەيىپكەر حاراكتەرلەرىنە دەيىن ۇقساس, قارابايىر, تارتىمسىز» دەپ رەجيسسەر شاراسىزدىق تانىتادى. دراماتۋرگ پەن تەاتردىڭ, دراماتۋرگ پەن رەجيسسەردىڭ اراسىنداعى بايلانىستىڭ بەلگىلى ءبىر جۇيەگە تۇسپەۋى – بۇگىنگى قازاق تەاترىنىڭ شەشىمىن كۇتكەن وزەكتى ماسەلەلەرىنىڭ ءبىرى. «دراماتۋرگ – رەجيسسەر – كورەرمەن» تىزبەگىندە جۇمىس ىستەيتىن تەاتر­لار ءوز رەپەرتۋارىن جاسايتىن اۆتور-دراماتۋرگپەن شىعارماشىلىق بايلانىسىن قامتاماسىز ەتەتىن زامانعا ساي وڭتايلى تەتىكتەرىن تابا العان جوق. ورتاق مامىلەگە كەلە الماي تارتىسىپ جۇرەتىن ەكى تاراپ­تىڭ پىكىرتالاسى تولاسسىز ايتىلىپ كەلە جاتقانىن ەسكەر­گەننەن بولار, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ تەاتر جانە كينو ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, تانىمال تەاتر سىنشىسى, ونەرتانۋ كانديداتى امانگەلدى مۇقان دراماتۋرگتەر مەن تەاتر رەجيسسەرلەرىنىڭ باسىن قوسىپ, كۇردەلى ماسەلەنىڭ كولەڭكەسى مەن كۇنگەيى تۋرالى اڭگىمە ءوربىتتى. ۇلتتىق ادەبيەتتىڭ باس دراماتۋرگى م.اۋەزوۆتىڭ مۋزەي-ۇيىندە وتكەن جيىنعا جيىرمادان استام تەاتر مامانى قاتىستى. شىعارما تالانتتى اۆتوردىڭ قالامىنان تۋسا, جازىلعان دۇنيە مازمۇن جاعىنان تەرەڭ, ماسەلە قويۋ جونىنەن وتكىر بولسا, تەاتر ساحناسىندا قويىلۋىنا نە كەدەرگى؟ ولاردى قالاي جاقىنداتۋعا بولادى جانە تەاترعا, كورەرمەنگە قاجەتتى ساپالى پەسا جازۋدى قالاي جولعا قويۋعا بولادى؟ مىنە, بۇل – سۇراق. ماقساتى – ماسەلەنىڭ باسىندا تۇرعان ەكى تاراپتى, ەكى ۇلكەن شىعارماشىلىق توپ – اۆتور-دراماتۋرگ پەن تەاتردى (رەجيسسەر, ديرەكتور) جاقىنداستىرۋ.