بوكس • 08 ماۋسىم, 2023
اسلان شىمبەرگەنوۆ, بوكستان الەم چەمپيونى: رينگتە بوساڭسۋعا بولمايدى
وزبەكستاندا وتكەن الەم چەمپيوناتىندا اتوي سالعان ساڭلاقتارىمىزدىڭ اراسىندا ەڭ تاجىريبەلىسى – كوماندا كاپيتانى اسلانبەك شىمبەرگەنوۆ. 71 كيلو سالماقتا كۇش سىناسىپ جۇرگەن بۇل بوكسشىنىڭ جانكۇيەرلەر نازارىنا ىلىككەنىنە 10 جىلعا جۋىقتادى. سول كەزدەن بەرى ول بىرقاتار اسا ءىرى حالىقارالىق جارىستا جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. بىراق اسلانبەككە كوپكە دەيىن دۇنيەجۇزىلىك دودالاردا دارالانۋ باقىتى بۇيىرمادى. سوعان قاراماستان, قازاقتىڭ ءور مىنەزدى ۇلىنىڭ جىگەرى جاسىعان جوق. ول ءوزىنىڭ جۇلدىزدى ساتتەرى ءالى دە الدا ەكەنىنە كامىل سەندى. اقىرى تاباندىلىعىنىڭ ارقاسىندا كوزدەگەن ماقساتىنا قول جەتكىزىپ, الەم چەمپيونى اتاندى.
تۇلعا • 07 ماۋسىم, 2023
تاريحي اتشاباردى قايتا اشقان ازامات
1916 جىلى مامىر ايىندا قازاق ەلىنىڭ بولىستارىن سەمەي قالاسىندا جيناعان ءاليحان بوكەيحان: «قازاق ەلى ەندى جەكە مەملەكەت بولدى!» دەپ زور قۋانىشپەن حابارلادى. وسى جينالىسقا جاركەنتتەن مۇقا اجىبەك ۇلى دا قاتىسقان ەدى. بۇل جونىندە «قازاقستان» باسپاسىنان 1970 جىلى جارىق كورگەن شابدان بايباتشاەۆتىڭ «بەل-بەلەستەر» اتتى كىتابىندا دەرەكتەر بەرىلگەن. سەمەيدە وتكەن وسى جينالىستان ەلگە كەلىسىمەن بولىس مۇقا اجىبەك ۇلى حالىق بەلسەندىلەرىن جيناپ, شىلدە ايىندا جاركەنت قالاسىنىڭ جوعارى جاعىنداعى قارادالادا قازاق ەلىنىڭ جەكە مەملەكەت بولىپ جاريالانۋىنا ارناپ ات بايگەسىن وتكىزۋ نيەتىن بىلدىرەدى. ەل اعالارى مۇقا بولىس ايتقان وسى ات بايگەسىنە ۇلكەن قۋانىشپەن جان-جاقتى دايىندالعان. قارادالا ات بايگەسىن وتكىزۋگە سۇرانىپ تۇرعان جەر ەدى. ويتكەنى ۇزىندىعى 4 شاقىرىمعا سوزىلعان, بيىكتىگى ەتەگىندەگى جازىقتان 10 مەتردەي تەكشەدە تۇرىپ, ات بايگەنى ەمىن-ەركىن كورە الاتىنداي ىڭعايلى ورىن بولاتىن.
تانىم • 07 ماۋسىم, 2023
«ارقادا ءبىر وزەندى دەر وباعان...»
وباعان – قوستاناي ءوڭىرىنىڭ وڭتۇستىگىندەگى شولاقساي ماڭىنداعى دالالىق القاپتان باستاۋ الىپ, سولتۇستىكتەگى توبىل وزەنىنە قۇياتىن, ۇزىندىعى 370 شاقىرىمنان اساتىن وزەن. ول ءوزىنىڭ اعىس جولىندا قۇسمۇرىنعا قۇيىپ, قاراقامىس, تەڭىز سىندى بىرنەشە ءىرى كولدى جاعالاي كەلە توبىلمەن توقايلاسىپ, ودان ءارى ەرتىسكە, ەرتىس – وبقا, وب – قار تەڭىزىنە, قار تەڭىزى سولتۇستىك مۇزدى مۇحيتقا ۇلاسادى. دەمەك, وباعان – ۇلى دالا توسىندەگى كىشىگىرىم جىلعالاردان باستالىپ, الىستاعى الىپ مۇحيت قويناۋىندا بايىز تاباتىن وزەن.
ەكولوگيا • 07 ماۋسىم, 2023
كىم-كىمدى بولسا دا ارال تەڭىزى تەمىرجول ستانساسىنىڭ قارسى بەتىندەگى كولەمدى تۇزدى سور ماسەلەسى ويلانتپاي قويمايدى. تىرشىلىك ەتكەن سوڭ قايسىبىر جىلدارى قالاداعى سورتاڭ مەن سور جەرلەردى توپىراقپەن كومگەندە, بۇل تۇزدى سور نەگە ۇمىت قالعان؟ ءالى كۇنگە دەيىن كوپشىلىكتى تاڭعالدىرىپ كەلەدى. بولىنگەن بيۋدجەت قارجىسى از بولدى ما, الدە كۇشى جەتپەدى مە؟
جادىگەر • 07 ماۋسىم, 2023
وتىرار ەجەلگى زاماننان-اق قالاسىندا عىلىم مەن مادەنيەت, ساۋدا ءوندىرىسى, دالاسىندا ەگىن, مال شارۋاشىلىعى قاتار دامىعان الەمدىك مادەنيەتتىڭ ءىرى ورتالىقتارىنىڭ ءبىرى بولعان. ەجەلگى جازبا دەرەكتەردە: «وتىراردىڭ اۋماعى ۇزىندىعى مەن ەنىنە قاراي شامامەن ءبىر كۇندىك جەر بولعان». ياعني وتىرار سول كەزدە 200 گەكتارداي جەردى الىپ جاتقان.
