عىلىم • 02 ءساۋىر, 2024
دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, كەيىنگى ون جىلدا تەحنولوگيا مەن ونەركاسىپتىڭ دامۋىمەن بىرگە اۆتوكولىكتىڭ كوبەيۋىنەن اۋاعا تارايتىن زياندى مەتالدار مەن ۋلى گازداردىڭ شىعارىندىلارى ۇلعايعان. ماسەلەن, جىلۋ ەلەكتر ستانسالارى مەن اۆتوموبيلگە قولداناتىن جانار-جاعارمايدان بولىنەتىن ازوت مونووكسيدى (NO) ءيىسسىز بولعاندىقتان, ادامدار ونى سەزبەيدى. بىلتىر استانا مەن الماتىدا رەسمي مالىمەت بويىنشا اۋاعا تاراعان ءتۇتىننىڭ دەڭگەيى نورمادان 15 ەسەگە دەيىن اسقان.
عىلىم • 05 ناۋرىز, 2024
بيە ءسۇتى – انتيبيوتيككە جاردەمشى
بابالارىمىز ءتورت ت ۇلىكتىڭ تورەسى تۋرالى «جەسەڭ – ەت, مىنسەڭ – كولىك, ىشسەڭ – سۋسىن» دەپ قالاي تاۋىپ ايتقان, ءا! اسىرەسە بيە ءسۇتى ەمگە – شيپا, دەرتكە – داۋا. حالقىمىز ونىڭ ەمدىك قاسيەتىن بۇرىننان بىلگەنىمەن, عالىمدار وعان جاسۋشالىق دەڭگەيدە زەرتتەۋدى ەندى باستادى. بۇل Nazarbayev University National Laboratory Astana زەرتحاناسىندا العاش رەت جۇرگىزىلىپ وتىر. اتالعان زەرتحانادا عالىمدار جاسۋشاىشىلىك ينفەكتسيالاردى ەمدەۋگە انتيبيوتيكتەردى جەتكىزۋ ءادىسىن ازىرلەۋدى قولعا الدى. بۇل جوبا تۋرالى بىزگە زەرتحانانىڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرى شىڭعىس سەرعازى اڭگىمەلەدى.
سۇحبات • 29 اقپان, 2024
ابزال مۇحيتدين, ديريجەر: كلاسسيكالىق مۋزىكانى تىڭداۋعا دايىندىق كەرەك
ەلوردالىق باسىلىمدا جۇرگەندە «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ايتۋلى ديريجەرى, بەلگىلى مۋزىكانت ابزال اعامىز تۋرالى جازىپ ەدىم. سودان بەرى دە سىرعىپ ءبىراز جىل ءوتتى. بىراق ول كىسى سونى ۇمىتپاپتى. كورگەندە جىلى شىراي تانىتىپ, ءىلتيپات كورسەتتى. وسى جاقىندىق بۇگىنگى اڭگىمەمىزگە سەبەپ بولىپ, بىردەن شۇيىركەلەسىپ كەتتىك.
عىلىم • 23 اقپان, 2024
Nazarbayev University جاراتىلىستانۋ الەۋمەتتىك جانە گۋمانيتارلىق عىلىمدار مەكتەبىنىڭ پروفەسسورى دانيەلە مالافارينا مەن ونىڭ كاتانياداعى (يتاليا) ۇلتتىق استروفيزيكا ينستيتۋتىنىڭ (INAF) وبسەرۆاتورياسىنداعى ارىپتەستەرى گراۆيتاتسيالىق قۇلدىراۋ جانە cينگۋليارلىقسىز «قارا قۇردىمنىڭ» پايدا بولۋىن زەرتتەپ جاتىر. ولار وزدەرىنىڭ جاڭا تەورياسىن عالىمدار ماركوۆ پەن مۇحانوۆتىڭ يدەياسىنا سۇيەنىپ جاسادى.
ەكولوگيا • 21 اقپان, 2024
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ عالىمدارى «سكولكوۆو» زەرتتەۋشىلەرىمەن بىرلەسىپ, جاساندى ينتەللەكت نەگىزىندە «ەلەكتروندى مۇرىن» جاساۋدى قولعا الدى. بۇل كوپ فۋنكتسيالىق قۇرىلعىنى ەكولوگيالىق جاعدايدى باقىلاۋدان باستاپ, ءونىمنىڭ ساپاسىن انىقتاۋعا نەمەسە ادام دەنساۋلىعىن باقىلاۋ سەكىلدى ءتۇرلى سالادا قولدانۋعا بولادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, وتاندىق عالىمدار «ەلەكتروندى مۇرىن» جەلىسىن قۇرىپ, قالاداعى قورشاعان ورتانى باقىلاۋ جۇيەسىنىڭ ءپروتوتيپىن قۇراستىرۋدى جوسپارلاپ وتىر.
تۇلعا • 13 اقپان, 2024
وتكەن عاسىردىڭ 70-جىلدارى ادەبيەتكە بۋىرقانعان تەڭىز تولقىنىنداي تالانتتى بۋىن كەلدى. سولاردىڭ قاتارىندا تاڭعى شىقتاي مولدىرەگەن ليريكالىق اڭگىمەلەرىمەن وقىرماندى ەلەڭ ەتكىزگەن ءبىر جاس جازۋشى بولدى. ول – زاحاردين قىستاۋباەۆ. ونىڭ العاشقى شىعارمالارىن جۇرتشىلىق قانا ەمەس, سىنشىلار دا جىلى قابىلدادى. ءبىراز جىل اۋداندىق گازەتتەن باستاپ, قالالىق, رەسپۋبليكالىق باسىلىمعا باسشىلىق ەتكەن قالامگەردىڭ بۇگىنگە دەيىن ونعا جۋىق پروزالىق, پۋبليتسيستيكالىق كىتابى جارىق كوردى. بىراق كەيىنگى جىلدارى وقىرمان ونىڭ ادەبي تۋىندىلارىنان كوز جازىپ قالعان سەكىلدى. ونىڭ ءتۇرلى سەبەبى بولۋى مۇمكىن. سونىڭ سىرىن بىلگىمىز كەلىپ, جازۋشىنىڭ وزىنە حابارلاسىپ, «نە جازىپ ءجۇرسىز؟» دەگەن ساۋالىمىزدى قويدىق.
كورمە • 08 اقپان, 2024
استانادا قولجازبالار جانە سيرەك كىتاپتار ۇلتتىق ورتالىعى مەن يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ قازاقستانداعى ەلشىلىگى جانىنداعى مادەني وكىلدىگى بىرلەسىپ ۇيىمداستىرعان «يران يسلام رەسپۋبليكاسىنىڭ كالليگرافيا جانە جازبا مۇرالاردى قالپىنا كەلتىرۋ ونەرى» اتتى اپتالىعى باستالدى. اپتالىقتىڭ العاشقى ءىس-شاراسى «كالليگرافيا» كورمەسىمەن اشىلدى.
جادىگەر • 31 قاڭتار, 2024
قوستاناي وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىندە اتاقتى قىلقالام شەبەرى ءابىلحان قاستەەۆتىڭ جۇرتشىلىققا بەيمالىم سۋرەتى ساقتالعان. وندا حالىق باتىرى امانگەلدى يمانوۆتىڭ سەرىگى ءابجان تۇرمانوۆتىڭ پورترەتىن سالعان.
كينو • 25 قاڭتار, 2024
جازۋشى تولەن ابدىكتىڭ «قىز ءباتىش پەن ەرسەيىت» اتتى حيكاياتىن وقىماعان جان كەمدە-كەم شىعار, ءسىرا. شىعارمادا قوجابەك قاريا ەل-جۇرتقا جاستايىنان اتى شىعىپ, ەندى ۇيلەنگەلى جۇرگەن بالاسىنان اياق استىنان ايىرىلىپ قالدى. ارتىندا تۇياق قالمادى. ءبىر اۋلەتتىڭ تۇقىمىن ءبىر وزىمەن ءبىرجولا توقتاتتى دا كەتە باردى. قايعىدان قان جۇتقان قارياعا ۇلىنىڭ بىرگە وقىعان جولداسى ودان بالا قالعانىن ايتادى. حاباردى ەستىگەننەن كەيىن قارتتا دەگبىر قالمادى. ءبىر كۇنى كەمپىرىنە «سۇراعان بىرەۋ-مىرەۋگە دارىگەرگە كەتتى دەرسىڭ», دەپ قالاعا ۇرپاعىن ىزدەپ جولعا شىعادى. قىسقاسى, وقيعا وسىلاي ءوربيدى. 1983 جىلى حيكايات جەلىسىمەن «وتەلمەگەن پارىز» اتتى كوركەم فيلم ءتۇسىرىلدى. رەجيسسەرى – سەرىك جارمۇحامەدوۆ, ستسەناريىن سماعۇل ەلۋباي جازدى.
زەردە • 22 قاڭتار, 2024
بيىل تورعايداعى ۇلى اعارتۋشى ىبىراي التىنسارين ىرگەتاسىن قالاعان قازاق مەكتەبىنىڭ اشىلعانىنا – 160 جىل. مىنە, سودان بەرى بۇل ءبىلىم ورداسى قانشاما بالانىڭ ساناسىنا ساۋلە ءتۇسىرىپ, ساۋاتتىلىق شىراعىن جاعىپ كەلەدى.
