ساياسات • 20 ءساۋىر, 2024
قارىم-قاتىناستىڭ التىن ارقاۋى – ەنشىسى بولىنبەگەن باۋىرلاستىق
كەشە مەملەكەت باسشىسى قازاقستانعا رەسمي ساپارمەن كەلگەن قىرعىز رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتىن اقوردادا سالتاناتتى جاعدايدا قارسى الدى. كەلىسسوز الدىندا قاسىم-جومارت توقاەۆ پەن سادىر جاپاروۆ ءبىر-بىرىنە رەسمي دەلەگاتسيا مۇشەلەرىن تانىستىردى. قۇرمەت قاراۋىلىنىڭ باستىعى مەملەكەتتەر باسشىلارىنا راپورت بەرىپ, ەكى ەلدىڭ ءانۇرانى شىرقالدى.
قوعام • 16 ءساۋىر, 2024
جاڭا نورما جاسىرىن قىلمىسقا جول بەرمەيدى
تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق تۋرالى قۇجات قوعام تاراپىنان قىزۋ پىكىرتالاس تۋعىزىپ, زاڭ شىعارۋشى ورگاننىڭ الدىنان دا بىرنەشە رەت ءوتتى. كەشە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ەلدە ەڭ كوپ تالقىلانعان زاڭعا قول قويدى. ويتكەنى ايەل قۇقىعى اياققا تاپتالىپ, بالا قاۋىپسىزدىگى باس قايعىعا اينالعان قوعامدا قىلمىستى بۇدان ءارى قىلمىسسىزداندىرۋعا بولمايتىنى انىق بايقالىپ وتىر. زاڭعا سايكەس ايەلدەر مەن بالالارعا قاتىستى كەز كەلگەن سيپاتتاعى زورلىق-زومبىلىققا جاۋاپكەرشىلىك قاتاڭداتىلىپ, وتباسى ينستيتۋتىن, كامەلەتكە تولماعانداردىڭ قاۋىپسىزدىگىن نىعايتاتىن جاڭا نورمالار ەنگىزىلدى.
زەردە • 11 ءساۋىر, 2024
اسلانبەك قانسارباەۆ: تاريح – ۇرپاقتى تاربيەلەيتىن دايەكتى قۇرال
ۇرپاقتىڭ ءبىلىم كوكجيەگىن كەڭەيتىپ, تانىم-تۇيسىگىن قالىپتاستىرۋدا, ۇلتتىق قۇندىلىقتى دارىپتەۋ مەن تاريحىمىزدى تانىتۋدا الەۋمەتتىك جەلىنىڭ دە الار ورنى زور. بىزدە «الەۋمەتتىك جەلىدە حايپ قۋعاندار ءجيى وتىرادى» دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان. بىراق شىندىعىن ايتۋ كەرەك, مۇنداعى قالىڭ جۇرتتىڭ اراسىندا حالقىمىزدىڭ وتكەنىنە, عىلىم مەن بىلىمگە قىزىعاتىن وقىرمان كوپ. ماسەلەن, تاريحشى اسلانبەك قانسارباەۆتىڭ Youtube ارناسىنا جازىلعان 200 مىڭعا جۋىق جازىلۋشى تىڭ دەرەكتى تالقىلاپ, ۇسىنىس-پىكىرىن بىلدىرۋدەن جالىققان ەمەس. جاقىندا «اك-79» دەگەن اتاۋمەن بەلگىلى ارنا اۆتورىمەن سۇحباتتاسۋدىڭ ءساتى تۇسكەن ەدى.
ۋنيۆەرسيتەت • 10 ءساۋىر, 2024
تۇرار رىسقۇلوۆ ەسىمىن ۋنيۆەرسيتەتكە قايتارۋ – كوپتىڭ قالاۋى
قازىرگى جوعارى مەكتەپ – عىلىم-ءبىلىم مەن وتانشىلدىقتىڭ وشاعى. بىزدە قالىپتاسقان داستۇرگە سايكەس, ۇلتتىق جانە وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ءاربىرى تاريحىمىزداعى ءىرى تۇلعالاردىڭ ەسىمىن العان. سونداي وقۋ ورىندارىنىڭ ءبىرى ت.رىسقۇلوۆ اتىنداعى ۇلتتىق ەكونوميكا ۋنيۆەرسيەتى ەدى. «ەدى» دەگەندى امالسىز ايتىپ وتىرمىز. ەل تاۋەلسىزدىگىنە ەڭبەك سىڭىرگەن شەرحان مۇرتازا, ءابىش كەكىلباەۆ, كامال سمايىلوۆ سىندى زيالىلاردىڭ, مولديار سەرىكباەۆ سەكىلدى قوعام جانە عىلىم وكىلدەرىنىڭ باستاماسىمەن 2000 جىلى بۇرىنعى حالىق شارۋاشىلىعى ينستيتۋتى (نارحوز) ۇلتتىق ەكونوميكالىق ۋنيۆەرسيتەتكە اينالىپ, وعان كورنەكتى تاريحي تۇلعا تۇرار رىسقۇلوۆتىڭ ەسىمى بەرىلگەن. كوپ كەشىكپەي وقۋ عيماراتى الدىنان قايراتكەردىڭ ەسكەرتكىشى بوي كوتەردى. 2013 جىلعا دەيىن وسى اتپەن الەمگە تانىلدى. جىلدا ەكونوميكالىق ت.رىسقۇلوۆ فورۋمى (وقۋلارى) ءوتىپ تۇردى... بۇدان كەيىن بۇل وقۋ ورنى جەكەمەنشىككە ءوتىپ, تاۋەلسىزدىك مۇراتىمەن كەلگەن باستامانىڭ ءبارى تاس-تالقان بولدى. باس عيمارات الدىنداعى ەسكەرتكىش تە جاسىرىن الىنىپ تاستالدى. ەڭ سوراقىسى, بەيداۋا نارىق «اكۋلالارى» جەكشەلەندىرگەن وقۋ ورنى كەڭەستىك ەكونوميكا اتاۋىن («نارحوز») تاڭداپ, ۋنيۆەرسيتەت سايتىنداعى تاريحىنان ت.رىسقۇلوۆقا قاتىستى دەرەكتىڭ ءبارىن جويدى. مۇنى قازاقشا – قاسيەتسىزدىك, ورىسشا – «كوششۋنستۆو», اعىلشىنشا «blasphemy» دەمەي تۇرا المايمىز. ءبىز وسى ماتەريالدى جازۋ بارىسىندا «Egemen Qazaqstan» گازەتىنىڭ قالىپتاسۋى مەن دامۋىنا ەڭبەك سىڭىرگەن ت.رىسقۇلوۆتىڭ (باسقارعان ۋاقىتى – 1926 جىل), شەرحان مۇرتازانىڭ (1989-1992), ءابىش كەكىلباەۆتىڭ (1992-1993) ارۋاعى الدىنداعى پارىزىمىزدى دا قاپەرگە الدىق.
ۇكىمەت • 04 ءساۋىر, 2024
جىلۋ ەنەرگەتيكاسىن رەتتەيتىن قۇجات
كەشە ءماجىلىس سپيكەرى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسىندا سەگىز قۇجات قارالدى. ونىڭ ىشىندە مەملەكەتتiك ناگرادالار, جىلۋ ەنەرگەتيكاسى مەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ ماسەلەسىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى بار. سونداي-اق «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن ۆەتنام سوتسياليستىك رەسپۋبليكاسى اراسىنداعى سوتتالعان ادامداردى بەرۋ تۋرالى شارتتى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى», اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكسكە ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار تالقىعا سالىنىپ, ساتىپ الۋ جانە زاڭنامالىق اكتىلەردى نورمالاردىڭ ارتىق (شامادان تىس) زاڭنامالىق رەگلامەنتتەلۋى تۇرعىسىنان رەۆيزيالاۋ تۋرالى قۇجات ءبىرىنشى وقىلىمدا قارالدى.
قوعام • 04 ءساۋىر, 2024
وسى كۇنى وزگەنىڭ قايعىسىن ءوز پايداسىنا اينالدىرعان الاياقتار مەن ساۋاپتان سىباعا دامەتىپ, جومارت جانداردىڭ ارقاسىندا قالتاسىن قالىڭداتىپ جاتقانداردىڭ سانى ارتتى. جەتىم مەن جەسىردىڭ كوز جاسىن ءسۇرتىپ, كەمباعالداردىڭ قاجەتتىلىگىنە قارايلاسۋ – قايىرلى ءىس.
قوعام • 22 ناۋرىز, 2024
تۇركى الەمى: كەشەدەن – كەلەشەككە
«تورتەۋ تۇگەل بولسا, توبەدەگى كەلەدى» دەگەن ماقال تامىرى ءبىر, تاريحى ورتاق تۇركى جۇرتىنىڭ اۋىزبىرلىگىنە قاراتا ايتىلعانداي اسەر قالدىرادى. جىل ساناپ ىقپالى مەن بەدەلى ارتىپ جاتقان باۋىرلاس حالىقتاردىڭ باسىن قوسقان ۇيىمدارعا حالىقارالىق قاۋىمداستىق تا قىزىعۋشىلىق تانىتىپ وتىر.
ۇكىمەت • 14 ناۋرىز, 2024
قۇقىقتىق ماسەلەلەر تالقىعا ءتۇستى
ءماجىلىس توراعاسى ەرلان قوشانوۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتانىڭ جالپى وتىرىسى ءوتىپ, كۇن تارتىبىندە بىرنەشە زاڭ جوباسى تالقىلاندى. ونىڭ ىشىندە اكىمشىلىك ادىلەت سالاسىن جەتىلدىرۋ جانە كەڭەيتۋ, قىلمىستىق, قىلمىستىق-پروتسەستىك جانە قىلمىستىق-اتقارۋ كودەكستەرىن وڭتايلاندىرۋ مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىن پايدالانۋدى قولداۋ ماسەلەلەرىنە قاتىستى زاڭ جوبالارى بار. سونداي-اق پالاتا وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك اۋماقتارىنداعى سۋارۋ ماۋسىمىنا دايىندىق بارىسى قارالدى. بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار ءتيىستى مەكەمەلەرگە كەزەك كۇتتىرمەي شەشىلۋگە ءتيىس تۇيتكىلدەردى جىپكە ءتىزىپ, ساۋالدارىن جولدادى.
قوعام • 13 ناۋرىز, 2024
ۋكراين حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتى, اقىن, عالىم ءارى سۋرەتشى تاراس شەۆچەنكو ءوز ەلىنىڭ عانا ەمەس, قازاق مادەنيەتى مەن ادەبيەتىندە دە ەسىمى ەرەكشە اتالاتىن تۇلعا رەتىندە تاريحتا قالدى. نەبارى 47 جاسىندا ومىردەن وزعان اقىن الەم ادەبيەتىنىڭ التىن قورىنا مول تۋىندىلارىن قالدىرىپ, ادامزات رۋحانياتىنىڭ دامۋىنا ولشەۋسىز ۇلەس قوستى.
قوعام • 13 ناۋرىز, 2024
بىلتىر جول-كولىك وقيعالارىندا 2,5 مىڭنان استام ادام قازا تاۋىپ, 20 مىڭعا جۋىق ادام جاراقات العان. سوندىقتان جول قاۋىپسىزدىگى ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ كۇن تارتىبىنەن تۇسكەن ەمەس. قازىر مينيسترلىك تاراپىنان الاڭداتارلىق ماسەلەگە قاتىستى بىرقاتار شارا قولعا الىنىپ, جولداعى قۇقىق بۇزۋشىلىقتاردى بولدىرماۋ, سونداي-اق جول اپاتىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا جۇمىس بەلسەندى جۇرگىزىلىپ جاتىر.
