ونەر • 12 قازان, 2023

ءمۇسىنشى

ول ءمۇسىن جاساۋعا بالا كەزىنەن قۇمارتتى. سودان بەرى قولى سازدان ارىلعان جوق. ءار ءمۇسىنىن اياقتاعان سايىن بۇل ونەردىڭ قىر-سىرىن ەندى تانىعانداي, شەبەرلىگىن شىڭداپ كەلەدى. وزىندىك كوزقاراسى مەن تالعامى تۋىندىلارىنان كورىنىپ-اق تۇرادى: الاششىلدار, زيالىلار, تۇلعالار... ول تالاي مارتە جاساپ وتىرعان ءمۇسىنىن بۇزىپ, قايتا سوعىپتى. ويىنداعى سول ءبىر بەينە, سول مىنەز ءوز دەڭگەيىنە جەتكەنشە شەبەرحانادان شىقپايدى. جۇمىسىنا, ەڭ الدىمەن, ونەر دەپ قارايدى. ءار جاڭا ءمۇسىنى كورگەن كوزدى دە قۋانتادى. ول جالاقىسى كوپ قىزمەتتى تاستاپ, تۋعان جەرىنە ورالىپ, تۋعان توپىراعىنىڭ تۇلعالارىن جاڭعىرتىپ ءجۇر. سەمەيدەگى ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ارنايى بارىپ اشقان اباي مەن ۇلدارىنىڭ, مۇحتار اۋەزوۆ پەن قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ, استاناداعى قالامگەرلەر اللەياسىنا قويىلعان الاش ارىستارى – ءاليحان, احمەت, مىرجاقىپقا ارنالعان مەموريالدىڭ دا اۆتورى سول شەبەر. ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز – «سەمەي-قولا» مۇسىندىك قۇيۋ ءوندىرىسىنىڭ ديرەكتورى, سۋرەتشى-ءمۇسىنشى نۇربول قاليەۆ.

ونەر • 11 قازان, 2023

اڭساعاننىڭ ارمانى

ونى قازىر الەۋمەتتىك جەلىدەن ءجيى كورەمىز. ال شىعارمالارى كو­بىنەسە شەتەلدىك كورمەلەردە كوبىرەك قويىلىپ ءجۇر. ماسەلەن, جۋىردا ارگەن­تينا­نىڭ بىرنەشە قالاسىندا, يراكتا, تۇركيادا, يتاليادا وتكەن كورمەلەردە تۋىن­­دىلارى كورسەتىلدى. ءوزى سۋرەتشى بولسا دا سۋرەتشىلەر وداعىنا مۇشە ەمەس (ونىڭ دا سىرى بار), ەسەسىنە, شەتەلدىك سۋرەتشىلەر وداقتارىنا مۇشە. تاقى­رىبى – الەۋمەتتىك ماسەلە, اۋديتورياسى اۋقىمدى. ءار كارتيناسىندا قوعامنىڭ ءبىر شىن­دىعى جاتادى. ازاماتتىق ۇستانىمىنا ساي اقىلى سۋرەت سالمايدى, شىعارماسىن دا ساتپايدى. ول – سۋرەتشى-انيماتور اڭساعان مۇستافا.

مادەنيەت • 04 قازان, 2023

ساندىقتان شىققان سۋرەتتەر

سۋرەت تە بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتان كەيىن تاريحقا اينالادى. ءتىپتى كەي سۋ­رەتتەر ۋاقىتتىڭ قازانىندا قايناعان سايىن قۇندى جادىگەرگە بالانىپ جاتادى. ەل ىشىنە تارالىپ, ادامداردىڭ جادىندا جاتتالىپ قالعاندارى دا جەتەرلىك. كوبىنەسە وسىنداي تانىمال سۋرەتتەردىڭ اۆتورىن كوپ جۇرت بىلە بەرمەيدى. سۋرەتى ايدىك, سۋرەتشىسى بەلگىسىز. سونداي ايدىك سۋرەتتەردىڭ اۆتورى, قازاق جۇرتىندا كەنجەلەۋ قولعا الىنعان فوتوگرافيا سالاسىن, جالپى, فوتوونەر مادەنيەتىن دامىتۋعا اتسالىسقان قايراتكەردىڭ ءبىرى – سايلاۋ پەرنەباەۆ. ول سانالى عۇمىرىندا فوتواپپاراتىن يىعىنان تاستاماي, ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىن شارلاپ, ايگىلى ادامدارىن, تاريحي وقيعالارىن, قاس قاعىم ساتتەرىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, سول قوعامنىڭ جاندى بەينەسىن جاسادى. اسىرەسە ادەبي ورتادا تۇلعالار وبرازىن قالىپتاستىردى. ول تاريحي سۋرەتتەردىڭ ءبىرىن بىلسەك, ءبىرىن بىلمەيمىز. بۇگىن, مىنە, تۇتاس ءداۋىردىڭ شەجىرەسىن جاساعان سايلاۋ پەرنەباەۆتىڭ ساندىقتان شىققان سۋرەتتەرىن كورىپ, وتكەن كۇندەرگە ساپار شەگىپ وتىرمىز.

ونەر • 03 قازان, 2023

«ALEM SAZ»: جەتى جۇرتتىڭ ونەرى

ەل استاناسى بۇگىندە حالىقارالىق دەڭگەيدەگى مادەني ءىس-شارالاردىڭ الاڭىنا اينالدى. مۇنىڭ ايقىن مىسالى – كۇنى كەشە عانا اياقتالعان «ALEM SAZ» II حالىقارالىق مۋزىكا فەستيۆالى. التىن كۇزدىڭ ايشىقتى جوباسىنا تەڭەلگەن فەستيۆال 27 قىركۇيەك پەن 3 قازان ارالىعىندا ەلوردالىق كورەرمەنگە ءتۇرلى ەلدىڭ ءتۇرلى اسپاپتاعى مۋزىكاسىنان شاشۋ شاشتى. اتاپ ايتساق, تۇركيا, جاپونيا, ماجارستان, گەرمانيا, پاكىستان, يسپانيا, رەسەي ەلدەرىنىڭ ۇزدىك ونەرپازدارى قازاق ساحناسىندا ونەر كورسەتتى.

رۋحانيات • 21 قىركۇيەك, 2023

ادەبيەت ابىزى

جازۋشىنىڭ قانشاما جىلدار بويعى ءتاتتى ازابىن تارتقان ەسەلى ەڭبەگى ءبىر كۇندەرى اقتالىپ, كول-كوسىر قۇرمەت پەن ىستىق ىقىلاسقا, تولاسسىز اتاق-داڭق پەن وقىرماننىڭ رياسىز ماحابباتىنا ۇلاسىپ جاتادى. بۇل ادەبيەتتە ادىلەت بار ەكەنىن بىلدىرەدى. بۇل دا جازۋشىنىڭ باقىتى, جازۋشىنىڭ ساتتىلىگى. بيىل سونداي ادەبيەتتىڭ ادىلەتىن كورگەن, قالامىنىڭ باعى جانعان, سونى ستيلىمەن, سونى كەيىپكەرىمەن جازۋعا بۇزىپ-جارىپ كىرگەن كورنەكتى قالامگەر, دراماتۋرگ, كينوستسەناريست, قازاقستاننىڭ ەڭبەك ەرى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ, فرانتس كافكا اتىنداعى حالىقارالىق ادەبي سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى اكىم تارازي توقساننىڭ تورىنە شىعىپ وتىر. مەرەيتويعا وراي ەل استاناسىندا مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن, قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «اكىم تارازي الەمى: ادەبيەت, تەاتر, كينو جانە پەداگوگيكا» حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسياسى ءوتتى. ەكى كۇنگە جالعاسقان كونفەرەنتسيا اياسىندا جازۋشى تالانتىنىڭ ءار قىرى ءار تاراپتان تالدانىپ, ءتۇرلى ءىس-شارالارمەن تولىقتى.

رۋحانيات • 18 قىركۇيەك, 2023

داستۇرگە اينالعان جارمەڭكە

كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە كىتاپ جارمەڭكەسى ءجيى ءوتىپ ءجۇر. قازاق باسپالارى ەرەكشە قارقىن الىپ, كىتاپ ساۋداسىندا بوي كورسەتە باستادى. اسىرەسە قازاقتىلدى وقىرماننىڭ قازاقتىلدى كىتاپ نارىعىنداعى بەلسەندىلىگى دە ارتىپ كەلەدى. جىلدا ۇيىمداستىرىلاتىن كىتاپ جارمەڭكەلەرى داستۇرگە اينالىپ, كىتاپ مەرەكەسى دەگەن ۇعىم قالىپتاستىردى. بۇل, ارينە, بۇرناعى كەزەڭدەگى جارمەڭكەسىز جىلدارعا قاراعاندا ەداۋىر ناتيجە.

رۋحانيات • 17 قىركۇيەك, 2023

وراعاڭ تۋرالى وي تولعادى

ەل استاناسىندا كورنەكتى جازۋشى, دراماتۋرگ, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋ­رەاتى ورالحان بوكەيدىڭ 80 جىلدىق مەرەيتويى اتالىپ ءوتتى. قالامگەردىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان كورمەدەن باستالعان ءىس-شارالار لەگى دوڭگەلەك ۇستەل باسىنداعى رۋحاني جيىنعا ۇلاستى. مادەنيەت جانە اقپارات مينيسترلىگىنىڭ قولداۋىمەن ۇلتتىق اكادەميالىق كىتاپحانادا وتكەن «شولپانداي تاڭ الدىندا تۋىپ باتتى» اتتى كونفەرەنتسياعا مادەنيەت پەن قوعام قايراتكەرلەرى, زيالى قاۋىم مەن قاراپايىم وقىرمان قاۋىم قاتىستى.

مادەنيەت • 06 قىركۇيەك, 2023

جاڭا ماۋسىم – كەڭ تىنىس

استانادا روزا باعلانوۆا اتىنداعى «قازاقكونتسەرت» مەملەكەتتىك كونتسەرتتىك ۇيىمىنىڭ 63-كونتسەرتتىك ماۋسىمى اشىلدى. كورەرمەننىڭ كوزايىمىنا اينالعان ونەرپازدار جاڭا ماۋسىمدى ەرەكشە تىنىسپەن, ايرىقشا اسەرمەن باستادى. بىرنەشە كۇنگە سوزىلعان مادەني مەرەكەدە «gala opening» جوباسى اياسىندا تانىمال ارتىستەردىڭ قاتىسۋىمەن گالا-كونتسەرت پەن «Turan» ەتنوفولكلورلىق ءانسامبلىنىڭ «Bridge of Times» بىرەگەي جوباسى ءوتىپ, «دجاز كەشتەرى» حالىقارالىق فەستيۆالى ۇيىمداستىرىلدى.

سۇحبات • 04 قىركۇيەك, 2023

جامال مانكەەۆا: ءبارى تىلدەن باستالادى

ءتىل مەرەكەسى جىل وتكەن سايىن ءداستۇرلى سيپات الىپ كەلەدى. اتاۋلى كۇندە ءسوز بەن ءتىلدىڭ بايىرعىدان جالعاسقان بايلانىسىنا ءۇڭىلىپ, قازىرگى سيپاتىن باعامداپ جاتامىز. بۇگىنگىدەي جاڭا تەحنولوگيانىڭ قارىشتاپ دامىعان ۋاقىتىندا ءارى اقپاراتتىق اعىنمەن بىرگە ءتىلدىڭ دە قوعامدىق قولدانىسقا ساي وزگەرىسكە ۇشىراۋى زاڭدى. وسى تۋراسىندا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جامال مانكەەۆامەن از-كەم اڭگىمەلەسكەن ەدىك.

ادەبيەت • 29 تامىز, 2023

ءبىرجان سۇيگەن ءلايلى

تالانتتى جاننىڭ سىرى مەن سەزىمى, جۇرەك ءسوزى ەڭ الدىمەن ونەرىنەن كورىنسە كەرەك. كوڭىلدى تولقىتار ءار ساتتەن اسەر العان شىعارماشىل جان كەشكەن كۇيىن تۋىندىسى ارقىلى سۋرەتتەگىسى كەلەدى. ءىشىڭدى تۇنگى داۋىلداي تۋلاتقان سەزىم ونەرگە جان بىتىرەدى. سونداي اق سەزىمنىڭ تولقىنىنان تۋعان اڭىز-اندەردىڭ ءبىرى – ءبىرجان سالدىڭ ء«لايلىم شىراعى». ءيا, بۇل اي مەن كۇننەن دە سۇلۋ لايلىگە ارنالعان جالعىز تۋىندى ەمەس. ء«لايلىم», «جالعىز ارشا», «شىدەر» اندەرى دە اق ماحابباتتىڭ كۋاسى-سىندى.