ول 2000 جىلداردىڭ باسىندا قازاق ادەبيەتى مەن مادەنيەتىنە, تاريحىنا, گەوگرافيا عىلىمى مەن ۇلت ەتنوگرافياسىنا, فيلوسوفياسىنا, رۋحانياتىنا وراسان ەڭبەك ءسىڭىرىپ, وزگەشە قۇبىلىس بولىپ ەندى. «قازاق ميفولوگياسىنا كىرىسپە», «قازاق دالاسى جانە گەرمان تاڭىرلەرى», «ەسەن-قازاق», «گيپەربورەيا: ءتۇس كورگەن زامان شەجىرەسى» جانە تورتتومدىق «ارعىقازاق ميفولوگياسى»... ونىڭ قىسقا عۇمىرىنا سىيمايتىن وسىنشاما عالامات مۇرانىڭ زەرتتەلىپ, جازىلۋى دا اڭىزعا بەرگىسىز ەڭبەك.
ۇلتتىق بولمىسىمىزدىڭ تۇپكى تامىرىنا قاتىستى كەيبىر ماسەلەلەرگە, تۇركى دۇنيەسى قۇندىلىقتارىنىڭ شىعۋ توركىنىنە, ەستە جوق ەسكى زامانداعى اتا-بابالارىمىزدىڭ دۇنيەتانىم كوكجيەگىنە تىڭ ىزدەنىستەرمەن تالداۋ جاساعان ەتنوگراف, پۋبليتسيست سەرىكبول قوندىبايدىڭ بيىل 55 جىلدىعى اتاپ ءوتىلىپ جاتىر. وسىعان وراي ۇلتتىق مۋزەيدە عالىمنىڭ مەرەيلى داتاسىنا ارنالعان «عىلىمدا وشپەس ءىز قالدىرعان» اتتى ەستەلىك دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى.
ۇلتتىق مۋزەي ديرەكتورىنىڭ عىلىمي جۇمىستار جونىندەگى ورىنباسارى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى اقمارال يبراەۆا, ەڭ الدىمەن, اڭىز تۇلعانىڭ شىعارماشىلىقتاعى جان-جاقتىلىعىنا توقتالدى.
«سەرىكبول قوندىبايدى زيالى قاۋىم «قازاقتىڭ ەكىنشى شوقانى» دەيدى. ويتكەنى ونىڭ عۇمىرى تىم قىسقا بولدى. بىراق بار ءومىرىن قازاقتىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىن, سالت-ساناسىن جاڭعىرتۋعا ارنادى, ايانباي ەڭبەك ەتتى. سەرىكبول اعامىز – ولكەتانۋشى, تاريحشى, مادەنيەتتانۋشى, گەوگراف جانە گەومورفولوگ, ەتنوگراف ءارى پۋبليتسيست بولعان سان قىرلى عۇلاما عالىم», دەدى ول.
ءىس-شارا بارىسىندا سەرىكبول قوندىبايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان بەينەجازبا كورسەتىلدى.
دوڭگەلەك ۇستەلگە ارنايى كەلگەن س.قوندىباي اتىنداعى مەموريالدىق مۋزەيدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى, عالىمنىڭ تۋعان اپكەسى بالسۇلۋ قوندىباي باۋىرىنىڭ ءومىرى, قايسار مىنەزى, باسىنا تۇسكەن قيىندىقتارعا توتەپ بەرگەنى تۋرالى ايتتى.
ال اقىن, جۋرناليست, ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دوتسەنتى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى وڭايگۇل تۇرجان تاۋ-تۇلعا تۋرالى ەستەلىكتەرىمەن ءبولىسىپ, عىلىمعا قوسقان ۇلەسى جونىندە وي ءبولىستى.
سونداي-اق «Otuken.kz» سايتىنىڭ باس رەداكتورى, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, مادەنيەتتانۋشى زيرا ناۋرىزباەۆا سەرىكبول قوندىبايدىڭ «قازاق ميفولوگياسى» اتتى ەڭبەگىنە توقتالىپ, فيلوسوفيالىق قىرىن تالقىلادى.
ء«اربىر بەت – جاڭالىق, ءاربىر بەت – جاڭا كونتسەپتسيا. كەي كەزدە 2-3 سوزدە كادىمگىدەي الەمدە قالىپتاسقان عىلىمي تەوريانى توڭكەرىپ, ءبىر-ەكى جول جازبامەن كوزقاراستى تۇبەگەيلى وزەرتەتىن», دەدى مادەنيەتتانۋشى.
ن.نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ اسسيستەنت-پروفەسسورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى جانار بايتەليەۆا عالىم مۇراسىن زەرتتەۋ جونىندە بايانداپ, ءتۇرلى ماماندىقتا وقيتىن ستۋدەنتتەردىڭ ميفولوگياعا قىزىعۋشىلىعى جونىندە ءسوز قوزعادى.
ال تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى قارلىعاش ەرعازى سەرىكبول قوندىبايدىڭ ەڭبەكتەرىنە قاتىستى تالداۋىن ۇسىنىپ, عالىمنىڭ ەتنوگرافيالىق مۇراسىنا كەڭىنەن توقتالدى.
اڭىز-ادامنىڭ باستى ىرگەلى ەڭبەگى «ارعىقازاق ميفولوگياسى» – قازاق تاريحىنداعى ساناۋلى ولجانىڭ ءبىرى. عالىم مۇندا قازاق عىلىمىندا كەشەندى زەرتتەلمەگەن ميفولوگيا تاقىرىبىنا تۇڭعىش رەت قالام تارتادى. سوناۋ ەسكى زاماننىڭ تەرەڭىنە بويلاپ, ىندەتە زەرتتەيدى. گۋمانيتارلىق سالاداعى ءتۇرلى باعىت-باعدار, ءادىس-ءتاسىلدىڭ اراسىنان ەڭ ءتيىمدىسىن تاڭداپ الىپ, اسىرەسە شەتەل عالىمدارىنىڭ ومىرشەڭ يدەيالارىن ءدوپ باسىپ قولدادى, ولاردى تارماقتاتا تاراتىپ, ىزدەنىسىن جالعاستىردى. الىس اۋداندا جاتقاندىقتان, عىلىم-ءبىلىمنىڭ تەرەڭىنە ەركىن بويلاي الماعانىنا وكىنىش بىلدىرە وتىرىپ, يدەيا-بولجامدارىن دالەلدەۋ بارىسىندا كەمشىن تۇستارىن اشىق مويىندادى, قاجەت تۇستاردا قايتا قاراپ, وزگەرتىپ, جەتىلدىرىپ وتىردى. ەتنوگراف اقسەلەۋ سەيدىمبەكتىڭ «سەرىكبول قوندىباي قازاق تاريحىن ءيىسى تۇركى تاريحىنىڭ, تۇركى تاريحىن جالپىادامزاتتىق تاريحتىڭ قۇرامداس بولىگى رەتىندە زەردەلەدى. ناتيجەسىندە, قازاق تاريحىنىڭ فيلوسوفياسى دەپ اتالاتىن عىلىم سالاسىنىڭ باعىت-باعدارى اناعۇرلىم ايقىندالا ءتۇستى», دەۋى دە وسىدان شىعار.
