ونەر • 06 قاراشا, 2023
بيىكتىك! تابىلدى دوسىموۆتىڭ «بيىكتىگى» گيتارانىڭ شەگىنە ءتۇسىپ, ءان بولىپ العاش شىرقالعان ساتتەن باستاپ تىڭداعان جاننىڭ كەۋدەسىندە اياۋلى ءبىر بەلگىدەي جاتتالىپ قالدى. سودان بەرى تابىلدىنى تانيتىن جۇرت ءۇشىن «بيىكتىك» ۇعىمى, تەك تابىلدىنى ەسكە تۇسىرەدى. زەڭگىر كوك اسپاندى, تاۋدى ءومىرى كورمەگەن, تابانى تيمەگەن اتىراۋدى, تاۋلارى جوق توبەلەردى ەلەستەتەدى. اۋەزدى ءانى ىشتەن ىڭىلداپ شىعىپ, الدەبىر جاقتان تابىلدىنىڭ داۋسى ەستىلەدى.
كينو • 06 قاراشا, 2023
«ازيا وسكارى»: ءۇش جۇلدە بۇيىردى
اۋستراليادا Asia Pacific Screen Awards بەدەلدى ازيا كينوسىيلىعىنىڭ بيىلعى جەڭىمپازدارى انىقتالدى. ءتۇرلى اتالىم بويىنشا جۇلدەگە ىلىككەن تۋىندىلار اراسىندا قازاقستان رەجيسسەرلەرىنىڭ ءۇش ءفيلمى بار.
پىكىر • 06 قاراشا, 2023
قوعام اۋىسقان سايىن قۇندىلىقتار دا وزگەرەتىنى ءمالىم. ءار زامانداعى جاڭالىقتار مەن يگىلىكتەر دە ادامعا ءارتۇرلى اسەر ەتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ءومىر ءسۇرۋ جەڭىل دەيمىز. جاھاندانعان الەم. بەيبىتشىلىك زامان. سمارتفوندى قوعام. قولجەتىمدى اقپارات. كوپتەگەن مۇمكىندىك. ايعا ۇشامىن دەسەڭىز دە – قالاۋىڭىز. بۇرىنعىداي حات تانىمايتىن قاراڭعى قازاق جوقتىڭ قاسى. سويتە تۇرا بۇگىندە, سالىستىرمالى تۇردە الساق, گازەت-جۋرنال, كىتاپ وقيتىن ادام از. تەاترعا باراتىن كورەرمەن كوپ ەمەس. زاماننىڭ قيىن كەزىندە ءار ۇيگە گازەت كەلەتىن, جاستار كىتاپ وقىپ جارىساتىن دەسەدى. قىز بەن جىگىت قول ۇستاسىپ, تەاترعا اسىعاتىن دەپ جاتادى. ال بۇگىنگىدەي تاۋەلسىز ءارى ءبارى قولجەتىمدى ۋاقىتتا رۋحاني قۇلدىراۋ بەلەڭ العانى – ۇلكەن پارادوكس.
تەاتر • 05 قاراشا, 2023
باكۋدە ازەربايجان مەملەكەتتىك ۇلتتىق تەاترىنىڭ 150 جىلدىعىنا جانە جالپىۇلتتىق كوشباسشى گەيدار اليەۆتىڭ 100 جىلدىعىنا, شۋشا قالاسىنىڭ 2023 جىلى «تۇركى الەمىنىڭ مادەني استاناسى» بولىپ جاريالانۋىنا, سونداي-اق تۇركسوي حالىقارالىق ۇيىمىنا 30 جىل تولۋىنا وراي وتكەن ءى حالىقارالىق تەاتر فەستيۆالىندە قازىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن تۇركىستان مۋزىكالىق دراما تەاترى «ەڭ ۇزدىك پلاستيكالىق قويىلىم» اتالىمىن يەلەندى. ماراپاتتى تەاتر ۇجىمىنا تۇركسوي ۇيىمىنىڭ باس حاتشىسى سۇلتان راەۆ تابىستادى.
ساياسات • 23 قازان, 2023
كىتاپحاناشى – مەرەيلى ماماندىق
كىتاپ وقيتىن ۇلتتىڭ رۋحانياتى دا, مادەنيەتى مەن ادەبيەتى دە بەرىك بولارى ءسوزسىز. ادامزاتتى يگىلىككە باستايتىن, اقىل-ويدىڭ تامىرشىسى كىتاپقا دەگەن قوعامنىڭ قۇرمەتى دە ارقاشان بيىك بولماق. وسى رەتتە رۋحاني ورداعا بالانعان كىتاپحانالار مەن ولاردىڭ شىراقشىسىنا اينالعان كىتاپحاناشىلاردىڭ ءرولى باسىم. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ كىتاپحانالار مەن كىتاپحاناشىلاردىڭ جاعدايىنا, زاماناۋي ساپاسىنا, اقىلدى ۇلت قالىپتاستىرۋ جولىنداعى جوسپارىنا ەرەكشە ماڭىز قويىپ, توقتالىپ وتىر. بيىل ەكىنشى رەت تويلانىپ جاتقان كىتاپحاناشىلار كۇنى – وسى سالاعا دەگەن سىندارلى ءىستىڭ ناتيجەسى.
ادەبيەت • 19 قازان, 2023
بيىل عاسىرلىق تويى اتاپ ءوتىلىپ جاتقان كورنەكتى جازۋشى تاحاۋي احتانوۆتىڭ «قاھارلى كۇندەردەگى» اتاققۇمار ءۋاليدى, «ماحاببات مۇڭىنداعى» جاۋاپسىز نيازدى, «بورانداعى» ادىلەتسىز قاسبولاتتى, جاۋىز بەلسەندى جاپپاسبايدى بىلمەيتىن وقىرمان كەمدە-كەم. بۇل كەيىپكەرلەردىڭ ءبارى دە سىنشىل سۋرەتكەردىڭ تۋىندىلارىنداعى ءومىر شىندىعىنىڭ قاراما-قايشىلىقتى سيپاتىن بەرەدى. سول ۋاقىتتىڭ اقيقاتى مەن جالعانىن, سول قوعامنىڭ داڭقى مەن داقپىرتىن, دەرتىن كورسەتەدى. سويتە تۇرا اۆتور قالامى ليريكالىق سىرشىلدىق سارىننان دا الىس ەمەس. ءتىپتى جازۋشىنىڭ ادام جانىنىڭ تەرەڭ يىرىمدەرىنە ءۇڭىلىپ, ءۇمىتى مەن وكىنىشىن, سەزىمى مەن اسەرىن قوزعايتىن كەي شىعارمالارىن كوپ جۇرت بىلە بەرمەيدى. سوناۋ 1960 جىلى جازىلعان شاپ-شاعىن «ول سولاي ەدى» اڭگىمەسى دە وقىرمانعا بەيمالىم بولۋى مۇمكىن.
ونەر • 17 قازان, 2023
قازىر تالانتتى جاندار الەۋمەتتىك جەلى ارقىلى تەز تانىلاتىن بولدى. كورەرمەنىن دە سول كەڭىستىكتەن تاۋىپ جاتادى. تاسادا جۇرگەن شىعارماشىل ادامدارعا بۇل تىم جاقسى امال ەكەنىن بايقاپ وتىرمىز. ماسەلەن, ەل استاناسىنداعى Forte Kulanshi Art Space گالەرەياسىندا ءوتىپ جاتقان Qazaq Content اتتى كورمە الەۋمەتتىك جەلىلەردە ەرەكشە قارقىنمەن تاراپ, كوپشىلىكتى تاڭعالدىردى. كورمەدە اسەل سابىرجانقىزى, شالقار قابدەش پەن الماس نۇرعوجاەۆتىڭ تۋىندىلارى قويىلعان. كەسكىندەمە, گرافيكا جانە ءمۇسىن ونەرىندەگى تۋىندىلار كوپتىڭ كوزىن جاۋلادى. اسىرەسە تاريحتا ءىز قالدىرعان ايەلدەر بەينەلەنگەن يران, تۇرىك كىلەمدەرىن كورۋگە اعىلعان جۇرتتى كوردىك. ءبىز دە باردىق.
ونەر • 12 قازان, 2023
ول ءمۇسىن جاساۋعا بالا كەزىنەن قۇمارتتى. سودان بەرى قولى سازدان ارىلعان جوق. ءار ءمۇسىنىن اياقتاعان سايىن بۇل ونەردىڭ قىر-سىرىن ەندى تانىعانداي, شەبەرلىگىن شىڭداپ كەلەدى. وزىندىك كوزقاراسى مەن تالعامى تۋىندىلارىنان كورىنىپ-اق تۇرادى: الاششىلدار, زيالىلار, تۇلعالار... ول تالاي مارتە جاساپ وتىرعان ءمۇسىنىن بۇزىپ, قايتا سوعىپتى. ويىنداعى سول ءبىر بەينە, سول مىنەز ءوز دەڭگەيىنە جەتكەنشە شەبەرحانادان شىقپايدى. جۇمىسىنا, ەڭ الدىمەن, ونەر دەپ قارايدى. ءار جاڭا ءمۇسىنى كورگەن كوزدى دە قۋانتادى. ول جالاقىسى كوپ قىزمەتتى تاستاپ, تۋعان جەرىنە ورالىپ, تۋعان توپىراعىنىڭ تۇلعالارىن جاڭعىرتىپ ءجۇر. سەمەيدەگى ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ ارنايى بارىپ اشقان اباي مەن ۇلدارىنىڭ, مۇحتار اۋەزوۆ پەن قايىم مۇحامەدحانوۆتىڭ, استاناداعى قالامگەرلەر اللەياسىنا قويىلعان الاش ارىستارى – ءاليحان, احمەت, مىرجاقىپقا ارنالعان مەموريالدىڭ دا اۆتورى سول شەبەر. ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز – «سەمەي-قولا» مۇسىندىك قۇيۋ ءوندىرىسىنىڭ ديرەكتورى, سۋرەتشى-ءمۇسىنشى نۇربول قاليەۆ.
ونەر • 11 قازان, 2023
ونى قازىر الەۋمەتتىك جەلىدەن ءجيى كورەمىز. ال شىعارمالارى كوبىنەسە شەتەلدىك كورمەلەردە كوبىرەك قويىلىپ ءجۇر. ماسەلەن, جۋىردا ارگەنتينانىڭ بىرنەشە قالاسىندا, يراكتا, تۇركيادا, يتاليادا وتكەن كورمەلەردە تۋىندىلارى كورسەتىلدى. ءوزى سۋرەتشى بولسا دا سۋرەتشىلەر وداعىنا مۇشە ەمەس (ونىڭ دا سىرى بار), ەسەسىنە, شەتەلدىك سۋرەتشىلەر وداقتارىنا مۇشە. تاقىرىبى – الەۋمەتتىك ماسەلە, اۋديتورياسى اۋقىمدى. ءار كارتيناسىندا قوعامنىڭ ءبىر شىندىعى جاتادى. ازاماتتىق ۇستانىمىنا ساي اقىلى سۋرەت سالمايدى, شىعارماسىن دا ساتپايدى. ول – سۋرەتشى-انيماتور اڭساعان مۇستافا.
مادەنيەت • 04 قازان, 2023
سۋرەت تە بەلگىلى ءبىر ۋاقىتتان كەيىن تاريحقا اينالادى. ءتىپتى كەي سۋرەتتەر ۋاقىتتىڭ قازانىندا قايناعان سايىن قۇندى جادىگەرگە بالانىپ جاتادى. ەل ىشىنە تارالىپ, ادامداردىڭ جادىندا جاتتالىپ قالعاندارى دا جەتەرلىك. كوبىنەسە وسىنداي تانىمال سۋرەتتەردىڭ اۆتورىن كوپ جۇرت بىلە بەرمەيدى. سۋرەتى ايدىك, سۋرەتشىسى بەلگىسىز. سونداي ايدىك سۋرەتتەردىڭ اۆتورى, قازاق جۇرتىندا كەنجەلەۋ قولعا الىنعان فوتوگرافيا سالاسىن, جالپى, فوتوونەر مادەنيەتىن دامىتۋعا اتسالىسقان قايراتكەردىڭ ءبىرى – سايلاۋ پەرنەباەۆ. ول سانالى عۇمىرىندا فوتواپپاراتىن يىعىنان تاستاماي, ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىن شارلاپ, ايگىلى ادامدارىن, تاريحي وقيعالارىن, قاس قاعىم ساتتەرىن سۋرەتكە ءتۇسىرىپ, سول قوعامنىڭ جاندى بەينەسىن جاسادى. اسىرەسە ادەبي ورتادا تۇلعالار وبرازىن قالىپتاستىردى. ول تاريحي سۋرەتتەردىڭ ءبىرىن بىلسەك, ءبىرىن بىلمەيمىز. بۇگىن, مىنە, تۇتاس ءداۋىردىڭ شەجىرەسىن جاساعان سايلاۋ پەرنەباەۆتىڭ ساندىقتان شىققان سۋرەتتەرىن كورىپ, وتكەن كۇندەرگە ساپار شەگىپ وتىرمىز.
