Digital • 08 قازان, 2024
تسيفرلىق قاۋىپسىزدىككە جاۋاپتى «Check point» اگەنتتىگىنىڭ زەرتتەۋىنشە, كەيىنگى جىلدارى جاساندى ينتەللەكت ارقىلى الاياقتىق جاسايتىندار كوبەيگەن. 2021 جىلدان باستاپ جىل سايىن 27%-عا ءوسىپ وتىرعان. بۇل ۇرەيلى ۇدەرىس ەلىمىزدىڭ دە تابالدىرىعىن اتتادى. جىل باسىنان بەرى ەلدە 10 مىڭعا جۋىق كيبەرالاياقتىق وقيعاسى تىركەلگەن.
قارجى • 04 قازان, 2024
«Open banking» نارىقتى قالاي وزگەرتەدى؟
ەلىمىز قارجى سەكتورىن جاڭا دەڭگەيگە شىعارۋعا قاتىستى ناقتى ارەكەتتەر جاساپ جاتىر. سونىڭ بىرەگەيى – «Open banking» جۇيەسى. بۇل بانكتىك قىزمەت پەن يننوۆاتسيالىق شەشىمدەردى ءبىر ارناعا توعىستىرادى. باستى ەرەكشەلىگى – ءبىر بانكتىڭ ءموبيلدى قوسىمشاسىنا كىرىپ, باسقا بانكتەردەگى شوتتاردى باسقارۋعا, وپەراتسيالاردى جۇزەگە اسىرۋعا بولادى. جاڭا باستاما قارجى نارىعىن قالاي وزگەرتپەك؟
تەحنولوگيا • 03 قازان, 2024
جي: اەس كوپ سالانىڭ وركەندەۋىنە ىقپال ەتەدى
ەلىمىز اتوم ەنەرگەتيكاسىن قولدانۋعا قاتىستى تاعدىرشەشتى تابالدىرىقتا تۇر. اسا ماڭىزدى تاقىرىپتان جاساندى ينتەللەكتى دە ءتاپ-ءتاۋىر حاباردار, ارينە. سوندىقتان اەس-ءتىڭ ءبىز بىلمەيتىن قىرى تۋرالى «OpenAI» كومپانياسى جاساعان نەيروجۇيە – «ChatGPT»-مەن اڭگىمەلەسىپ كوردىك.
قارجى • 27 قىركۇيەك, 2024
ەكىنشى دەڭگەيدەگى بانكتەردىڭ كورپوراتيۆتىك سەكتورعا دەگەن ىقىلاسى كوڭىل كونشىتپەيتىنىن ءجيى ايتىپ ءجۇرمىز. بانكتەر جىل باسىنان بەرى 1 ترلن 38 ملرد تەڭگە تابىس تاپسا دا, ىشكى جالپى ونىمدەگى قارجىلاندىرۋ ۇلەسى – ايتارلىقتاي كوپ ەمەس. كەيىنگى كەزدەرى سىنعا تۇسكەن بۇل ماسەلەنى ۇلتتىق بانك قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىمەن بىرىگىپ, بىرقالىپقا تۇسىرۋگە تىرىسپاق. جىل سوڭىنا دەيىن ەل ىشىندەگى تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەندىرۋدى ازايتامىز دەيدى.
قارجى • 27 قىركۇيەك, 2024
تسيفرلى الەمنىڭ ەسىگىن قاعىپ تۇرمىز
نەمىس ەكونوميسى ۆەرنەر زومبارت «ەكونوميكانىڭ باستى قاعيداسى – الىسقا قاراۋ» دەيدى. ۋاقىت سىنىنان وتكەن بۇل پىكىرگە ەشكىمنىڭ ءشۇباسى جوق. ەگەر ءدال قازىر الىسقا قارار بولساق, تسيفرلىق ترانسفورماتسيا تورىمىزدەن ورىن الۋى قاجەت. ونىڭ ىشىندە قارجى سالاسىنىڭ تسيفرلىق ەكوجۇيەسىن قۇرۋ ماڭىزدى. ءسوزىمدى قۋاتتاي ءتۇسۋ ءۇشىن «KPMG» جۇرگىزگەن زەرتتەۋدى مىسالعا الايىن. ساتىلىمى 1 ملرد دوللاردان اساتىن كومپانيالاردىڭ 59%-ى قارجىلىق ۇدەرىسكە جاساندى ينتەللەكت (جي) قۇرالدارىن قولدانعان. ال «Cofinpro AG» جۇرگىزگەن زەرتتەۋدەن ءباسى بيىك بانكتەردىڭ 52%-ى ماشينالىق وقىتۋ ءادىسىن ەنگىزگەنىن كورەمىز. وسى تۇستا وقىپ وتىرعان ءسىزدى, جازىپ وتىرعان مەنى دە مازالايتىن ەكى سۇراق بار: جاھاندى جاۋلاعان وسى ۇدەرىسكە ءبىز ۇلگەردىك پە؟ بانكتەرىمىزدىڭ بابى كەلىستى مە؟
ەكونوميكا • 25 قىركۇيەك, 2024
باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ (بقدا) مالىمەتىنشە, ءبىزدىڭ مەملەكەت ەكونوميكانىڭ 30 نەگىزگى سەكتورىنىڭ 20-سىنا ارالاسادى. كومپانيالاردىڭ 10%-ى, ال بارلىق ءىرى كومپانيانىڭ 50%-ى – مەملەكەت باقىلاۋىندا. جالپىلاما قاراعاندا, بۇل كورسەتكىش – ء«وسىم مەملەكەتتىك سەكتور مەن كومپانيالارعا تيەسىلى بولماۋعا ءتيىس» دەگەن ۇستانىمىمىزعا قارسى. دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ ەمپيريكالىق زەرتتەۋلەرى دە ۇرەيلى ءۇردىستىڭ جاقسىلىققا اپارمايتىنىن ايتىپ ءجۇر. وسى ماسەلەگە «ەكونوميكالىق رەلياتيۆيزم» تۇجىرىمداماسىمەن قاراپ كورەلىك. فيلوسوفيادا بۇل ۇعىم «اقيقات جالعىز, شىندىق ەكەۋ, شەشىم كوپ» دەپ تۇسىندىرىلسە, ەكونوميكا «اقيقات تا, شىندىق تا جالعىز, شەشىم بەلگىسىز» دەپ تۇسىندىرەدى.
قوعام • 19 قىركۇيەك, 2024
قازىر جىلۋ ەلەكتر ستانسالارىنان اۋاعا جىلىنا 14 ملن توننادان اسا زياندى قالدىق شىعادى. ال ساراپشىلار اتوم ەنەرگەتيكاسى ءداستۇرلى كومىر گەنەراتسياسىمەن سالىستىرعاندا, كومىرتەگى قالدىقتارىن ايتارلىقتاي ازايتادى دەپ جار سالىپ ءجۇر. الەمدىك زەرتتەۋلەر مەن تاجىريبەلەرگە قاراساق, اتوم ەلەكتر ستانساسى (اەس) كەمى 60 جىل جۇمىس ىستەيدى. تولىق تەكسەرىستەن وتكىزگەننەن كەيىن تاعى 20 جىلعا سوزۋعا بولادى. دەمەك, ەلىمىزدىڭ كومىرتەگى بەيتاراپتىعىنا جەتۋىنە اەس قاجەت. بىراق اۋەلى ەكولوگيالىق تاۋەكەل مەن قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىن ماي شاممەن قاراعان ابزال. وعان الەۋمەتتىك, ەكونوميكالىق اسەرىن قوسىڭىز. حالىق كوكەيىندە جۇرگەن بۇل تۇيتكىلدەر شەشىلمەيىنشە, اەس-ءتىڭ ماڭىزى دا ارتپايدى.
قارجى • 18 قىركۇيەك, 2024
حالىقتىڭ قارجىلىق مۇمكىندىگى قالاي قۇبىلدى؟
بىلتىر حالىقتىڭ ناقتى تابىسى 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 3,7%-عا وسكەن. دەگەنمەن ءۇي شارۋاشىلىقتارىنىڭ ء(«بىر وتباسى» دەپ تە تۇسىنۋگە بولادى – رەد.) شىعىنى دا وسكەن. تابىس قۇرىلىمىندا ايتارلىقتاي وزگەرىس بايقالماعان. جالدامالى جۇمىستان تۇسكەن كىرىستەردىڭ ۇلەسى وزگەرىسسىز قالىپ, شامامەن 65% دەڭگەيدە ساقتالعان. كىرىستەر قۇرىلىمىنداعى الەۋمەتتىك ترانسفەرت ۇلەسى تومەندەپ, جىل سوڭىنا قاراي 21%-دى قۇراعان. بۇل ديناميكا پاندەميا جاعدايىندا تابىسىنان ايىرىلعان ازاماتتارعا كومەك كورسەتۋ شەڭبەرىندە جاردەماقى تولەۋ كولەمىنىڭ جانە باسقا دا قولداۋ شارالارىنىڭ ازايۋىنا بايلانىستى بولۋى مۇمكىن.
ەكونوميكا • 13 قىركۇيەك, 2024
مۇناي باعاسىنىڭ ءتۇسۋى تىعىرىققا تىرەي مە؟
«Brent» ماركالى مۇنايدىڭ باعاسى 2021 جىلدان بەرى العاش رەت باررەلىنە 69 دوللارعا قۇلدىرادى. ال «WTI» ماركالى مۇنايدىڭ باعاسى 3,1 پايىزعا تومەندەپ, 66 دوللارعا ءتۇستى. ساراپشىلار بۇل قۇبىلىسقا ءارتۇرلى باعا بەرىپ وتىر. نەسىبەسىن مۇنايدان تاباتىن مەملەكەتتەردى بۇل ءۇردىستىڭ ۇركىتەتىنى راس. تاياقتىڭ ءبىر ۇشى بىزگە دە تيەتىندەي.
نەسيە • 07 قىركۇيەك, 2024
نەسيەگە سۇرانىس – بيزنەستىڭ نەسىبەسىنە سەپ
نaرىقتىق ەكونوميكa دaمىعaن سaيىن نەسيە ءتۇرى دە كوبەيدى. ال كاسىپكەرلەردىڭ نەسيەگە دەگەن سۇرانىسى ەكونوميكانىڭ جالپى جاعدايىنا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنى ءمالىم. سول سەبەپتى, قازاقستان قارجىگەرلەرى قاۋىمداستىعىنىڭ تالداۋ ورتالىعى 2024 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىنداعى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىن كرەديتتەۋگە شولۋ جاسادى.
