ەكونوميكا • 20 جەلتوقسان, 2024
بيىلعى 11 اي ىشىندە مەملەكەتتىك بيۋدجەت كىرىسى 2 ترلن تەڭگەگە ازايىپ, ۇكىمەتتىڭ مەجەلى جوسپارى ورىندالمادى. ەل قازىناسىنا 3,5 ترلن تەڭگە سالىق تۇسپەي قالدى. كەيىنگى جىلدارى جوسپار ورىندالماي, تاپشىلىقتىڭ تۋىنداۋى قالىپتى ادەتكە اينالىپ كەلەدى. سەبەبى نەدە؟
قارجى • 18 جەلتوقسان, 2024
ەڭ ۇلكەن قاۋىپ – قاۋىپتىڭ بار ەكەنىن سەزبەۋ. ال قارجى سەكتورى سەرگەلدەڭگە كوپ تۇسەدى. سوندىقتان بۇل سالادا بولجام مەن باعام ءجيى جاسالادى. جىل سوڭىنا تامان كەزەكتى شولۋىن جاريالاعان قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعى (ققق) كەلەر جىلى كەدەرگى كوپ بولۋى مۇمكىن دەيدى. نەگىزگى تاۋەكەل مۇناي باعاسىنىڭ تومەندەۋى مەن سىرتقى نارىقتاعى وزگەرىستەن تۋىنداۋى ىقتيمال. اقش-تا تاقتاتاس مۇنايىن ءوندىرۋدىڭ ۇلعايۋى, وپەك+ ەلدەرىنىڭ جاڭا كەلىسىمدەرى ەلدەگى شيكىزات باعاسىنا اسەر ەتپەك.
ەكونوميكا • 16 جەلتوقسان, 2024
ەكونوميكانى وتاندىق ءونىم ورگە سۇيرەيدى
ەلىمىز ەگەمەندىك العالى ءوندىرىس ءورىس جايدى. قوعامنىڭ دامۋ قوزعالتقىشى ونەركاسىپ تە جاڭا دامۋ كەزەڭىنە قادام باستى. ەكونوميكامىزدىڭ ءباسىن بيىكتەتكەن بۇل باعىتتى دامىتۋعا دەندەپ كىرىستىك. ناتيجەسىندە, ءارتاراپتاندىرۋ ءار كىرگىزىپ, زاماناۋي تەحنولوگيالار تابىستى ارتتىرا ءتۇستى. شەتەلدىك ينۆەستيتسيا يگىلىگىن دە كورىپ وتىرمىز. كاسىپورىندار الەۋەتى اۋەلەگەن سايىن جاڭا زاۋىتتار مەن فابريكالار اشىلىپ جاتىر. ماسەلەن, بيىل جىل باسىنان بەرى 570 ملرد تەڭگەگە 40 جاڭا جوبا ىسكە قوسىلىپ, 6,9 مىڭ تۇراقتى جۇمىس ورنى قۇرىلعان.
تەحنولوگيا • 13 جەلتوقسان, 2024
جاساندى ينتەللەكت تابيعي وسىمگە جول اشادى
«Google» كومپانياسىنىڭ باس اتقارۋشى ديرەكتورى سۋندار پيچايدىڭ «جاساندى ينتەللەكت (جي) – ەلەكتر قۋاتى سياقتى, قانداي سالاعا ەنسە دە, شەكسىز مۇمكىندىككە جول اشادى» دەگەن ءسوزى بار. راسىندا, ول كەيىنگى ونجىلدىقتا تەك تەحنولوگيا سالاسىنىڭ ەمەس, بۇكىل ءوندىرىستىڭ اجىراماس بولىگىنە اينالدى. ءونىم ساپاسىن باقىلاۋدان باستاپ, ءوندىرىس ۇدەرىستەرىن اۆتوماتتاندىرۋعا دەيىنگى تىزبەكتە تىزگىن ۇستاپ ءجۇر. بىراق بۇل – باستاماسى عانا. بولاشاقتا جي ءوندىرىستى ادام تانىماستاي وزگەرتەدى. ءبىزدىڭ ەل دە ەلەۋلى ۇردىستەن قالىس قالماۋعا بارىنشا قامدانىپ جاتىر.
ينفلياتسيا • 12 جەلتوقسان, 2024
ينفلياتسيانىڭ وزگەرۋى الەمدىك نارىقتاعى جاعدايعا, ەكونوميكا قۇرىلىمىنا ءارى قارجى نارىعىنىڭ دامۋ دەڭگەيىنە بايلانىستى. سول سەبەپتى, الداعى ءبىر جىلدا ەلىمىزدى قىمباتشىلىق قىسۋى مۇمكىن. ۇلتتىق بانكتىڭ تاپسىرىسىمەن جۇرگىزىلگەن زەرتتەۋدە كەلەر جىلدارى ينفلياتسيا 14,1% بولادى دەگەن بولجام بار.
يپوتەكا • 11 جەلتوقسان, 2024
جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكا: دەپوزيت ءوسىپ, جارنا كولەمى تومەندەيدى
«وتباسى بانك» جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكالىق باعدارلامالارعا كەلەر جىلدان باستاپ ءبىرشاما وزگەرىس ەنگىزبەك. «ناۋرىز» باعدارلاماسىنىڭ يپوتەكالىق تالاپتارى كۇشەيىپ, سالىمشىلاردىڭ دەپوزيتتە جيناۋعا ءتيىس قاراجاتى كوبەيەدى. سونداي-اق العاشقى جارنانى 10%-عا تومەندەتۋ ماسەلەسى كەزەكتە تۇر. مۇنىڭ ءبارىن ۇكىمەت وتىرىسىندا «وتباسى بانك» باسقارما توراعاسى ءلاززات يبراگيموۆا ايتتى.
شارۋاشىلىق • 07 جەلتوقسان, 2024
ءداندى داقىل جيناۋدان رەكورد جاسالدى
اۋىل شارۋاشىلىعى – ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سالالارىنىڭ ءبىرى. بۇگىندە حالىقتىڭ 37%-دان استامى اۋىلدىق جەرلەردە تۇرادى. ال وسى سەكتوردىڭ دامۋ دەڭگەيى ەل ءال-اۋقاتىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. بيىل جەمىستى جۇمىستار وڭ ناتيجەسىن بەردى. ەلىمىزدىڭ ديقاندارى ءداندى داقىل جيناۋدان رەكورد جاسادى.
سالىق • 06 جەلتوقسان, 2024
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ حالىققا جولداۋىندا «ۇكىمەت پەن پارلامەنتكە جاڭا سالىق كودەكسىنىڭ جوباسىنا قاتىستى جان-جاقتى تالقىلاۋ جۇرگىزۋدى تاپسىرامىن. قيىن بولسا دا, دۇرىس شەشىم قابىلداۋ قاجەت. بۇل جەردە اسىعىستىققا جول بەرۋگە بولمايدى. جاڭا سالىق كودەكسىن ساپالى ازىرلەۋ ءۇشىن ونى قابىلداۋ مەرزىمىن كەلەسى جىلعا اۋىستىرۋعا بولادى دەپ سانايمىن», دەگەن ەدى. ماڭىزدى قۇجات كەلەر جىلى قابىلدانىپ, 2026 جىلعى قاڭتاردان قولدانىسقا ەنەدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. بۇل تۋرالى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ءارى ءماجىلىس دەپۋتاتى بەرىك بەيسەنعاليەۆ جاقىندا عانا الماتىدا وتكەن قوعامدىق پالاتانىڭ كوشپەلى وتىرىسىندا ايتتى.
ەكونوميكا • 06 جەلتوقسان, 2024
الەۋەتى ارتقان الەۋمەتتىك سالا
ءبىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالالارىنىڭ ساپاسىن ارتتىرىپ, ازاماتتاردى الەۋمەتتىك قورعاۋدى نىعايتۋ – كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ كەلەلى ماسەلەسى. ەلىمىزدە وسى مىندەتتەردىڭ شەڭبەرىندە بىرقاتار رەفورما جاسالىپ, ماڭىزدى جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. بيىل, اسىرەسە, الەۋمەتتىك تولەمدەر مەن جالاقىنى ارتتىرۋ, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالالارىن جاڭعىرتۋعا ءجىتى نازار اۋدارىلدى. بۇعان بيۋدجەتتىڭ 52,8%-ى الەۋمەتتىك سالاعا باعىتتالعانى دالەل.
سالىق • 03 جەلتوقسان, 2024
سالىق تا ادالدىقتى تالاپ ەتەدى
سالىق – مەملەكەتتىڭ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىعى مەن قوعامدىق يگىلىگىن ىلگەرىلەتەتىن باستى قۇرال. ازاماتتاردىڭ ادال تولەمدەرى ارقىلى دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, ينفراقۇرىلىم سىندى ماڭىزدى سالالار قارجىلاندىرىلادى. الايدا سالىق جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگى حالىقتىڭ سەنىمى مەن مەملەكەتتىك باسقارۋدىڭ اشىقتىعىنا تىكەلەي بايلانىستى. بيىل ەلىمىزدە 12,5 ترلن تەڭگەنىڭ ورنىنا 9 ترلن تەڭگە سالىق تۇسكەن. ياعني 10 ايدىڭ سالىق جوسپارى 27,6%-عا ورىندالماي تۇر.
